Prostat Taraması: Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Prostat taraması, prostat bezinde kanser olup olmadığını henüz belirti vermeden erken dönemde tespit etmeye çalışan bir kontrol sürecidir. Prostat, sadece erkeklerde bulunan, idrar torbasının altında ve idrar kanalının çevresinde yer alan ceviz büyüklüğünde bir bezdir.

Evet, prostat kanseri erkeklerde sık görülür. Ancak taramanın her erkeğe rutin önerilip önerilmediği kişisel risk faktörlerine bağlıdır.

Özellikle 50 yaş üstü erkekleri ve ailesinde prostat kanseri öyküsü olan kişileri daha yakından ilgilendirir. Ailede prostat kanseri varsa risk daha da artar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Erken evrede prostat kanseri genellikle hiçbir belirti vermez.
• İlerlemiş durumlarda sık idrara çıkma, idrara başlarken zorlanma, idrar akışında zayıflama görülebilir.
• İdrarda kan, sırt veya pelvis (leğen bölgesi) ağrısı da belirtiler arasında olabilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda prostat taraması yapılmaz; prostat sorunları çocuklarda görülmez.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı erkeklerde prostat büyümesine bağlı belirtiler daha sık görülür. Tarama kararı, mevcut diğer sağlık sorunları da dikkate alınarak doktorla verilmelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Prostat kanserinin kesin nedeni bilinmemektedir.
• Hücrelerin DNA'sında oluşan değişimler (mutasyonlar) hücrelerin kontrolsüz büyümesine yol açabilir.

Risk faktörleri

• İleri yaş (özellikle 65 yaş üstü)
• Ailede prostat kanseri öyküsü (baba veya erkek kardeş)
• Obezite ve hareketsiz yaşam
• Sigara içmek
• Sağlıksız beslenme (aşırı işlenmiş gıdalar, az sebze ve meyve tüketimi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar yaparken ağrı veya yanma hissi
• İdrarda kan görülmesi
• Alt karın, bel veya pelviste sürekli ağrı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 50 yaşından sonra prostat taraması hakkında doktorunuzla konuşun.
• Ailenizde prostat kanseri varsa 45 yaşından itibaren bu görüşmeyi yapın.

Tanı

Prostat taraması genellikle PSA adı verilen bir kan testi ve parmakla rektal muayene (doktorun eldivenli parmağıyla makattan prostatı yoklaması) ile yapılır. PSA, 'Prostat Spesifik Antijen' olarak bilinen ve prostat tarafından üretilen bir proteindir. Yüksek PSA değeri kanser olabileceğini düşündürebilir; ancak tek başına tanı koymaz.

Yapılabilecek testler

• PSA kan testi
• Parmakla rektal muayene
• PSA anormalse prostat MR görüntülemesi
• Kesin tanı için ultrason eşliğinde biyopsi (doku örneği alınması)

Randevunuzda neler beklenir

Tarama genellikle birkaç dakika sürer. Kan testi için kolunuzdan kan alınır. Rektal muayene kısa süreli bir rahatsızlık verebilir. Sonuçlar anormal çıkarsa doktorunuz ek testler planlayacaktır.

Tedavi

Prostat kanseri tedavisi, kanserin evresine, büyüme hızına ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişir. Erken evrede bazı hastalarda yalnızca düzenli takip (aktif izlem) yeterli olabilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmayın.
• Sebze ve meyveden zengin, işlenmiş gıdalardan uzak bir beslenme düzeni benimseyin.
• Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapın.
• Sigarayı bırakın.

Tıbbi tedaviler

Tedavi seçenekleri arasında radyasyon tedavisi, hormonal tedavi, kemoterapi ve hedefe yönelik ilaç tedavileri bulunabilir. Hangi yöntemin uygun olduğuna yalnızca uzman doktorunuz karar verir. Size en uygun tedavi planı detaylı şekilde anlatılacaktır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı hastalarda prostatın cerrahi olarak çıkarılması (prostatektomi) önerilebilir. Bu kararda hastalığın evresi, yaş, genel sağlık ve kişisel tercihler birlikte değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Prostat kanseri tedavisi sonrası idrar kaçırma veya cinsel işlev bozukluğu gibi durumlarla karşılaşılabilir. Pelvik taban egzersizleri ve doktor desteğiyle bu süreç yönetilebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuzun önerdiği pelvik taban egzersizlerini düzenli yapın.
• Sağlıklı kilonuzu koruyun.
• Stresten uzak durmak için nefes egzersizleri ve gevşeme teknikleri deneyin.

Diyet ve egzersiz

Sebze, meyve, tam tahıl ve balığa dayalı Akdeniz tipi beslenme önerilir. İşlenmiş gıdalardan ve doymuş yağlardan kaçının. Haftada en az 150 dakika tempolu yürüyüş gibi egzersizler yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Prostat kanseri tanısı kaygı ve üzüntüye yol açabilir. Bu duygularla başa çıkmak için psikolojik destek almak oldukça önemlidir. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Prostat kanserini tamamen önlemenin kanıtlanmış bir yolu yoktur; ancak sağlıklı yaşam alışkanlıkları riski azaltabilir.

Aşılar

Prostat kanserine karşı özel bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Tarama, belirti vermeyen bireylerde hastalığı erken yakalamayı amaçlar. Taramaya başlama yaşı ve sıklığı kişisel risk faktörlerine göre değişir. Bu nedenle doktorunuzla görüşerek size uygun tarama planını oluşturun.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanser ilerleyerek prostat dışına ve kemiklere yayılabilir.
• İdrar yolu tıkanıklığı, böbrek hasarı ve idrar yolu enfeksiyonları gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ile prostat kanserinde tedavi başarısı oldukça yüksektir. Birçok erkek tedavi sonrası sağlıklı ve aktif bir yaşam sürdürebilir. Düzenli kontrol ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile bu hastalıkla yaşamak mümkündür.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.