Myomektomi: Rahimdeki Miyomların Ameliyatla Alınması

Genel Bakış

Myomektomi, rahimde bulunan miyomların ameliyatla çıkarılmasıdır. Miyomlar, rahmin kas dokusundan büyüyen ve neredeyse her zaman iyi huylu (yani kanser olmayan) kitlelerdir. Bu ameliyatta miyomlar alınır ama rahim yerinde bırakılır; yani rahim tamamen alınmaz. Bu nedenle özellikle ileride çocuk sahibi olmayı düşünen kişiler için önemli bir seçenektir. Ameliyat karın açılarak, kapalı yöntemle (laparoskopi: küçük deliklerden kamera ve ince aletlerle) ya da doğrudan rahim içinden (histeroskopi: vajinal yoldan girilerek) yapılabilir.

Miyomlar çok yaygındır; doğurganlık çağındaki kadınların büyük bir bölümünde hayatlarının bir döneminde miyom görülebilir. Myomektomi de jinekoloji pratiğinde sık yapılan, iyi bilinen bir ameliyattır. Ancak miyomu olan herkesin ameliyat olması gerekmez; myomektomi genellikle şikâyet oluşturan, günlük yaşamı zorlaştıran ya da çocuk sahibi olmayı etkileyen miyomlarda düşünülür.

Miyomlar en sık doğurganlık çağındaki, genellikle 30-50 yaş arasındaki kadınlarda görülür. Ailesinde miyom öyküsü olan kişilerde daha erken yaşta ve daha belirgin olabilir. Miyomlar menopozdan sonra genellikle küçülür ve şikâyetler azalır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Adet kanamasının çok yoğun olması ya da uzun sürmesi
• Adet dönemleri arasında lekelenme veya kanama
• Kasık ve karın ağrısı, adet sırasında şiddetli kramplar
• Karında şişkinlik, dolgunluk hissi ya da ele gelen sertlik
• Sık idrara çıkma veya idrarı tutmakta zorlanma
• Kabızlık
• Bel ve sırt ağrısı
• Cinsel ilişki sırasında ağrı
• Kansızlığa bağlı yorgunluk, halsizlik, nefes nefese kalma
• Bazı kişilerde gebe kalmada zorluk veya gebelik kaybı
• Hiç belirti olmaması da çok yaygındır; miyom tesadüfen muayenede fark edilebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Miyomların kesin nedeni bilinmiyor; rahim kas hücrelerinin östrojen ve progesteron gibi hormonların etkisiyle aşırı çoğalmasıyla oluştuğu düşünülüyor.
• Genetik yatkınlık önemli bir rol oynar; ailede miyom öyküsü olması riski artırır.
• Myomektomi bir tedavi yöntemidir; miyomun ortaya çıkış nedenini ortadan kaldırmaz, bu yüzden yeni miyomlar oluşabilir.
• Myomektomi genellikle şu durumlarda önerilir: kanamaya bağlı kansızlık, günlük yaşamı etkileyen ağrı, idrar yollarına ya da barsaklara baskı, hızlı büyüme ve gebe kalmayı zorlaştıran miyomlar.

Risk faktörleri

• Ailede miyom öyküsü bulunması
• Doğurganlık çağında, özellikle 30-50 yaş aralığında olmak
• Adetin erken yaşta başlamış olması
• Fazla kilo veya obezite
• Hiç doğum yapmamış olmak
• Yüksek tansiyon
• D vitamini eksikliği (bazı çalışmalarda ilişki gösterilmiştir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Çok yoğun adet kanaması veya büyük pıhtıların gelmesi
• Kanama nedeniyle baş dönmesi, halsizlik, merdiven çıkarken nefes nefese kalma
• Şiddetli ve geçmeyen karın ağrısı
• Ameliyat sonrası ateş, yara sorunu veya bacakta şişlik

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Adet düzeninde ya da kanama miktarında belirgin değişiklik
• Karında şişkinlik veya büyüme hissi
• Sık idrara çıkma, kabızlık gibi baskı belirtileri
• Gebe kalmaya çalışırken zorlanma
• Ameliyat sonrası planlanan kontrol randevuları

Tanı

Miyomlar genellikle muayene ve ultrason ile kolayca fark edilir. Hekiminiz şikâyetlerinizi dinler, karın ve pelvik muayene yapar, gerekirse görüntüleme ister. Myomektomi kararı ise şikâyetlerin şiddeti, miyomların sayısı, büyüklüğü ve yeri, yaşınız ve çocuk sahibi olma planlarınız birlikte değerlendirilerek verilir. Bu nedenle karar süreci kişiye özeldir ve acele etmeniz gerekmez.

