Diş Eti Hastalığı Tedavisi

Genel Bakış

Diş eti hastalığı, dişleri yerinde tutan diş eti ve altındaki destek dokuların iltihaplanmasıdır. Ağızda biriken bakteriler diş yüzeyinde yapışkan bir tabaka (plak) oluşturur; bu tabaka temizlenmezse diş eti kızarır, şişer ve kanamaya başlar. Hastalık iki ana evrede düşünülebilir: yalnızca diş etini tutan ve genellikle geri döndürülebilen 'diş eti iltihabı' (gingivit) ile dişi çevreleyen kemiğe kadar ilerleyebilen 'periodontal hastalık' (periodontitis). Tedavinin amacı iltihabı durdurmak, dişi çevreleyen dokuları korumak ve diş kaybını önlemektir.

Evet, diş eti hastalığı dünyada ve ülkemizde en sık görülen ağız sağlığı sorunlarından biridir. Yetişkinlerin önemli bir bölümünde hayatlarının bir döneminde diş eti iltihabı görülür; bir kısmında ise daha ileri düzeyde doku kaybı gelişir.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Genellikle yetişkinlerde, özellikle 30 yaşından sonra daha sık görülür. Çocuklarda genellikle hafif seyreder; hormonal değişiklikler yaşayan kişilerde (ergenlik, gebelik, menopoz), şeker hastalığı olanlarda, sigara içenlerde ve düzenli diş kontrolü yaptırmayanlarda daha belirgindir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Diş fırçalarken veya diş ipi kullanırken diş etinde kanama
• Diş etlerinde kızarıklık, şişlik ve hassasiyet
• Diş etlerinin dişten kolayca ayrılması, diş eti kenarının çekilmesi
• İnatçı ağız kokusu veya ağızda kötü tat
• Dişlerin uzamış gibi görünmesi (diş eti çekilmesi nedeniyle)
• Dişlerde sallanma, ısırırken kayma veya pozisyon değişikliği
• Sıcak-soğuk yiyeceklere karşı hassasiyet
• Diş eti ile diş arasında baskıda iltihap (irin) gelmesi

Çocuklarda belirtiler

• Fırçalama sırasında diş etinde hafif kanama
• Diş etlerinde kızarıklık ve hafif şişlik
• Ağız kokusu
• Çoğu zaman hiçbir şikâyet olmaması; bu nedenle düzenli kontrol önemlidir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Diş eti çekilmesi ve diş köklerinin açığa çıkması
• Artan diş hassasiyeti ve çiğneme güçlüğü
• Dişler arasında boşlukların belirginleşmesi
• Birden fazla dişte sallanma veya diş kaybı
• Ağız kuruluğu (bazı ilaçların etkisiyle) nedeniyle şikâyetlerin artması
• El becerisi veya görme azalmasına bağlı olarak ağız bakımının zorlaşması

Nedenler

Ana nedenler

• Diş yüzeyinde biriken bakteri plağının düzenli olarak temizlenmemesi
• Sertleşerek diş taşına dönüşen plağın diş etini sürekli tahriş etmesi
• Diş eti ile diş arasındaki ceplerde bakterilerin yerleşip çoğalması
• Ağız kuruluğu (tükürüğün koruyucu etkisinin azalması)
• Dişlerin sıkılması veya gıcırdatılması gibi ek yükler
• Düzensiz veya yanlış teknikle yapılan ağız bakımı

Risk faktörleri

• Sigara ve tütün ürünleri kullanımı
• Şeker hastalığı (diyabet) ve kan şekeri kontrolünün iyi olmaması
• Gebelik, ergenlik ve menopoz gibi hormonal değişiklik dönemleri
• Bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklar veya tedaviler
• Bazı ilaçların yol açtığı ağız kuruluğu veya diş eti büyümesi
• Stres ve yetersiz uyku
• Dengesiz beslenme, özellikle şekerli gıdaların sık tüketimi
• Ailede diş eti hastalığı öyküsü
• Dişlerin sıkılması, sıkıştırılması alışkanlığı
• Düzenli diş hekimi kontrolünün yapılmaması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yüzünüzde veya çenenizde hızla büyüyen şişlik varsa
• Nefes almakta veya yutkunmakta zorlanıyorsanız
• Ağız içi kanama uzun süre durmuyorsa
• Diş etinde irin birikmesi ve ateş birlikte varsa
• Şiddetli diş ağrısı uykuyu veya günlük yaşamı engelliyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Fırçalarken veya diş ipi kullanırken diş etiniz kanıyorsa
• Ağız kokusu sürekli hale geldiyse
• Diş etleriniz çekilmiş, dişleriniz uzamış gibi görünüyorsa
• Dişleriniz arasında boşluklar oluşmaya başladıysa
• Dişlerinizde sallanma veya ısırma değişikliği fark ettiyseniz
• En son diş kontrolünüzün üzerinden 6-12 aydan fazla zaman geçtiyse
• Hamileyseniz veya şeker hastalığınız varsa (daha sık kontrol önerilir)

