Evcil hayvan tırmığı enfeksiyonunu önleme

Genel Bakış

Evcil hayvanınızın (kedi, köpek gibi) tırmalaması veya ısırması sonucu oluşan yaralardan mikrop kapma riskine 'evcil hayvan tırmalaması enfeksiyonu' denir. Bu, deride kızarıklık, şişlik ve bazen ateş gibi belirtilere yol açabilen bir enfeksiyondur.

Oldukça yaygındır. Özellikle kedi sahiplerinin yaklaşık %40'ı hayatları boyunca en az bir kedi tırmalamasına maruz kalmıştır, ancak her tırmalama enfeksiyona yol açmaz.

En çok çocuklar ve genç yetişkinler etkilenir, çünkü evcil hayvanlarla daha sık oynarlar. Bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler (örneğin, kemoterapi görenler, organ nakli olanlar) daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Tırmalama veya ısırma bölgesinde 3-14 gün içinde kırmızı, kabarık bir şişlik veya yara (papül) oluşması
• Şişliğin büyümesi ve içinde sıvı birikmesi (vezikül veya püstül)
• Yakındaki lenf bezlerinde (örneğin koltuk altı, boyun veya kasık) şişlik ve hassasiyet

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda ateş sık görülür (38°C ve üzeri)
• Yorgunluk, baş ağrısı ve iştahsızlık eşlik edebilir
• Şişmiş lenf bezleri çocukta rahatsızlık yaratabilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda yara iyileşmesi daha yavaş olabilir
• Ateş daha az belirgin olabilir, ancak halsizlik ön plandadır
• Bazı durumlarda eklem ağrıları veya göz kızarıklığı (konjonktivit) görülebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Bakterilerin (en yaygın Bartonella henselae) tırmalama veya ısırma yoluyla deriye girmesi
• Kediler arasında pireler aracılığıyla yayılan bakterinin, kedi tırmaladığında insana bulaşması
• Nadiren köpek, kemirgen veya diğer hayvanların tırmalaması/ısırması

Risk faktörleri

• Özellikle yavru kedilerle oynamak (onlar daha sık tırmalar ve taşıyıcı olabilirler)
• Bağışıklık sistemi baskılanmış olmak (HIV/AIDS, organ nakli, kanser tedavisi vb.)
• Açık yaraların veya kesiklerin hayvanın tükürüğüyle teması
• Uzun süreli steroid veya bağışıklık baskılayıcı ilaç kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yara çevresinde genişleyen kızarıklık var ve ateşiniz yükseliyorsa
• Şişmiş lenf bezleri ağrılı, kırmızı ve sıcaksa (apse işareti)
• Evde temizledikten sonra 2 gün içinde iyileşme olmuyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kedi tırmalaması sonrası küçük bir şişlik oluştuysa ve 1 haftadan uzun sürdüyse
• Hafif ateş ve halsizlik hissi varsa
• Sağlık kuruluşuna rutin muayene için giderken bu durumu belirtmek

Tanı

Doktorunuz öncelikle yaranızı muayene eder ve hayvanla temas hikayenizi dinler. Şişmiş lenf bezlerini kontrol eder. Genellikle tanı, belirtiler ve temasa dayanarak konulur.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: Enfeksiyon belirtisi olan antikorların varlığı araştırılır
• Lenf bezi biyopsisi: Nadiren, şişmiş lenf bezinden örnek alınarak incelenir
• PCR testi: Bakterinin genetik materyalini tespit etmek için yapılabilir

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size birkaç soru sorduktan sonra fizik muayene yapacaktır. Gerekirse kan testi isteyebilir. Tanı konulduğunda genellikle antibiyotik tedavisi başlanır. Lenf bezlerinizdeki şişlik birkaç haftada iner, tam iyileşme 2-4 ay sürebilir.

Tedavi

Kedi tırmalaması enfeksiyonu tedavisinde amaç bakteriyi yok etmek ve belirtileri hafifletmektir. Hafif vakalarda vücut kendi kendini temizleyebilir, ancak çoğu zaman antibiyotik gerekir. Doktorunuz size uygun bir tedavi planı önerecektir.

Evde kişisel bakım

• Yarayı hemen akan su ve sabunla iyice yıkayın (en az 5 dakika)
• Temiz bir bez veya gazlı bezle kapatın, kuru tutun
• Şişliğe soğuk kompres uygulayın (15 dakika aralıklarla)
• Ağrı kesici olarak doktorunuza danışarak reçetesiz ilaçlar kullanabilirsiniz
• Yarayı kaşımamaya ve oynamamaya özen gösterin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz enfeksiyonun şiddetine göre bir antibiyotik reçete edebilir. Genellikle ağız yoluyla alınan antibiyotikler 2-4 hafta kullanılır. Lenf bezi iltihabı şiddetliyse iğneyle boşaltma (drenaj) yapılabilir. Ateş ve ağrı için uygun ilaçlar önerilir. Tedaviye erken başlanırsa iyileşme genellikle hızlıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadirdir. Sadece lenf bezinde büyük bir apse oluşursa ve boşaltma gerekiyorsa cerrahi müdahale yapılabilir. Bu durumda da genellikle küçük bir işlem yeterlidir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi süresince bol dinlenin, yarayı kuru ve temiz tutun. Lenf bezlerinizde hafif hassasiyet devam edebilir, bu normaldir. Doktorunuzun önerdiği süre kadar ilaçları düzenli alın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Evde hayvanınız varsa tırmalama riskini azaltmak için tırnaklarını düzenli kesin
• Hayvanla oynarken eldiven giymek gibi koruyucu önlemler alın
• Ellerinizi sık sık yıkayın, özellikle hayvanla temastan sonra

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet gerekmez. Sağlıklı beslenme ve bol sıvı alımı bağışıklık sisteminizi destekler. Hafif yürüyüşler gibi düşük tempolu egzersizler yapabilirsiniz; ancak ateşli dönemde dinlenmek daha iyidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Enfeksiyon süreci genellikle kısa sürelidir, ancak özellikle uzun süren lenf bezi şişliği kaygı yaratabilir. Bu normal bir duygudur. Düzenli doktor kontrolleri size güvence verecektir. Endişelerinizi aileniz veya sağlık uzmanınızla paylaşın.

Önleme

Evet, büyük ölçüde önlenebilir. Basit hijyen önlemleri ve hayvanla oynarken dikkatli olmak enfeksiyon riskini azaltır. Sağlıklı bir kediniz varsa, pire kontrolü yapmak da önemlidir.

Aşılar

Kedi tırmalaması için özel bir aşı yoktur. Ancak tetanoz aşınızı güncel tutmanız önerilir. Hayvanınızın da düzenli veteriner kontrollerini yaptırmanız mikroorganizma taşıma riskini azaltır.

Tarama programları

Rutin bir tarama testi yoktur. Sadece kedi tırmalaması sonrası belirtiler gelişirse doktora başvurmak gerekir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Lenf bezlerinde apse (irin birikmesi) oluşabilir
• Enfeksiyon kan yoluyla diğer organlara yayılabilir (endokardit, hepatit, beyin iltihabı gibi)
• Nadiren 'Parinaud sendromu' denilen göz enfeksiyonu gelişebilir
• Bağışıklık sistemi zayıf kişilerde daha ciddi tablolar ortaya çıkabilir

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edilen çoğu kişi birkaç ay içinde tamamen iyileşir. Erken teşhis ve uygun antibiyotik tedavisi ile komplikasyon riski çok düşüktür. Uzun vadede kalıcı bir etki bırakmaz. Sağlıklıyken bu enfeksiyon genellikle hafif seyreder.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.