Diş Dolgusu

Genel Bakış

Diş dolgusu, çürük (diş yüzeyinde asit nedeniyle oluşan hasar) ya da kırık sonucu kaybedilen sert diş dokusunun yerine konan kalıcı bir onarımdır. Diş hekimi önce hasarlı bölgeyi temizler, sonra ortaya çıkan boşluğu dolgu malzemesiyle doldurup şekillendirir. Amaç, dişi yeniden sağlam hale getirmek, ağrıyı azaltmak ve çürüğün daha derine inmesini durdurmaktır. Bu işlem diş hekimliğinde en sık yapılan tedavilerden biridir.

Evet, çok yaygındır. Diş çürüğü dünyada en sık görülen sağlık sorunlarından biridir ve neredeyse herkesin hayatında en az bir kez dolgu yaptırması olağandır. Çocuklarda da yetişkinlerde de sık görülür.

Her yaştan insanı etkiler. Şekerli gıdaları sık tüketen çocuklar ve gençler, ağız kuruluğu yaşayan kişiler, diş eti çekilmesi olan yaşlılar ve düzenli diş kontrolü yaptırmayan herkes daha yüksek risk altındadır. Hamilelikte diş eti ve diş sorunları daha sık görülebilir; bu dönemde diş hekimine danışmak önemlidir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dişte zonklayan veya ara ara gelen ağrı
• Sıcak, soğuk ya da tatlı yiyeceklere karşı hassasiyet
• Dişte gözle görülen koyu renkli leke veya çukur
• Yemek yerken belirli bir dişe basınca rahatsızlık
• Diş arasında yemek birikmesi ve kötü ağız kokusu
• Diş yüzeyinde pürüzlülük veya kenar kırığı

Çocuklarda belirtiler

• Süt dişlerinde beyaz ya da kahverengi lekeler
• Biberonla veya sık sık şekerli içecekle uyuma alışkanlığı olan bebeklerde ön diş çürükleri
• Soğuk ve tatlı yiyeceklere tepki verme, yemek yerken ağrıması
• Diş fırçalamaktan kaçınma veya ağzını göstermek istememe
• Nadiren yüzde şişlik ve ateş

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Diş eti çekilmesiyle açığa çıkan diş köklerinde çürük
• Kullanılan bazı ilaçlara bağlı ağız kuruluğu ve buna bağlı artan çürük riski
• Eski dolguların zamanla aşınması, kenar kırılması veya düşmesi
• Diş hassasiyeti ve çiğneme güçlüğü
• Diş eti hastalığıyla birlikte görülen diş kayıpları

Nedenler

Ana nedenler

• Ağızdaki bakterilerin şekerli ve nişastalı yiyecek artıklarıyla birleşip asit üretmesi ve bu asidin diş minesini (dişin en dış sert tabakası) aşındırması
• Diş yüzeyinde düzenli temizlenmeyen plak (yapışkan bakteri tabakası) birikmesi
• Tükürük miktarının azalması; tükürük dişi yıkar ve asidi dengeler
• Asitli içecekler ve sık atıştırmalık alışkanlığı
• Dişte oluşan çatlak, kırık veya kenar bozuklukları

