Pasif sigara dumanından kaçınma

Genel Bakış

İkinci el duman, sigara içen bir kişinin yaydığı dumanın, içmeyen bir kişi tarafından solunmasıdır. Bu dumanda, içen kişinin soluduğu aynı zararlı kimyasallar bulunur. Hiçbir seviyede güvenli değildir ve ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Evet, ikinci el duman maruziyeti dünya genelinde yaygındır. Birçok kişi evde, işte veya halka açık alanlarda bu dumana maruz kalmaktadır. Türkiye'de kapalı alanlarda sigara yasağı olmasına rağmen, halen maruziyet devam etmektedir.

İkinci el duman herkesi etkileyebilir, ancak özellikle çocuklar, yaşlılar, hamileler ve kronik hastalığı olanlar (astım, kalp hastalığı gibi) daha fazla risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Gözlerde yanma, kızarıklık veya sulanma
• Burun akıntısı veya tıkanıklığı
• Baş ağrısı
• Öksürük, boğaz ağrısı
• Baş dönmesi veya mide bulantısı (yoğun maruziyette)

Çocuklarda belirtiler

• Sık ve uzun süreli öksürük
• Hırıltılı solunum
• Kulak enfeksiyonları (orta kulak iltihabı)
• Astım ataklarında artış
• Kreş veya okulda sık hastalanma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Nefes darlığı veya hırıltı
• Göğüs sıkışması veya ağrısı
• Kronik bronşit veya amfizem semptomlarında kötüleşme
• Kalp çarpıntısı veya göğüs ağrısı (kalp hastalığı olanlarda)

Nedenler

Ana nedenler

• Sigara, puro, nargile gibi tütün ürünlerinin içilmesi
• Kapalı alanlarda (ev, araba, iş yeri) tütün dumanına maruz kalmak
• Açık alanlarda bile yakın mesafede sigara içen biriyle aynı ortamda bulunmak

Risk faktörleri

• Evde veya ailede sigara içen birinin olması
• Sigara içilmesine izin verilen iş yerlerinde çalışmak
• Sigara dumanıyla dolu ortamlarda çok vakit geçirmek (örneğin kahvehaneler, restoranlar)
• Sigara içen biriyle aynı evi paylaşmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı, hırıltılı solunum veya şiddetli öksürük
• Göğüs ağrısı veya sıkışması
• Birkaç saat içinde geçmeyen baş ağrısı veya baş dönmesi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sık sık soğuk algınlığı veya kulak enfeksiyonu geçiren bir çocuk
• Astım veya kalp hastalığı gibi kronik bir durumunuz varsa ve duman maruziyetiniz varsa
• Maruziyet sonrası uzun süreli (bir haftadan fazla) öksürük

Tanı

İkinci el duman maruziyeti için özel bir tanı testi yoktur. Doktor, genellikle maruziyet öykünüzü dinleyerek ve belirtilerinizi değerlendirerek durumunuzu anlar. Eğer maruziyete bağlı bir hastalık (örneğin astım, bronşit) gelişmişse bunun teşhisi konulabilir.

Yapılabilecek testler

• Maruziyet değerlendirmesi için kan veya tükürükte nikotin ve kotinin seviyesi ölçülebilir (özel durumlarda)
• Semptomlara göre akciğer fonksiyon testi (solunum testi)
• Göğüs röntgeni (uzun süreli öksürük veya solunum sorunları varsa)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size duman maruziyetinizi soracak ve belirtilerinizi değerlendirecektir. Fizik muayene yapabilir. Maruziyeti azaltmak için size önerilerde bulunacaktır. Herhangi bir hastalık tespit edilirse uygun tedaviyi başlatacaktır.

Tedavi

İkinci el dumanın kendisi için bir ilaç tedavisi yoktur. En önemli tedavi, maruziyeti tamamen ortadan kaldırmaktır. Maruziyete bağlı bir hastalık (astım, bronşit gibi) gelişmişse, bu hastalıkların tedavisi yapılır.

Evde kişisel bakım

• Evinizi ve aracınızı tamamen sigara içilmeyen alanlar haline getirin.
• Sigara içen kişilerden kapalı alanlarda sigara içmemelerini rica edin.
• Dumanlı ortamlarda bulunmaktan kaçının; mümkünse temiz hava alın.
• Evde hava temizleyici kullanmak (partikül filtresi olan) yardımcı olabilir.
• Sigara içilen restoran veya kafelere gitmeyin.

Tıbbi tedaviler

Maruziyete bağlı gelişen hastalıklar için doktorunuz gerekli tedavileri önerecektir. Örneğin, astım atağı için solunum yoluyla alınan ilaçlar (bronkodilatatörler), alerji ilaçları veya burun spreyleri kullanılabilir. İlaç isimleri ve dozları doktor tarafından belirlenmelidir.

Bu durumla yaşamak

İkinci el duman maruziyetini azaltmak için günlük hayatınızda bilinçli seçimler yapmak önemlidir. Evinizde ve çevrenizde dumansız bir ortam oluşturun. Sigara içen arkadaşlarınızla sohbet ederken açık havada ve uzak mesafede durun. Toplu taşımada sigara içilen bölümlerden kaçının.

Yaşam tarzı ipuçları

• Evinizde kesinlikle sigara içilmesine izin vermeyin.
• Arabanızda sigara içmeyin; içinizde sigara kokusu kalmasın.
• Sigara içen bir aile üyeniz varsa, sigarayı bırakması için destek olun.
• Çocuklarınızı sigara içilen ortamlardan uzak tutun.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz, akciğer sağlığınızı ve genel bağışıklığınızı güçlendirir. Özellikle C vitamini, E vitamini ve antioksidanlardan zengin besinler (meyve, sebze) faydalı olabilir. Ancak bu kesin bir koruma sağlamaz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli duman maruziyeti, özellikle evde sigara içiliyorsa, huzursuzluk, stres ve çaresizlik hissi yaratabilir. Ayrıca sigara içen bir yakınınız varsa bunu değiştirmek zor olabilir. Duygularınızı bir sağlık uzmanı veya güvendiğiniz biriyle paylaşın.

Önleme

Evet, ikinci el duman maruziyetini tamamen önlemek mümkündür. Bunun için sigara içilen ortamlardan uzak durmak, ev ve araba gibi kapalı alanları dumansız tutmak yeterlidir. Toplumda kapalı alanlarda sigara yasakları bu maruziyeti azaltmada çok etkilidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Astım ve diğer solunum yolu hastalıklarının kötüleşmesi
• Akciğer kanseri riskinde artış
• Kalp hastalığı ve felç riskinde artış
• Bebeklerde ani bebek ölümü sendromu riski
• Çocuklarda sık kulak enfeksiyonları ve akciğer enfeksiyonları

Uzun vadeli görünüm

Maruziyeti tamamen ortadan kaldırdığınızda, vücudunuz kendini onarmaya başlar. Sigara içilen bir ortamdan çıktıktan sonra kan basıncı ve kalp atış hızı kısa sürede normale döner. Uzun vadede akciğer kanseri ve kalp hastalığı riski belirgin şekilde azalır. Dumansız bir yaşam tarzı benimsemek, hem kendinizin hem de sevdiklerinizin sağlığını korur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.