Baş Dönmesi (Vertigo) Riskini Azaltma

Genel Bakış

Vertigo, kişinin kendisinin ya da çevresinin hareket ettiği hissine kapılmasıdır. Genellikle iç kulaktaki denge sorunlarından kaynaklanır. Vertigo bir hastalık değil, bir belirtidir. Riskini azaltmak, denge sorunlarını yönetmek ve düşmeleri önlemek anlamına gelir.

Vertigo oldukça yaygındır. Toplumda her 10 kişiden yaklaşık 1'i hayatının bir döneminde vertigo veya denge kaybı yaşar. Sık görülen bir kulak-burun-boğaz şikayetidir.

Vertigo her yaşta görülebilir, ancak 40 yaş üstü yetişkinlerde daha sıktır. Kadınlarda erkeklerden biraz daha fazla görülür. Yaşlılarda denge sorunlarına bağlı düşmeler daha tehlikeli olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Baş dönmesi hissi
• Denge kaybı
• Mide bulantısı veya kusma
• Göz hareketlerinde anormal seğirmeler (nistagmus)
• Baş hareketlerinde artan sallanma hissi
• Kulakta çınlama veya dolgunluk hissi

Nedenler

Ana nedenler

• İç kulaktaki denge taşlarının yerinden oynaması (kristal kayması)
• İç kulak iltihabı (vestibüler nörit)
• Meniere hastalığı (iç kulakta sıvı birikmesi)
• Migren türü baş dönmesi
• Beyin ve sinir sistemi hastalıkları (nadir)

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Geçirilmiş iç kulak enfeksiyonu
• Stres ve yorgunluk
• Ani baş hareketleri
• Bazı ilaçlar (doktorunuza danışmadan bırakmayın)
• Hareketsiz yaşam

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Vertigo atağı sırasında kusma nedeniyle sıvı kaybı yaşıyorsanız
• Kulak ağrısı veya işitme kaybı eşlik ediyorsa
• Düşme sonrası kafa travması geçirdiyseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Vertigo atakları tekrarlıyorsa
• Günlük yaşamı etkiliyorsa ve birkaç haftadır sürüyorsa
• Bir kulak-burun-boğaz uzmanına görünmek için aile hekiminize danışabilirsiniz

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi öykünüzü dinler ve fizik muayene yapar. Baş dönmesinin hangi hareketlerde ortaya çıktığını, ne kadar sürdüğünü ve eşlik eden belirtileri sorar.

Yapılabilecek testler

• Bilgisayarlı göz hareketleri testi (elektronistagmografi)
• Baş pozisyon testi (Dix-Hallpike)
• İşitme testi (odyometri)
• Denge testleri (postürografi)
• Gerekli durumlarda görüntüleme (MR veya BT)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı için bazı testler baş dönmesini tetikleyebilir; bu normaldir. Testler genellikle ayakta tedavi şeklinde yapılır ve aynı gün sonuçlanabilir. Doktorunuz size testlerin nasıl yapılacağını detaylı anlatacaktır.

Tedavi

Vertigo tedavisi, altta yatan nedene göre değişir. Amaç, atakları kontrol altına almak, dengeyi güçlendirmek ve düşme riskini azaltmaktır. Tedavi çoğunlukla ilaçlar, denge egzersizleri ve yaşam tarzı değişiklikleriyle yapılır.

Evde kişisel bakım

• Baş hareketlerinizi yavaş yapın ve ani dönmelerden kaçının.
• Atak sırasında hareketsiz, sabit bir noktaya bakarak oturun.
• Yorgunluk ve stresten uzak durmaya çalışın.
• Evde düşme riskini azaltmak için tutamaçlar ve yeterli aydınlatma sağlayın.
• Doktorunuzun önerdiği denge egzersizlerini düzenli yapın.

Tıbbi tedaviler

İlaç tedavisi, baş dönmesi ve mide bulantısını kontrol altına almak için kısa süreli kullanılabilir. Ayrıca vestibüler rehabilitasyon denilen denge eğitimi, beynin denge sorununu telafi etmesine yardımcı olur. Hangi tedavinin uygun olduğuna mutlaka bir sağlık uzmanı karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, iç kulak hastalıklarına bağlı vertigo ilaç ve egzersizlerle kontrol altına alınamazsa cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Cerrahi kararı uzman doktor tarafından bireysel olarak verilir.

Bu durumla yaşamak

Vertigo ile yaşarken günlük aktivitelerinizi planlı yapın. Denge gerektiren işleri dinç olduğunuz saatlere planlayın. Merdiven kullanırken tutunarak, gece kalkarken ışığı açarak hareket edin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyuyun ve yeterince dinlenin.
• Kafein, alkol ve sigarayı azaltın.
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin.
• Düzenli yürüyüş yaparak dengeyi koruyun.

Diyet ve egzersiz

Vertigo için özel bir diyet yoktur, ancak tuz tüketimini azaltmak, özellikle sıvı birikimiyle ilgili vertigo türlerinde faydalı olabilir. Denge ve koordinasyonu artıran düşük etkili egzersizler (yürüyüş, yoga, tai chi) önerilir. Herhangi bir egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tekrarlayan vertigo atakları kaygıya ve depresyona yol açabilir. Bu duygular yaşam kalitesini etkileyebilir. Duygusal zorluklar yaşıyorsanız bir ruh sağlığı uzmanından destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Vertigo ataklarını tamamen önlemek her zaman mümkün değildir, ancak riski azaltmak için yapılabilecekler vardır. Düzenli egzersiz, stresten kaçınma, yeterli uyku ve ani hareketlerden kaçınma atak sıklığını azaltabilir.

Aşılar

Vertigo için koruyucu bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Rutin bir tarama testi yoktur; ancak denge sorunları yaşayan kişiler düzenli doktor kontrolü yaptırmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşmelere bağlı kırıklar ve yaralanmalar
• Günlük aktivitelerde kısıtlanma
• İşitme kaybı (ilerleyici iç kulak hastalıklarında)
• Kaygı bozuklukları ve depresyon

Uzun vadeli görünüm

Vertigo çoğu zaman tedavi edilebilir ve ataklar zamanla azalabilir. Uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle çoğu kişi normal hayatına dönebilir. Umutsuzluğa kapılmayın, doğru tanı ve tedavi ile belirtiler kontrol altına alınabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.