Nefrit (Böbrek İltihabı) Riskini Azaltma Rehberi

Genel Bakış

Nefrit, böbreklerin iltihaplanmasıdır. Böbrekler, kanı süzerek atık maddeleri idrarla dışarı atan organlarımızdır. İltihap, bu süzme işini yapan küçük filtrelerin (nefronların) zarar görmesine yol açabilir. Erken fark edilmezse böbrek fonksiyonları zamanla azalabilir.

Nefrit, tüm böbrek hastalıkları arasında önemli bir yer tutar. Özellikle genç erişkinlerde ve orta yaşlarda görülebilir. Toplumda her 1000 kişiden birkaçında çeşitli türlerine rastlanabilir.

Her yaşta görülebilir ancak bazı türleri çocuklarda, bazıları ise genç kadınlarda veya yaşlılarda daha sıktır. Ailede böbrek hastalığı öyküsü olanlar, diyabet ve yüksek tansiyon hastaları daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İdrarda kan (pembe, kırmızı veya çay rengi idrar)
• İdrar miktarında azalma
• Yüzde, ellerde veya ayaklarda şişlik (ödem)
• Kan basıncında yükselme
• Bel veya yan ağrısı
• Yorgunluk ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Ateş
• İdrar yaparken yanma
• Karın veya bel ağrısı
• İdrar miktarında belirgin azalma
• Yüzün şişmesi
• Huzursuzluk veya iştahsızlık

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bilinç bulanıklığı veya kafa karışıklığı
• Halsizlik ve düşme riski
• İdrar kaçırma veya idrar yapamama
• Bacaklarda ve ayaklarda şişlik
• Tansiyon düzensizlikleri

Nedenler

Ana nedenler

• Enfeksiyonlar (özellikle boğaz veya cilt enfeksiyonları sonrası görülen bazı nefrit türleri)
• Bağışıklık sisteminin kendi böbrek dokusuna saldırması (otoimmün hastalıklar)
• Bazı ilaçlar ve toksinler
• Böbrek damarlarını etkileyen hastalıklar
• Yüksek tansiyon ve diyabetin uzun süre kontrolsüz kalması

Risk faktörleri

• Ailede böbrek hastalığı öyküsü
• Kontrolsüz diyabet
• Yüksek tansiyon
• Sık veya tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
• Steroid olmayan ağrı kesicilerin uzun süreli kullanımı
• Sigara kullanımı
• Obezite

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrarda kan görülmesi
• İdrar miktarında hızla azalma
• Yüksek ateşle birlikte bel ağrısı
• Yüzde veya bacaklarda aniden gelişen şişlik

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hiçbir belirti olmasa bile diyabet, tansiyon veya ailede böbrek hastalığı varsa yılda en az bir kez böbrek fonksiyon testleri yaptırın
• İdrar yaparken yanma veya sık idrara çıkma şikayetleri olanlar
• Geçmeyen yorgunluk ve halsizlik

Tanı

Nefrit tanısı koymak için doktorunuz önce belirtilerinizi dinler, fizik muayene yapar ve aile öykünüzü sorgular. Ardından idrar ve kan testleri ister. Bu testler böbreklerin ne kadar iyi çalıştığını ve iltihap belirtisi olup olmadığını gösterir. Gerekirse böbrek ultrasonu veya böbrek biyopsisi (küçük bir parça alınarak incelenmesi) yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili (kan, protein ve enfeksiyon bulguları için)
• Kan testleri (kreatinin, üre gibi böbrek fonksiyon değerleri)
• Böbrek ultrasonu (böbreklerin boyut ve yapısını görmek için)
• Bazen kan basıncı takibi
• Gerekirse böbrek biyopsisi

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle birkaç gün içinde tamamlanır. İdrar ve kan testleri gibi basit tetkiklerle başlar. Böbrek biyopsisi gereken durumlarda bu işlem lokal anesteziyle yapılır ve genellikle aynı gün taburcu olunabilir.