Yapılabilecek testler

• Karından ve vajinal ultrasonografi
• Tam kan sayımı (kanama nedeniyle gelişen kansızlığı görmek için)
• Manyetik rezonans görüntüleme (MRI) — bazı durumlarda miyomların yerini ayrıntılı görmek için
• Histeroskopi — rahim içine kamera ile bakılması
• Rahmin filmi (histerosalpingografi) — gebe kalmada zorluk varsa
• Gerekli görülürse doku örneği (biyopsi)
• Ameliyat öncesi değerlendirme: kan testleri, kan grubu, gerekirse elektrokardiyografi ve akciğer grafisi

Randevunuzda neler beklenir

Ameliyat öncesinde genellikle bazı kan testleri, kan grubu, bazen kalp ve akciğer değerlendirmesi istenir. Anestezi hekimiyle görüşürsünüz ve size sorular sorulur. Ameliyattan önce belirli bir süre aç kalmanız istenebilir. Ameliyatın süresi, hastanede kalış süresi ve iyileşme hızı seçilen yönteme göre değişir; hekiminiz size kendi durumunuza göre gerçekçi bir zaman çizelgesi verecektir.

Tedavi

Myomektomi, miyomlara bağlı şikâyetler için bir tedavi seçeneğidir; tek seçenek değildir. Şikâyet yaratmayan miyomlarda çoğu zaman hiçbir girişim yapılmadan düzenli izlem yeterlidir. Şikâyet varsa önce ilaç tedavileri denenebilir; uygun olmayan ya da yeterli olmayan durumlarda ameliyatsız yöntemler veya myomektomi değerlendirilir.

Evde kişisel bakım

• Kanama çoksa demir açısından zengin besinlere (kuru baklagiller, yeşil yapraklı sebzeler, et) ağırlık vermek
• Bol su içmek ve kabızlığı önlemek için lifli beslenmek
• Yorgunluk varsa dinlenmeye zaman ayırmak, gün içinde kısa molalar vermek
• Ameliyat sonrası hekiminizin önerdiği süre boyunca ağır kaldırmamak ve zorlayıcı egzersizlerden kaçınmak
• Ameliyat sonrası kısa ve sık yürüyüşler yapmak (kan dolaşımını destekler)
• Yara bakımını hekiminizin anlattığı şekilde yapmak ve yara bölgesini temiz, kuru tutmak

Tıbbi tedaviler

Miyomlara bağlı kanamayı azaltmaya veya miyomları geçici olarak küçültmeye yardımcı olan ilaç seçenekleri vardır. Ancak bu ilaçlar miyomu tamamen ortadan kaldırmaz ve tedavi bittiğinde şikâyetler geri dönebilir. Hangi seçeneğin size uygun olduğuna; yaşınız, şikâyetleriniz, miyomun büyüklüğü ve çocuk sahibi olma planlarınız değerlendirilerek hekiminiz karar verir. Ayrıca rahim damarlarının kapatılması (embolizasyon) veya odaklanmış ultrason gibi ameliyatsız bazı yöntemler de uygun hastalarda değerlendirilebilir. Bu yöntemlerin size uygun olup olmadığını mutlaka hekiminizle konuşun.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Myomektomi genellikle şu durumlarda gündeme gelir: kanama nedeniyle kansızlık gelişmesi, günlük yaşamı etkileyen ağrı veya baskı belirtileri, miyomların hızlı büyümesi, gebe kalmayı zorlaştıran miyomlar ya da ilaç tedavisinden yeterli yarar görülmemesi. Ameliyat üç ana yolla yapılabilir: (1) Karın açılarak yapılan myomektomi; özellikle çok sayıda veya büyük miyomlarda tercih edilir, hastanede kalış ve iyileşme süresi daha uzundur. (2) Kapalı (laparoskopik) myomektomi; küçük kesilerden kamera ve ince aletlerle yapılır, genellikle iyileşme daha hızlıdır. (3) Histeroskopik myomektomi; rahmin iç yüzeyine yakın miyomlar için vajinal yoldan yapılır, karında kesi olmaz. Her yöntemin kendi avantajları ve riskleri vardır; hangisinin uygun olduğu miyomun yerine, sayısına ve büyüklüğüne göre belirlenir. Ameliyattan sonra miyomlar tekrar oluşabileceği için düzenli kontroller önerilir.

