Keeping your cardiovascular system healthy

Genel Bakış

Kardiyovasküler sistem, kalp ve kan damarlarından oluşur. Vücudunuza oksijen ve besin taşıyan kanı pompalar. Bu sistemi sağlıklı tutmak, kalp krizi ve felç gibi sorunları önlemeye yardımcı olur.

Evet, kalp ve damar hastalıkları ülkemizde ve dünyada çok yaygındır. Ancak sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile risk büyük ölçüde azaltılabilir.

Herkes kalp ve damar hastalığı riski taşır. Yaş ilerledikçe risk artar. Ailede kalp hastalığı öyküsü, yüksek tansiyon, şeker hastalığı, sigara kullanımı ve fazla kilo riski yükseltir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste sıkışma, ağrı veya rahatsızlık hissi (angina)
• Nefes darlığı (özellikle efor sırasında)
• Çabuk yorulma, halsizlik
• Kalp atışında düzensizlik (çarpıntı)
• Baş dönmesi veya bayılma

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda kalp sorunları genellikle doğuştan gelir. Morarma, beslenme güçlüğü, nefes almada hızlılık gibi belirtiler olabilir. Çocuğunuzda bu tür belirtiler varsa doktora başvurun.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha hafif olabilir. Nefes darlığı, yorgunluk, bacaklarda şişlik (ödem), gece sık idrara çıkma gibi durumlar kalp yetmezliğine işaret edebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kalp ve damar hastalıklarının temel nedeni damar sertliğidir (ateroskleroz). Bu, kolesterol ve yağ birikintilerinin damar duvarlarında plak oluşturmasıdır. Plaklar damarları daraltır ve tıkanmaya yol açar.

Risk faktörleri

• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Sigara kullanımı
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Fiziksel hareketsizlik
• Sağlıksız beslenme (aşırı tuz, şeker, doymuş yağ)
• Aşırı kilo veya obezite
• Stres
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yeni başlayan veya değişen göğüs ağrısı
• Açıklanamayan nefes darlığı
• Bayılma veya bayılma hissi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaşından sonra yılda bir kez kardiyolojik muayene ve tansiyon, kolesterol, kan şekeri testleri yaptırmanız önerilir.
• Ailede kalp hastalığı varsa daha erken yaşta kontrole başlayın.
• Hipertansiyon, diyabet veya yüksek kolesterol tanınız varsa düzenli doktor takibi yapın.

Tanı

Doktorunuz önce ayrıntılı bir öykü alır ve fizik muayene yapar. Kan basıncınızı ölçer, kalbinizi dinler. Ardından bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (kolesterol, kan şekeri, bazı enzimler)
• Elektrokardiyogram (EKG) – kalbin elektrik aktivitesini kaydeder
• Efor testi (koşu bandı) – kalbin efor altında nasıl çalıştığını gösterir
• Ekokardiyografi – kalbin ultrasonla görüntülenmesi
• Anjiyografi – özel bir röntgenle koroner damarların incelenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Testler genellikle ağrısızdır. EKG, tansiyon ölçümü gibi işlemler birkaç dakika sürer. Anjiyografi gibi ileri tetkikler hastanede yapılır. Doktorunuz hangi testlere ihtiyacınız olduğunu size açıklayacaktır.

Tedavi

Tedavinin amacı kalbin yükünü azaltmak ve damar tıkanıklığını önlemektir. Çoğu durumda yaşam tarzı değişiklikleri ilk adımdır. Gerekirse doktorunuz ilaç tedavisi önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli fiziksel aktivite yapın (haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş)
• Sigara ve alkol kullanımını bırakın
• Sağlıklı beslenin: sebze, meyve, tam tahıl, balık ve sağlıklı yağlar tüketin; tuz, şeker ve işlenmiş gıdalardan kaçının
• Kilo kontrolü sağlayın
• Stresi yönetmek için gevşeme teknikleri deneyin (meditasyon, derin nefes alma)

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, tansiyon, kolesterol veya şeker gibi risk faktörlerinizi kontrol altına almak için ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçların adları ve dozları doktor tarafından belirlenir. İlaçlarınızı düzenli kullanmanız çok önemlidir. Herhangi bir yan etkiyle karşılaşırsanız doktorunuza bildirin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Damar tıkanıklığı ileri düzeydeyse veya ilaç tedavisi yetersiz kalıyorsa, doktorunuz stent takılması veya bypass ameliyatı gibi girişimsel yöntemler önerebilir. Bu karar, hastanın durumuna göre verilir.

Bu durumla yaşamak

Kalp sağlığınızı korumak için her gün küçük adımlar atabilirsiniz. Sağlıklı beslenmeye özen gösterin, düzenli yürüyüş yapın ve ilaçlarınızı aksatmayın. Kendinizi gergin hissettiğinizde mola verin ve derin nefes alın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde en az 7-8 saat uyuyun
• Mümkünse sigarayı tamamen bırakın, alkolü sınırlayın
• Tansiyon ve kolesterolünüzü düzenli takip edin
• Sosyal ilişkilerinizi güçlendirin, yalnız kalmayın

Diyet ve egzersiz

Beslenmede Akdeniz tipi diyet önerilir: zeytinyağı, balık, sebze, meyve, kuruyemiş ve tam tahıllar. Haftada en fazla 1-2 porsiyon kırmızı et, bol su tüketin. Egzersiz olarak her gün 30 dakika tempolu yürüyüş idealdir. Egzersize yeni başlıyorsanız yavaş yavaş artırın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kalp hastalığı kaygı ve depresyona neden olabilir. Duygusal destek önemlidir. Ailenizle, arkadaşlarınızla konuşun veya bir psikolojik danışmandan yardım alın. Unutmayın: zihin sağlığınız da kalbiniz kadar önemlidir.

Önleme

Evet, kalp ve damar hastalıklarının büyük çoğunluğu önlenebilir. Sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite, sigara ve aşırı alkolden uzak durma, düzenli sağlık kontrolleri en önemli önlemlerdir. Ailede risk varsa daha erken önlem almak gerekir.

Aşılar

Grip ve zatürre (pnömoni) aşıları kalp hastaları için önerilir. Çünkü enfeksiyonlar kalbi zorlayabilir. Sağlık Bakanlığı takvimine göre aşılarınızı ihmal etmeyin.

Tarama programları

Düzenli tansiyon, kolesterol ve kan şekeri ölçümleri riski erken yakalamada hayati öneme sahiptir. 40 yaşından itibaren yılda bir kez kontrol yaptırmanız önerilir. Daha yüksek riskli bireyler (aile öyküsü olanlar, sigara içenler) daha sık aralıklarla taranmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi (miyokard enfarktüsü)
• Felç (inme)
• Kalp yetmezliği
• Bacak damarlarında tıkanıklık (periferik arter hastalığı)
• Böbrek hastalığı

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve doğru tedaviyle kalp hastalığı yönetilebilir. Sağlıklı bir yaşam tarzı benimseyen çoğu insan kalp krizi riskini önemli ölçüde azaltabilir. Unutmayın, kalbinize iyi bakarsanız o da size uzun yıllar hizmet eder.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.