Tedavi

Nefrit tedavisi, iltihabın nedenine, böbrek hasarının derecesine ve hastanın genel sağlık durumuna göre kişiselleştirilir. Tedavinin amacı böbrek hasarını durdurmak, belirtileri kontrol altına almak ve böbrek fonksiyonlarını korumaktır. Tedavi planı mutlaka bir böbrek hastalıkları uzmanı tarafından yönetilmelidir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği sıvı miktarını içmeye özen gösterin
• Tuz tüketimini azaltın
• Doktorunuza danışmadan ağrı kesici ve bitkisel ürünler kullanmayın
• Sigara ve alkolden kaçının
• Düzenli tansiyon takibi yapın
• İstirahat edin ve uyku düzeninize dikkat edin

Tıbbi tedaviler

İlaç tedavisi, iltihabı azaltmaya, tansiyonu kontrol altına almaya ve bağışıklık sistemini düzenlemeye yönelik olabilir. Bu ilaçların türü ve dozu, hastalığın türüne göre doktor tarafından belirlenir. Bazı durumlarda idrar söktürücüler veya kan basıncını dengeleyen ilaçlar kullanılabilir. İleri böbrek yetmezliği gelişirse diyaliz veya böbrek nakli gündeme gelebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nefrit tanısında böbrek biyopsisi küçük bir cerrahi girişimle yapılabilir. İleri evre böbrek yetmezliğinde ise diyaliz için damar yolu açılması veya böbrek nakli gibi cerrahi prosedürler gerekebilir. Bu durumlar için doktorunuz sizi yönlendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Nefritle yaşam, düzenli doktor kontrolleri, ilaçları aksatmadan kullanmak ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarını benimsemek anlamına gelir. Günlük yaşamda enerjinizi korumak için kendinize dinlenme zamanı ayırın. Doktorunuzun önerdiği kontrol takvimine uyun ve belirtilerdeki değişiklikleri kaydedin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde en az 8-10 bardak su içmeye çalışın (böbrek yetmezliği olanlar için doktor önerisi önemlidir)
• Haftada en az 150 dakika orta düzeyde yürüyüş yapın
• Stresi yönetmek için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin
• Tansiyonunuzu evde düzenli ölçün
• Kilonuzu sağlıklı aralıkta tutun

Diyet ve egzersiz

Böbrek dostu bir beslenme düzeni, tuzu azaltmak, işlenmiş gıdalardan kaçınmak ve yeterli protein almak üzerine kuruludur. Herkes için tek bir diyet yoktur; bu nedenle bir diyetisyenden kişisel plan almak en doğrusudur. Düzenli egzersiz, tansiyonu dengelemeye ve genel sağlığı iyileştirmeye yardımcı olur. Ancak aşırı yorgunluk hissediyorsanız egzersizi hafif tempolu yürüyüşle sınırlayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı ve üzüntü yaratabilir. Bu duygularla başa çıkmak için ailenizden, arkadaşlarınızdan ve sağlık ekibinizden destek isteyin. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten yardım almak güçlenmenizi sağlar. Unutmayın, ruhsal iyi oluş fiziksel sağlığı da olumlu etkiler.

Önleme

Nefritin bazı türleri tamamen önlenemez. Ancak altta yatan hastalıkları iyi yöneterek, enfeksiyonlara karşı önlem alarak ve böbreklere zarar verebilecek ilaçlardan kaçınarak riski önemli ölçüde azaltabilirsiniz. Düzenli sağlık kontrolleri, sessiz ilerleyen böbrek hastalıklarının erken fark edilmesini sağlar.

Aşılar

Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği aşı takvimine uygun şekilde aşılarınızı yaptırın. Grip ve zatürre aşıları, böbrek iltihabına yol açabilecek enfeksiyonlardan korunmada yardımcı olabilir. Aşı olmadan önce doktorunuza danışmanız önemlidir.

Tarama programları

Diyabet, hipertansiyon veya ailede böbrek hastalığı varsa yılda en az bir kez idrar tahlili ve kan testleri yaptırmanız önerilir. Okul çağı çocuklarında yapılan idrar taramaları da bazı nefrit türlerinin erken yakalanmasını sağlayabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik böbrek hastalığı ve ilerleyici böbrek yetmezliği
• Yüksek tansiyonun kontrolsüz kalması
• Vücutta sıvı birikmesi ve kalp yetmezliği
• Elektrolit dengesizlikleri
• Anemi (kansızlık)
• Kemik hastalıkları

Uzun vadeli görünüm

Nefritin birçok türü, erken teşhis ve uygun tedavi ile kontrol altına alınabilir. Tedaviye ne kadar erken başlanırsa böbrek fonksiyonlarının korunma şansı o kadar yüksek olur. Modern tıptaki gelişmeler ve böbrek nakli seçenekleri, ileri evrelerde bile umut vericidir. Kendinize iyi bakarak ve doktorunuzla iş birliği yaparak hastalığın seyrini olumlu etkileyebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.