Heart healthy living overview

Genel Bakış

Sağlıklı kalp yaşamı, kalbinizi ve damarlarınızı korumak için yaptığınız her şeydir. Bu, doğru beslenme, düzenli egzersiz, sigara içmeme, stresi yönetme ve kan basıncı ile kolesterolü kontrol altında tutma gibi alışkanlıkları içerir. Amaç, kalp hastalığı riskini azaltmak ve genel sağlığınızı iyileştirmektir.

Kalp hastalığı (koroner arter hastalığı vb.) toplumda oldukça yaygındır. Türkiye'de her yıl binlerce kişiye kalp damar hastalığı teşhisi konur. Ancak sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile bu risk büyük ölçüde azaltılabilir.

Kalp sağlığı herkesi ilgilendirir. Risk, yaş ilerledikçe artar, ancak gençlerde de görülür. Ailede kalp hastalığı öyküsü, sigara, sağlıksız beslenme, hareketsizlik, diyabet, yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol risk faktörleridir. Kadınlar ve erkekler benzer şekilde etkilenir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüs ağrısı veya sıkışma hissi (anjina)
• Nefes darlığı
• Çabuk yorulma
• Çarpıntı (kalbin hızlı veya düzensiz atması)
• Baş dönmesi veya bayılma

Çocuklarda belirtiler

• Doğuştan gelen kalp sorunları olan çocuklarda morarma (siyanoz), nefes almada zorluk, beslenme güçlüğü görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha silik olabilir; yorgunluk, nefes darlığı, mide bulantısı veya sırt ağrısı kalp sorununun işareti olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Sağlıksız beslenme (yüksek yağ, tuz, şeker)
• Yetersiz fiziksel aktivite
• Sigara kullanımı
• Aşırı alkol tüketimi
• Kontrolsüz yüksek tansiyon
• Kontrolsüz yüksek kolesterol
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Stres

Risk faktörleri

• Ailede erken kalp hastalığı öyküsü
• İleri yaş (erkeklerde 45, kadınlarda 55 yaş üstü)
• Obezite (fazla kilo)
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, diyabet

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı veya baskısı varsa ve 5 dakikadan uzun sürüyorsa hemen 112'yi arayın.
• Nefes alamıyorsanız veya bayılıyorsanız acil yardım isteyin.
• Kalp çarpıntınız şiddetliyse ve baş dönmesiyle birlikteyse acil servise gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yılda bir kez genel sağlık kontrolü yaptırın, kan basıncı ve kolesterol değerlerinizi ölçtürün.
• Ailenizde kalp hastalığı varsa doktorunuzla daha sık kontrol planı yapın.
• 40 yaşından sonra kalp risk değerlendirmesi yaptırın.

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi geçmişinizi alır, fizik muayene yapar ve risk faktörlerinizi değerlendirir. Kalp sağlığınızı kontrol etmek için çeşitli testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan tahlili (kolesterol, kan şekeri, bazı enzimler)
• Elektrokardiyografi (EKG) – kalbin elektriksel aktivitesi
• Efor testi (koşu bandı testi)
• Ekokardiyografi (kalbin ultrasonu)
• Holter (24 saatlik kalp ritim kaydı)
• Koroner anjiyografi (damarları görüntüleme)

Randevunuzda neler beklenir

Testler genellikle ağrısızdır. EKG ve kan alma işlemleri birkaç dakika sürer. Efor testinde yürüyüş bandında kalbinizin egzersize tepkisi ölçülür. Sonuçları doktorunuz sizinle detaylıca paylaşır.

Tedavi

Kalp hastalığı teşhisi konulduğunda tedavi, yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaçlarla başlar. Amaç kalbi korumak, belirtileri azaltmak ve komplikasyonları önlemektir. Tedavi kişiye özeldir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapmak (haftada en az 150 dakika tempolu yürüyüş)
• Kalp dostu beslenmek (sebze, meyve, tam tahıl, sağlıklı yağlar)
• Tuz ve şeker tüketimini azaltmak
• Sigara ve alkolden uzak durmak
• Stresi yönetmek (meditasyon, nefes egzersizleri)
• Kilo vermek (fazla kilo kalbi yorar)

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz yüksek tansiyon, kolesterol veya şeker için ilaçlar önerebilir. Kan sulandırıcı, tansiyon düşürücü veya kolesterol ilaçları yaygın olarak kullanılır. İlaçlarınızı düzenli ve doktorunuzun önerdiği şekilde kullanmanız çok önemlidir. Asla kendi başınıza ilaç bırakmayın veya doz değiştirmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda tıkalı damarlar için anjiyo ve stent takılması veya by-pass ameliyatı gerekebilir. Bu kararı kardiyoloji ve kalp damar cerrahisi uzmanları birlikte verir.

Bu durumla yaşamak

Kalp sağlığınız için her gün küçük adımlar atabilirsiniz. Asansör yerine merdiven kullanmak, öğünlerinize renkli sebzeler eklemek, su içmeyi ihmal etmemek basit ama etkili alışkanlıklardır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün en az 30 dakika yürüyün
• Doymuş yağ ve trans yağlardan kaçının
• Stresli anlarda derin nefes alın
• Uyku düzeninize dikkat edin (7-8 saat)
• Arkadaşlarınızla sosyal kalın, yalnızlık kalbe zarar verebilir
• Düzenli tansiyon ve kolesterol takibi yaptırın

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme kalp dostudur: zeytinyağı, balık, yeşillikler, kuruyemişler. Haftada en az 2 kez balık tüketin. Egzersiz olarak yürüyüş, yüzme, bisiklet idealdir. Haftada 2 gün de direnç (ağırlık) egzersizi eklenebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kalp hastalığı kaygı ve depresyona yol açabilir. Duygularınızı aileniz veya bir uzmanla paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse bir psikolog desteği alın. Zihin sağlığınız kalbinize de iyi gelir.

Önleme

Kalp hastalıklarının büyük kısmı önlenebilir. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, sigarayı bırakma, kilo kontrolü ve stresten uzak durma ile risk büyük ölçüde azalır. Ailenizde kalp hastalığı olsa bile bu önlemler işe yarar.

Aşılar

Grip (influenza) ve zatürre (pnömokok) aşıları kalp hastaları için önerilir. Aşı takviminiz için doktorunuza danışın.

Tarama programları

40 yaşından sonra yıllık kolesterol ve kan basıncı ölçümü yaptırmanız önerilir. Diyabet taraması da önemlidir. Ailede erken kalp hastalığı varsa taramaya daha genç yaşta başlanabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi (miyokard enfarktüsü)
• Kalp yetmezliği (kalbin pompalama gücünün azalması)
• İnme (felç)
• Böbrek hasarı
• Periferik arter hastalığı (bacak damarlarında daralma)

Uzun vadeli görünüm

Kalp hastalığı ciddidir ancak tedavi edilebilir. Erken teşhis ve yaşam tarzı değişiklikleriyle birçok kişi uzun ve kaliteli bir yaşam sürer. Kalbinize iyi bakmak asla geç değildir; her yaşta olumlu değişiklikler yapabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.