Nefrit (Böbrek İltihabı) Nedir ve Nasıl Önlenir?

Genel Bakış

Nefrit, böbreklerin iltihaplanması yani şişmesi ve zarar görmesi durumudur. Böbrekler, kanı süzerek atık maddeleri idrarla dışarı atar. İltihap, bu süzme işini bozabilir ve böbreklerin çalışmasını zorlaştırabilir.

Nefrit, toplumda görülebilen bir böbrek hastalığıdır. Her 10.000 kişiden birkaçını etkileyebilir. Ancak tam sıklığı kişinin yaşına, cinsiyetine ve altta yatan sağlık durumuna göre değişir.

Her yaşta görülebilir. Bazı türleri çocuklarda ve genç erişkinlerde daha sıktır. Ailede böbrek hastalığı öyküsü olanlar, yüksek tansiyonu veya diyabeti olanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İdrarda kan görülmesi (idrarın pembe veya kola rengi olması)
• Köpüklü idrar
• Yüzde, göz çevresinde veya bacaklarda şişlik
• Yüksek tansiyon
• Yorgunluk ve halsizlik
• İdrar miktarında azalma
• Sık idrara çıkma veya idrar yaparken yanma

Çocuklarda belirtiler

• Ateş
• Huzursuzluk ve ağlama
• İdrar yaparken zorlanma veya ağrı
• Göz çevresinde veya yüzde şişlik
• İdrarda kan veya köpük fark edilmesi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bilinç bulanıklığı veya kafa karışıklığı
• İştahsızlık
• Halsizlik ve düşkünlük
• Bacaklarda ve ayaklarda şişlik
• İdrar kaçırma veya idrar yapmada zorluk

Nedenler

Ana nedenler

• Boğaz veya cilt enfeksiyonları (özellikle bazı bakteri türleri)
• İdrar yolu enfeksiyonlarının böbreklere ulaşması
• Bağışıklık sisteminin yanlışlıkla böbreklere saldırdığı hastalıklar (lupus gibi)
• Bazı ağrı kesiciler ve ilaçlara bağlı gelişen reaksiyonlar
• Yüksek tansiyon ve şeker hastalığının böbrek damarlarını zamanla bozması

Risk faktörleri

• Ailede böbrek hastalığı öyküsü
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar
• Bazı ilaçları uzun süre ve bilinçsiz kullanmak
• Yüksek tansiyon veya diyabet varlığı
• Sigara içmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrarda kan görürseniz
• Yüzde, ellerde veya bacaklarda ani şişlik olursa
• Tansiyonunuz çok yükselirse
• İdrar miktarınız belirgin şekilde azalırsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yorgunluk, halsizlik veya köpüklü idrar birkaç gündür sürüyorsa
• Yüksek tansiyon için düzenli kontrol yaptırmıyorsanız
• Diyabet veya başka bir kronik hastalığınız varsa ve böbrek testlerinizi yaptırmadıysanız

Tanı

Doktor önce belirtilerinizi dinler, aile öykünüzü sorgular ve fizik muayene yapar. Ardından idrar ve kan testleri isteyerek böbreklerin ne kadar iyi çalıştığını değerlendirir.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili (kan, protein veya enfeksiyon belirtileri aranır)
• Kan testi (kreatinin gibi böbrek fonksiyon göstergeleri)
• Böbrek ultrasonu
• Gerekirse böbrek biyopsisi (küçük bir parça alınarak mikroskopta incelenmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz tansiyonunuzu ölçer, idrar ve kan örnekleri alır. Ultrason sırasında ağrı olmaz. Biyopsi hastanede uygulanır ve işlem sonrası birkaç saat gözlemde kalırsınız. Sonuçlara göre tedavi planı oluşturulur.