Tanı

Diş hekimi önce ağzınızı ve diş etlerinizi gözle muayene eder, şikâyetlerinizi ve tıbbi geçmişinizi dinler. Ardından diş eti ile diş arasındaki boşluğun (cebin) ne kadar derin olduğunu ölçer ve gerekiyorsa röntgen ister. Bu değerlendirme, hastalığın hangi evrede olduğunu ve nasıl bir tedavi planı gerektiğini gösterir.

Yapılabilecek testler

• Ağız içi muayene (diş eti rengi, şişliği ve kanama eğiliminin değerlendirilmesi)
• Periodontal sondalama: diş eti ile diş arasındaki cep derinliğinin ölçülmesi
• Kanama indeksi: hangi bölgelerde iltihap olduğunun belirlenmesi
• Diş röntgeni (panoramik veya bölgesel) ile kemik kaybının incelenmesi
• Dişlerde sallanma ve ısırma düzeninin değerlendirilmesi
• Gerekli görülürse altta yatan durumların araştırılması için kan tetkiki istemi

Randevunuzda neler beklenir

Bu değerlendirme genellikle kısa sürer ve ağrılı değildir. Sondalama sırasında diş eti hassassa hafif bir rahatsızlık hissedebilirsiniz; bunu hekiminize önceden söyleyebilirsiniz. İşlem sonunda hekiminiz size durumunuzu sade bir dille anlatır ve tedavi seçeneklerini konuşur. Karar sürecinde soru sormaktan çekinmeyin.

Tedavi

Diş eti hastalığında tedavinin amacı iltihabı azaltmak, diş taşı ve plağı temizlemek, diş eti ceplerini küçültmek ve dişi destekleyen dokuları korumaktır. Tedavi, hastalığın evresine göre planlanır: hafif vakalarda profesyonel temizlik ve evde düzenli bakım yeterli olabilirken, ileri vakalarda daha kapsamlı işlemler gerekebilir. Önemli olan, tedavinin bir hekim gözetiminde yürütülmesi ve sonrasında bakımın sürdürülmesidir.

Evde kişisel bakım

• Günde en az iki kez, yumuşak uçlu bir fırçayla ve doğru teknikle dişlerinizi fırçalayın
• Diş aralarını günde bir kez diş ipi veya ara yüz fırçasıyla temizleyin; hangisinin size uygun olduğunu hekiminize sorun
• Fırçalarken diş eti kenarına nazikçe yaklaşın; kanama görünce fırçalamayı bırakmayın
• Sigara ve tütün ürünlerini bırakın; bırakmakta zorlanıyorsanız destek isteyin
• Şekerli atıştırmalıkları ve asitli içecekleri sık tüketmekten kaçının
• Dişlerinizi sıkma veya gıcırdatma alışkanlığınız varsa hekiminize bildirin
• Ağız gargarası veya ek ürünler konusunda mutlaka hekiminize veya eczacınıza danışın
• Hekiminizin önerdiği kontrol aralıklarına uyun

Tıbbi tedaviler

Diş hekimi öncelikle diş yüzeyindeki plak ve diş taşını profesyonel araçlarla temizler. Diş eti cepleri ilerlemişse, diş etinin altındaki kök yüzeyinin düzeltilmesi (küretaj olarak da bilinir) gibi işlemler uygulanır. Bazı durumlarda diş eti ceplerine yerel uygulamalar yapılabilir veya hekim uygun görürse iltihabı kontrol altına almaya yardımcı ilaçlar reçete edilebilir; bu karar yalnızca hekimin değerlendirmesine bağlıdır. Antibiyotikler tek başına diş taşını temizlemez, bu yüzden çoğu zaman mekanik temizlikle birlikte düşünülür. Hangi tedavinin size uygun olduğu, muayene ve ölçüm sonuçlarına göre belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cep derinliği çok fazla ya da kemik kaybı belirginse, diş etinin kaldırılıp altındaki dokuların temizlenmesi (fleple temizlik), çekilmiş diş etinin yerine doku eklenmesi (greft) veya kaybedilen kemiğin desteklenmesi gibi cerrahi yaklaşımlar gündeme gelebilir. Çok ileri vakalarda, kurtarılamayacak kadar sallanan bir dişin çekilmesi de seçenekler arasında olabilir. Cerrahiye karar verirken hekiminiz riskleri ve kazançları sizinle ayrıntılı olarak konuşur.

