Kurdeşen (Ürtiker) Yaşam Önerileri

Genel Bakış

Kurdeşen, ciltte ortaya çıkan, kaşıntılı, pembe veya kırmızı, kabarık döküntülerdir. Halk arasında 'kurdeşen' veya 'dabaz' olarak da bilinir. Vücudun bağışıklık sistemi bir tetikleyiciye tepki verdiğinde histamin denen madde salgılanır ve ciltte şişlikler oluşur.

Çok yaygındır; her beş kişiden birinin yaşamında en az bir kez kurdeşen çıkabilir.

Her yaşta görülebilir. Çocuklarda sık, yetişkinlerde kadınlarda biraz daha yaygındır. Alerjik bünyeye sahip kişilerde daha sık olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kaşıntılı cilt
• Pembe veya kırmızı, kabarık (genellikle açık) lekeler
• Lekelerin boyutu ve şekli değişebilir, kaybolup yeniden ortaya çıkabilir
• Dokununca sıcak hissedilen kabarıklıklar

Çocuklarda belirtiler

• Kaşıntılı ve kabarık döküntüler çocuklarda sıklıkla bacak, kol ve gövdede görülür
• Çocuklar kaşıntı nedeniyle huzursuz olabilir, uyumakta güçlük çekebilir
• Döküntü genellikle birkaç saatte değişir veya kaybolur

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Cilt yaşla birlikte inceldiği için kurdeşenler daha belirgin veya daha uzun sürebilir
• Kurdeşen yerine deri altında daha yoğun şişlikler (anjiyoödem) gelişebilir
• İlaçlara ve enfeksiyonlara bağlı kurdeşen yaşlılarda daha sık olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Bazı besinler (örneğin yumurta, süt, fındık, kabuklu deniz ürünleri)
• Bazı ilaçlar (ağrı kesici ve antibiyotikler gibi)
• Enfeksiyonlar (soğuk algınlığı, viral hastalıklar)
• Böcek ısırık ve sokmaları
• Sıcak, soğuk, basınç veya güneş gibi fiziksel etkenler
• Stres ve kaygı

Risk faktörleri

• Alerjik bünye (saman nezlesi, egzama, astım) öyküsü
• Daha önce kurdeşen geçirmiş olmak
• Ailede kurdeşen veya alerji öyküsü
• Otoimmün hastalıklar (bağışıklık sisteminin kendi dokusuna saldırdığı durumlar)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kurdeşen birkaç günden uzun sürüyor ve yayılıyorsa
• Günlük aktivitelerinizi engelleyen şiddetli kaşıntı varsa
• Yüzünüz, elleriniz veya ayaklarınızda şişlik eşlik ediyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kurdeşen ayda birden fazla tekrarlıyorsa
• Belirli bir tetikleyici ile bağlantısını çözemediyseniz
• Tedaviye rağmen belirtiler geçmiyorsa
• Uyku düzeniniz bozuluyorsa

Tanı

Doktorunuz genellikle öykünüzü dinleyip cildinizi inceleyerek tanı koyar. Hangi yiyecek, ilaç veya durumun belirtileri tetiklediğini anlamanız için size sorular sorar.

Yapılabilecek testler

• Gerekirse alerji testleri (deri veya kan testi)
• Otoimmün veya tiroid hastalığı şüphesinde kan testleri
• Enfeksiyon şüphesinde kan veya idrar testleri

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz belirtileri, ne zaman başladığını, süresini ve tetikleyici olabilecek etkenleri soracaktır. Fizik muayene sonrasında bazı durumlarda tetikleyiciyi bulmak için testler isteyebilir. Kesin bir tanı için çoğu hastada test yapmadan klinik değerlendirme yeterlidir.

Tedavi

Kurdeşen tedavisinde asıl hedef, tetikleyiciyi belirlemek ve kaçınmaktır. Kaşıntıyı ve döküntüyü kontrol etmek için doktorunuz uygun ilaçları önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Soğuk ve nemli bez ile cildinize masaj yapmadan bastırarak kaşıntıyı hafifletmek
• Bol ve pamuklu giysiler giymek, cildi tahriş eden yünlü kumaşlardan kaçınmak
• Ilık (sıcak olmayan) suyla kısa süre duş almak
• Tırnakları kısa tutmak ve kaşımaktan kaçınmak
• Günlük yaşamda düzenleyici belirti kaydı tutarak tetikleyiciyi bulmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kaşıntıyı azaltmak için antihistamin içeren ilaçlar önerebilir. Ağır veya uzun süren vakalarda ağızdan alınan kortikosteroidler veya bağışıklık sistemini düzenleyici farklı tedavi seçenekleri gündeme gelebilir. Hangi ilacın size uygun olduğuna yalnızca doktorunuz karar vermelidir.

Bu durumla yaşamak

Kurdeşenle yaşarken tetikleyicilerden kaçınmaya çalışın. Belirti kaydı tutmak hangi durumların şikayetlerinizi artırdığını fark etmenizi sağlar. Kaşıntı hissettiğinizde sakin kalmaya çalışın, gevşeme teknikleri ve nefes egzersizleri yardımcı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Gevşek, pamuklu kıyafetler tercih edin
• Sıcak duştan ve aşırı terlemeden kaçının
• Parfüm ve kokulu losyonlar gibi cilt tahriş edici ürünleri azaltın
• Stres yönetimi için yürüyüş, meditasyon veya sevdiğiniz bir hobi edinin
• Düzenli uyku ve dengeli beslenmeye özen gösterin

Diyet ve egzersiz

Bazı kişilerde yumurta, süt, kabuklu deniz ürünleri, fındık veya meyveler kurdeşeni tetikleyebilir. Tükettiğiniz besinleri not ederek tetikleyiciyi bulmanız faydalı olur. Dengeli bir beslenme bağışıklık sisteminizi güçlendirir. Egzersiz sağlığın önemli parçasıdır; ancak sıcaklık ve terleme bazı kişilerde kurdeşeni artırabileceği için antrenmanı serin saatlere planlayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kaşıntı, uykusuzluk ve tekrarlayan döküntü psikolojik olarak zorlayıcı olabilir. Endişe ve stres kurdeşeni kötüleştirebilir. Bu durum yaşam kalitenizi etkiliyorsa, duygularınızı bir sağlık uzmanı veya terapistle paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Tetikleyicileri bilmek ve bunlardan kaçınmak tekrarların önlenmesine yardımcı olur. Bilinmeyen tetikleyicilerde, belirti kaydı tutmak ve doktorunuzla birlikte çalışmak en doğru yoldur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kurdeşen nadiren ciddi bir alerjik reaksiyonun başlangıcı olabilir
• Derin dokularda şişme (anjiyoödem) oluşabilir; bu durum hava yolunu etkilerse acil tıbbi yardım gerekir
• Uzun süreli, kontrol altına alınmamış kurdeşen uyku ve günlük yaşamı olumsuz etkiler

Uzun vadeli görünüm

Neyse ki çoğu kurdeşen birkaç saat veya gün içinde kendiliğinden geçer. Kronik (6 haftadan uzun) kurdeşenlerde bile uygun tedavi ve tetikleyicilerden kaçınma ile belirtiler çoğunlukla kontrol altına alınabilir. Tedavi sürecinde doktorunuzla iletişimde kalmanız önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.