Böbrek Sağlığını Korumak: Önleme Rehberi

Genel Bakış

Böbrekler, bel bölgesinin iki yanında bulunan fasulye şeklinde organlardır. Kanı süzerek atık maddeleri idrarla dışarı atar, vücuttaki su ve tuz dengesini düzenler. Böbrek hastalığı, bu işlevlerin bozulmasıdır. Böbrek hastalığını önlemek, böbrekleri sağlıklı tutmak için alınan önlemler anlamına gelir.

Evet, kronik böbrek hastalığı dünyada ve Türkiye'de yaygındır. Her 10 erişkinden yaklaşık 1'inde böbrek hastalığı bulunur.

Herkes böbrek hastalığına yakalanabilir; ancak diyabet, yüksek tansiyon, obezite, aile öyküsü ve 65 yaş üstü olmak riski artırır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Göz çevresi, el ve ayaklarda şişlik
• İdrar miktarında azalma veya köpüklü idrar
• İştah azlığı ve mide bulantısı

Çocuklarda belirtiler

• Büyüme geriliği veya kilo alamama
• Çok su içme ve sık idrara çıkma
• İdrarda kan veya kötü kokulu idrar

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler daha silik olabilir
• Kaşıntı, uyku hali, unutkanlık ve halsizlik

Nedenler

Ana nedenler

• Şeker hastalığı (diyabet)
• Yüksek tansiyon
• Böbrek iltihapları
• Böbrek taşı, prostat büyümesi gibi idrar yolu tıkanıklıkları
• Bazı ağrı kesicilerin uzun süre kullanımı

Risk faktörleri

• Ailede böbrek hastalığı öyküsü
• Fazla kilo veya obezite
• Sigara içmek
• 65 yaş ve üzeri olmak
• Ağrı kesici ilaçları uzun süre ve hekime danışmadan kullanmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil' veya 'hemen görün' başlığında sıralanan belirtilerden birini yaşıyorsanız vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Diyabet, tansiyon veya kalp hastalığınız varsa yılda en az bir kez böbrek fonksiyon testlerinizi yaptırın.
• Ailenizde böbrek hastalığı varsa doktorunuza bildirin ve düzenli kontrollerinizi aksatmayın.

Tanı

Böbrek hastalığını teşhis etmek için doktorunuz hikâyenizi dinler, tansiyonunuzu ölçer ve kan ile idrar testleri ister.

Yapılabilecek testler

• Kan kreatinin testi
• İdrarda protein (albümin) testi
• Ultrason gibi görüntüleme yöntemleri

Randevunuzda neler beklenir

Bu testlerin çoğu ağrısızdır ve sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar. Doktorunuz sonuçlara göre size bir plan hazırlar.

Tedavi

Böbrek hastalığının tedavisi altta yatan nedene bağlıdır. Amaç; böbrek hasarını yavaşlatmak, belirtileri kontrol etmek ve böbrek yetmezliğine geçişi önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Tansiyon ve kan şekerinizi düzenli olarak ölçün ve takip edin
• Düşük tuzlu beslenin
• Hekiminizin önerdiği sıvı miktarı kadar su için
• Sigara ve alkol kullanmayın
• Reçetesiz ilaçları, özellikle ağrı kesicileri bilinçli kullanın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz; tansiyon, şeker hastalığı veya böbrek iltihabı gibi altta yatan soruna yönelik ilaçlar yazabilir. İlerleyen durumlarda diyaliz veya böbrek nakli gerekebilir. Tedavi seçeneklerini yalnızca doktorunuz belirlemelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Böbrek taşı, tıkanıklık veya böbrek nakli gibi durumlarda cerrahi gündeme gelebilir. Karar, uzman cerrah tarafından değerlendirildikten sonra verilir.

Bu durumla yaşamak

Böbrek hastalığıyla yaşayan kişiler, düzenli kontrollere giderek ve önerilen tedaviye uyarak günlük hayatlarına devam edebilir. Gerekli görülürse bir diyetisyenden destek alınabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde 30 dakika yürüyüş gibi düzenli egzersiz yapın
• Stresten uzak durmaya çalışın
• Yeterli ve kaliteli uyuyun

Diyet ve egzersiz

Böbrek dostu beslenme; az tuz, az işlenmiş gıda ve dengeli protein içerir. Potasyum ve fosfor gibi minerallerin ne kadar alınacağı hastalığın evresine bağlıdır. Diyetisyeniniz size kişisel bir plan hazırlayabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik böbrek hastalığı teşhisi almak çoğu kişi için zorlayıcıdır. Anksiyete ve depresyon gibi duygular normaldir. Bu duyguları ailenizle paylaşın ve gerekirse profesyonel destek isteyin.

Önleme

Böbrek hastalıklarının birçoğu önlenebilir veya ilerlemesi yavaşlatılabilir. Sağlıklı bir yaşam tarzı, kan basıncı ve kan şekeri kontrolü en önemli önleyici adımlardır.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları, bu enfeksiyonların böbreklere verebileceği zararı önlemeye yardımcı olabilir. Aşı olmadan önce doktorunuza danışın.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı'nın önerileri doğrultusunda, risk grubundaki kişiler için kan ve idrar testleri ile düzenli böbrek taraması yapılması önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Böbrek yetmezliği (böbreklerin görevini kaybetmesi)
• Kalp hastalıkları ve inme riski
• Anemi (kansızlık)
• Kemik hastalıkları

Uzun vadeli görünüm

Böbrek hastalığı erken fark edilirse, uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle uzun yıllar sağlıklı bir yaşam sürmek mümkündür. Umutlu olmak ve doktorunuzla iş birliği yapmak önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.