Bu durumla yaşamak

Diş eti hastalığıyla yaşamak, aslında günlük hayatınıza küçük ama düzenli bir bakım rutini eklemek demektir. Sabah ve akşam fırçalama, günde bir kez diş arası temizliği ve belirli aralıklarla hekim kontrolü, hastalığın ilerlemesini durdurmanın en güvenilir yoludur. Kanama gördüğünüzde panik yapmayın; doğru fırçalama ile diş eti zamanla daha dirençli hale gelir. Şikâyetlerinizde artış olursa bunu not edip hekiminize iletin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durun
• Şekerli ve asitli yiyecek-içecekleri sınırlandırın, aralarında su içmeyi tercih edin
• Yeterli uyku ve stres yönetimi bağışıklık sağlığını destekler
• Dişlerinizi sıkma alışkanlığınız varsa farkına varın ve hekiminizle konuşun
• Şeker hastalığı gibi kronik bir durumunuz varsa tedavi ve kontrollerinizi aksatmayın
• Düzenli diş hekimi kontrolünü takviminize ekleyin

Diyet ve egzersiz

Diş eti sağlığı için dengeli beslenme önemlidir: sebze, meyve, tam tahıl, süt ürünleri ve protein ağırlıklı beslenmek, sık sık şekerli atıştırmalık yemekten daha iyidir. Sert gıdaları (sert kabuklu yemişler, havuç gibi) çiğnemek diş etine zarar vermez, ancak çok sert cisimleri dişlerinizle kırmaya çalışmayın. Egzersiz doğrudan diş etini tedavi etmez; ancak genel sağlığı, kan şekeri kontrolünü ve bağışıklığı destekleyerek dolaylı olarak katkı sağlar.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ağız kokusu, diş eti kanaması veya diş kaybı endişesi kişinin kendine güvenini ve sosyal yaşamını etkileyebilir; bu duygular anlaşılabilir ve yalnız değilsiniz. Diş hekimine gitme kaygısı da yaygındır. Bu kaygıyı hekiminizle paylaşmak, tedavinin planlanmasını kolaylaştırır. Uzun süren kaygı, üzüntü veya umutsuzluk hissediyorsanız bir sağlık profesyonelinden destek isteyin; ruh sağlığı desteği de sağlığınızın bir parçasıdır.

Önleme

Büyük ölçüde evet. Diş eti hastalığının en yaygın nedeni olan plak, düzenli ve doğru ağız bakımıyla kontrol altında tutulabilir. Günde iki kez doğru fırçalama, günde bir kez diş arası temizliği, düzenli profesyonel temizlik ve sigaradan uzak durmak riski belirgin şekilde azaltır. Ağız ve diş sağlığı, genel sağlığınızın ayrılmaz bir parçasıdır.

Aşılar

Diş eti hastalığına karşı koruyucu bir aşı bulunmamaktadır. Korunmanın temel yolu günlük ağız bakımı ve düzenli diş hekimi kontrolüdür. Genel sağlığınız için önerilen rutin aşılar konusunda aile hekiminize veya eczacınıza danışabilirsiniz.

Tarama programları

Diş eti hastalığı için özel bir tarama programı yoktur; ancak düzenli diş hekimi muayenesi en etkili tarama yöntemidir. Çoğu kişi için yılda bir veya iki kez kontrol önerilir. Şeker hastalığı, hamilelik, sigara kullanımı veya ailede diş eti hastalığı öyküsü gibi risk faktörleriniz varsa hekiminiz daha sık kontrol isteyebilir. Ülkemizde ağız ve diş sağlığı hizmetleri için Sağlık Bakanlığı'nın birinci basamak ve ağız-diş sağlığı kurumlarına başvurabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İltihabın ilerlemesi ve dişi çevreleyen kemiğin erimesi
• Diş eti çekilmesi ve diş köklerinin açıkta kalması
• Dişlerde sallanma ve zamanla diş kaybı
• Diş eti apsesi ve irin birikmesi
• Çiğneme güçlüğü ve beslenmenin olumsuz etkilenmesi
• Sürekli ağız kokusu ve sosyal yaşamda zorlanma
• Şeker hastalığı gibi kronik durumların yönetiminin zorlaşması (bu ilişki çift yönlüdür)

Uzun vadeli görünüm

Diş eti hastalığı erken dönemde fark edildiğinde çoğu zaman iyi kontrol altına alınabilir. Düzenli bakım ve hekim kontrolleriyle diş eti sağlığını korumak, dişlerinizi uzun yıllar ağzınızda tutmak mümkündür. İleri vakalarda bile amaç ilerlemeyi durdurmak ve eldeki dokuları korumaktır; bu nedenle geç kalmış hissetseniz bile bugün atacağınız adım değerlidir. Durumunuza özel bilgi ve plan için mutlaka bir diş hekimine danışın.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.