Bu durumla yaşamak

İyileşme süresi yönteme göre değişir: rahim içinden yapılan girişimlerde genellikle birkaç gün içinde günlük işlere dönebilmek mümkünken, karın açılarak yapılan ameliyatlarda bu süre birkaç haftayı bulabilir. İlk günlerde yorgunluk, hafif lekelenme ve kasık ağrısı normaldir. Çoğu kişi birkaç hafta içinde kendini belirgin şekilde daha iyi hisseder. Bu süreçte kendinize karşı sabırlı olun ve bedeninizin sinyallerini dinleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ameliyat sonrası ilk haftalarda ağır eşya kaldırmaktan, zorlayıcı sporlardan ve uzun süre ayakta kalmaktan kaçının
• Kısa ve sık yürüyüşler yapın; bu hem iyileşmeyi hem de kan dolaşımını destekler
• Bol sıvı tüketin, lifli besinlerle kabızlığı önleyin
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak için destek isteyin; sigara iyileşmeyi yavaşlatır
• Kontrol randevularınızı aksatmayın
• Yorgunluk uzun sürerse günlük planınızı küçültün ve yardım istemekten çekinmeyin

Diyet ve egzersiz

Kanama nedeniyle kansızlık geliştiyse demir açısından zengin besinler (kuru baklagiller, yeşil yapraklı sebzeler, yumurta, et) ve C vitamini içeren besinler birlikte tüketildiğinde demir emilimi artar. Lifli besinler kabızlığı azaltmaya yardımcı olur. Ameliyat sonrası dönemde hekiminizin onayıyla hafif yürüyüşlerle başlayıp zamanla aktivitenizi artırabilirsiniz. Beslenme ve egzersizle ilgili size özel öneriler için hekiminize veya bir diyetisyene danışabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Miyom belirtileri ve ameliyat düşüncesi kaygı, endişe ya da üzüntü yaratabilir; özellikle doğurganlıkla ilgili endişeler yaygındır. Bu duygular anlaşılabilir ve yalnız değilsiniz. Ameliyat öncesi ve sonrası süreçte duygularınızı paylaşmak, sorularınızı hekiminize sormak çoğu zaman rahatlatıcı olur. Kendinizi uzun süre kaygılı, umutsuz veya çok yalnız hissediyorsanız lütfen bir ruh sağlığı uzmanına ya da aile hekiminize başvurun. Acil bir durumda 112'yi arayabilirsiniz; kriz desteği için yerel sağlık hizmetlerinden de yardım isteyebilirsiniz.

Önleme

Miyomları tamamen önlemenin bilinen bir yolu yoktur. Myomektomi sonrasında yeni miyomların oluşmasını tamamen engelleyen bir yöntem de bulunmuyor; ancak sağlıklı kiloda kalmak, dengeli beslenmek ve düzenli kontrol yaptırmak genel sağlığınızı destekler. Yeni miyomlar çoğu zaman yavaş büyür ve çoğu kişide yeniden ameliyat gerekmez.

Aşılar

Myomektomiyle doğrudan ilgili özel bir aşı yoktur. Ameliyat öncesinde hekiminize rutin aşılarınızın (örneğin grip veya tetanos) güncel olup olmadığını sormakta fayda var.

Tarama programları

Miyomlar için rutin bir tarama programı yoktur. Ancak düzenli jinekolojik muayene ve rahim ağzı kanseri taraması (smear testi ve gerektiğinde HPV testi) kadın sağlığı için önerilir. Şikâyetleriniz varsa tarama zamanını beklemeden hekiminize danışabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yoğun kanamaya bağlı demir eksikliği kansızlığı ve buna bağlı yorgunluk, nefes nefese kalma
• Zamanla büyüyebilen miyomlar nedeniyle artan karın şişkinliği ve baskı belirtileri
• İdrar yollarına veya barsaklara baskı sonucu sık idrara çıkma, idrar kaçırma ya da kabızlık
• Gebe kalmada zorluk veya gebelik kaybı riskinde artış
• Nadir durumlarda miyomun beslenmesinin bozulmasına bağlı ani ve şiddetli ağrı
• Çok nadir olarak, hızlı büyüyen kitlelerin farklı bir nedene bağlı olup olmadığının incelenmesi gerekebilir

Uzun vadeli görünüm

Myomektomi, iyi bilinen ve sık uygulanan bir ameliyattır; çoğu kişi şikâyetlerinden belirgin şekilde rahatlar ve yaşam kalitesi artar. Her ameliyatta olduğu gibi kanama, enfeksiyon, yapışıklık gibi riskler vardır ancak bunlar genellikle nadirdir ve ekibiniz bu riskleri azaltmak için önlem alır. En önemlisi, karar sürecini kendi durumunuza göre hekiminizle birlikte ve acele etmeden vermenizdir. Sorularınızı sormaktan çekinmeyin; bu süreçte yalnız değilsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.