Tedavi

Nefrit tedavisinin amacı iltihabı kontrol altına almak, böbrek hasarını yavaşlatmak ve böbrek yetmezliğini önlemektir. Tedavi, altta yatan nedene ve hastalığın şiddetine göre kişiye özel planlanır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği kontrollere düzenli gitmek
• Tansiyonunuzu evde düzenli ölçmek
• İlaçlarınızı doktorunuza danışmadan bırakmamak
• Sigara içmemek
• Doktorunuzun belirttiği sıvı miktarını almak
• Reçetesiz satılan ağrı kesicileri doktor onayı olmadan kullanmamak

Tıbbi tedaviler

İltihabı azaltmak ve bağışıklık sistemini düzenlemek için doktorunuz bazı ilaçlar önerebilir. Yüksek tansiyon ve şeker hastalığı varsa bunların kontrolüne yönelik tedaviler başlanır. Bazı durumlarda hastanede damar yoluyla tedavi gerekebilir. Tedavi planı tamamen kişiye özeldir; doktorunuz hangi ilacın sizin için uygun olduğuna karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Böbrek yetmezliği gelişen ileri durumlarda diyaliz veya böbrek nakli gerekebilir. Bu karar, hastalığın evresine ve kişinin genel sağlık durumuna göre nefroloji uzmanı tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Nefritle yaşarken düzenli doktor takibi çok önemlidir. Tansiyonunuzu takip edin, ilaçlarınızı aksatmayın ve vücudunuzdaki değişikliklere dikkat edin. Yeni bir belirti fark ettiğinizde doktorunuza haber verin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuzun önerdiği diyete uymak
• Tuzu azaltmak, işlenmiş gıdalardan uzak durmak
• Düzenli uyumak ve dinlenmek
• Stresten kaçınmak veya başa çıkma yolları öğrenmek
• Doktorunuz onaylarsa yürüyüş gibi hafif egzersizler yapmak

Diyet ve egzersiz

Böbrek dostu beslenme, genellikle tuzun ve işlenmiş gıdaların azaltılmasını içerir. Protein alımı kişiden kişiye değişir; doktor veya diyetisyen önerisi doğrultusunda ayarlanır. Hafif egzersiz, kan basıncını dengelemeye ve genel sağlığı iyileştirmeye yardımcı olabilir. Ancak egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı ve üzüntü yaratabilir. Bu duyguların normal olduğunu bilin. Aileniz ve arkadaşlarınızla konuşmak, duygusal yükü hafifletebilir. İhtiyaç duyarsanız bir psikolog veya psikiyatristten destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Nefritin her türü tamamen önlenemese de, bazı adımlarla riski azaltmak mümkündür. Boğaz ve cilt enfeksiyonlarını zamanında tedavi ettirmek, idrar yolu enfeksiyonlarını ihmal etmemek, yüksek tansiyon ve diyabeti kontrol altında tutmak nefrite yakalanma riskini düşürebilir.

Aşılar

Grip ve zatürre gibi enfeksiyonlara karşı aşılar, böbrekleri etkileyebilecek enfeksiyonların önlenmesine yardımcı olabilir. Aşı takvimi için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Özellikle ailede böbrek hastalığı varsa, diyabet veya yüksek tansiyon gibi risk faktörleri bulunuyorsa düzenli olarak tansiyon ölçümü, idrar tahlili ve kan testleri yaptırmak erken tanı için önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Böbrek fonksiyonlarının giderek bozulması
• Böbrek yetmezliği
• Yüksek tansiyon ve kalp-damar hastalıkları
• Kan damarlarında ve dokularda sıvı birikmesi (ödem)
• Kansızlık (anemi)

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve uygun tedaviyle nefritin ilerlemesi durdurulabilir, böbrek hasarı yavaşlatılabilir. Birçok kişi düzenli takip ve tedaviyle uzun yıllar böbrek fonksiyonlarını koruyabilir. Tıptaki gelişmeler ve destekleyici bakım sayesinde yaşam kalitesi artırılabilir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türk Nefroloji Derneği · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.