Sedef Hastalığı ve Günlük Yaşam: Yaşam Tarzı Önerileri

Genel Bakış

Sedef hastalığı (psoriasis), bağışıklık sisteminin cilt hücrelerini normalden çok daha hızlı üretmesi sonucu ortaya çıkan, ciltte kızarık, pullu ve kalınlaşmış bölgelerle kendini gösteren uzun süreli bir cilt hastalığıdır.

Dünya genelinde yaklaşık her 100 kişiden 2-3'ünü etkilediği düşünülmektedir. Toplumda oldukça sık görülen bir hastalıktır.

Her yaşta başlayabilir, ancak en sık 20-30 ve 50-60 yaşları arasında ilk kez ortaya çıkar. Kadın ve erkeklerde hemen hemen eşit sıklıkta görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Deride gümüşi beyaz pullarla kaplı, kırmızı ve kalınlaşmış plaklar
• Kaşıntı, yanma veya ağrı hissi
• Ciltte kuruluk ve çatlaklar, bazen kanama
• Tırnaklarda çukurlaşma, kalınlaşma veya renk değişimi
• Saç derisinde kepek benzeri pullanma

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda sıklıkla saç derisinde kepek benzeri pullanma
• Küçük, nokta şeklinde pullu lezyonlar
• Pişik bölgesine benzer kızarıklıklar
• Tırnak değişiklikleri

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda cilt daha ince olduğu için lezyonlar daha kuru ve çatlak görünebilir
• Eklem ağrısı ve sertlik birlikte daha sık olabilir
• İlaç kullanımı nedeniyle tedavi seçenekleri daha dikkatli değerlendirilmelidir

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin yanlışlıkla kendi cilt hücrelerine saldırması
• Genetik yatkınlık (aile öyküsü olanlarda daha sık)

Risk faktörleri

• Enfeksiyonlar, özellikle boğaz iltihabı
• Stres ve duygusal gerginlik
• Bazı ilaçlar (doktor önerisiyle kullanılan bazı tansiyon veya lityum ilaçları)
• Deri travmaları (darbe, kesik, böcek ısırığı)
• Aşırı sigara ve alkol kullanımı
• Soğuk ve kuru hava

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Eklem ağrısı ve şişliği geliştiğinde
• Cilt belirtileri yaygınlaşıp günlük yaşamı engellediğinde
• Evde bakıma rağmen şikayetler artıyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İlk kez ciltte iyileşmeyen pullu ve kızarık bir bölge fark ettiğinizde
• Daha önce tanı konduysa düzenli kontrol için
• Tedavinin etkinliğini değerlendirmek için

Tanı

Doktorunuz cildinizi ve tırnaklarınızı muayene eder. Şikayetlerinizi ve aile öykünüzü sorar. Çoğu zaman görsel muayene yeterlidir.

Yapılabilecek testler

• Bazen cilt örneği alınarak (biyopsi) kesin tanı konabilir
• Eklem tutulumu düşünülüyorsa kan testleri ve röntgen istenebilir

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz cildin yüzeyini ve yaygınlığını değerlendirir. Alınan cilt örneği patoloji laboratuvarında incelenir. Sonuçlar genellikle birkaç hafta içinde çıkar.

Tedavi

Sedef hastalığının tedavisinde amaç belirtileri kontrol altına almak ve atakları önlemektir. Tedavi hastalığın yaygınlığına, şiddetine ve kişinin yaşam tarzına göre değişir.

Evde kişisel bakım

• Soğuk ve kuru hava cildi kurutur; nemlendirici kullanmak belirtileri azaltabilir
• Ilık suyla kısa süreli duş almak ve çok sıcak sudan kaçınmak
• Parfümsüz ve hassas ciltler için üretilmiş temizleyicileri tercih etmek
• Cildi oda sıcaklığında hafifçe havluyla kurulamak, ovalamamak
• Stresi yönetmek için nefes egzersizleri, yürüyüş gibi rahatlatıcı aktiviteler yapmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz cilt sürülen kremler, merhemler, şampuanlar; ışık tedavisi; ağız yoluyla alınan ilaçlar veya enjeksiyon şeklinde uygulanan sistemik tedaviler önerebilir. Hangi yöntemin uygun olduğuna doktorunuz karar verir. İlaçları önerilen doz ve sürede kullanın.

Bu durumla yaşamak

Sedef hastalığıyla yaşamak, cilt bakımını günlük rutinin bir parçası haline getirmeyi gerektirir. Nemlendirme, doğru temizlik ve düzenli kontrol ile belirtiler hafifletilebilir. Kendinizi iyi hissettiğiniz aktiviteleri planlayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı kiloyu koruyun
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Düzenli uyuyun
• Stresle başa çıkma yöntemleri geliştirin (meditasyon, hobi)
• Güneş ışığını kısa süreli ve güvenli şekilde alın, ancak güneş yanığından kaçının

Diyet ve egzersiz

Sedef hastalığını doğrudan iyileştiren özel bir diyet yoktur. Ancak dengeli ve sağlıklı beslenme, vücut ağırlığını kontrol etmeye ve iltihabı azaltmaya yardımcı olabilir. Düzenli egzersiz hem genel sağlığı destekler hem de stresi azaltır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ciltteki görünen lezyonlar utanç, kaygı ve özgüven kaybına yol açabilir. Bu durum depresyona zemin hazırlayabilir. Kendinizi kötü hissettiğinizde yalnız olmadığınızı unutmayın; bir uzmana başvurmaktan çekinmeyin. Ağır depresyon veya intihar düşüncesi yaşarsanız vakit kaybetmeden 112'yi arayın.

Önleme

Sedef hastalığının oluşumunu tamamen engellemek mümkün değildir. Ancak tetikleyicilerden kaçınarak ve cilt bakımına dikkat ederek atakların sıklığı ve şiddeti azaltılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciltte yaygın enfeksiyon riski
• Eklem iltihabı (psoriatik artrit) gelişme ve kalıcı eklem hasarı
• Kalp hastalığı, diyabet ve depresyon gibi eşlik eden hastalıkların riskinde artış

Uzun vadeli görünüm

Herkesin hastalığı farklıdır ve seyri kişiden kişiye değişir. Uygun tedavi ve yaşam tarzı önlemleriyle çoğu kişi cilt belirtilerini büyük ölçüde kontrol altına alabilir. Sedef hastalığı, doğru yönetildiğinde yaşam kalitesini çok fazla düşürmeden uzun yıllar idare edilebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.