Risk faktörleri

• Sık sık şekerli ve işlenmiş gıda tüketmek
• Günde iki kez florürlü diş macunuyla fırçalamamak, diş ipi kullanmamak
• Ağız kuruluğu yapan ilaçlar kullanmak veya sürekli ağızdan nefes almak
• Sigara ve tütün ürünleri kullanmak
• Reflü (mide asidinin ağza kaçması) veya sık kusma
• Diş gıcırdatma alışkanlığı (bruksizm)
• Düzenli diş kontrolü yaptırmamak
• Ailesinde diş çürüğüne yatkınlık olması
• Süt dişi olsa bile çocuklarda biberonla şekerli içecek verilmesi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Birkaç günden uzun süren ve ağrı kesiciye rağmen geçmeyen diş ağrısı
• Diş etinde şişlik, apse veya iltihap belirtisi
• Yüzde ya da çenede şişlik, ateş
• Dişin kırılması veya dolgunun düşmesi
• Diş travması sonrası dişin yer değiştirmesi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sıcak, soğuk veya tatlıya karşı artan hassasiyet
• Dişte görünen leke, çukur veya pürüzlü kenar
• Yemek yerken belirli bir noktada takılma hissi
• Ağız kokusu veya diş arasında yemek birikmesi
• Çocuğunuzun dişinde renk değişikliği ya da fırçalarken ağrı ifade etmesi
• Hamilelik planlıyorsanız veya hamileyseniz: ağız sağlığı kontrolü
• Altı ayda bir yapılan rutin diş kontrolü

Tanı

Tanı çoğunlukla diş hekiminin muayenesiyle konur. Hekim ağzınıza bakar, küçük bir aletle diş yüzeyindeki yumuşak ya da çukur bölgeleri kontrol eder ve hangi dişin ne kadar etkilendiğini değerlendirir. Gerekirse röntgen ister. Bu değerlendirme, çürüğün derinliğine göre dolgu mu, daha farklı bir tedavi mi gerektiğini belirlemeye yardımcı olur.

Yapılabilecek testler

• Görsel ve elle muayene (sond denilen ince aletle yüzey kontrolü)
• Tek diş röntgeni veya tüm ağzı gösteren panoramik röntgen
• Gerektiğinde ışıkla bakılan ayrıntılı inceleme
• Soğuk/sıcak testi ile dişin canlılığının değerlendirilmesi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle kısa ve ağrısızdır. Hekim dişinizi ve diş etinizi inceler, bulguları sade bir dille anlatır ve seçenekleri paylaşır. Çürük yüzeyselse muayene sırasında bile küçük bir temizlik yapılabilir. Karar sürecinde soru sormaktan çekinmeyin; hangi malzemenin neden önerildiğini, işlemin ne kadar süreceğini ve sonrasında nelere dikkat etmeniz gerektiğini öğrenmek hakkınızdır.

Tedavi

Tedavinin amacı hasarlı diş dokusunu temizleyip dişi yeniden güçlü hale getirmektir. Diş hekimi önce bölgeyi uyuşturur, çürümüş kısmı temizler, boşluğu uygun dolgu malzemesiyle doldurur ve dişin ısırma yüzeyine uygun şekli verir. İşlem sonrası diş hekimi ısırma düzenini kontrol eder. Çürük çok derinse ya da diş siniri etkilenmişse dolgu tek başına yeterli olmayabilir; bu durumda başka tedavi seçenekleri konuşulur.

Evde kişisel bakım

• İşlemden sonra uyuşma geçene kadar (yaklaşık 2-3 saat) yemek yemeyin; uyuşukken dudak veya yanağınızı ısırma riski vardır.
• Uyuşma geçtikten sonra ılık, yumuşak gıdalarla başlayın.
• İlk günlerde çok sıcak, çok soğuk ve sert gıdalardan uzak durun.
• Diş hekiminizin önerdiği süre boyunca o tarafla sert bir şey ısırmayın.
• Hafif hassasiyet birkaç gün sürebilir; genellikle kendiliğinden azalır.
• Ağrı kesici veya başka bir ilaç kullanmayı düşünüyorsanız mutlaka eczacınıza ya da hekiminize danışın.
• Isırma hissiniz bozuk geliyorsa diş hekiminize haber verin; küçük bir düzeltme gerekebilir.

Tıbbi tedaviler

Dolgu tedavisi diş hekimliğinde bir işlemdir; ilaçla yapılan bir tedavi değildir. Uygulama sırasında bölgenin uyuşması için diş hekimi tarafından bir müdahale yapılır. Kullanılan dolgu malzemesi, çürüğün yeri ve boyutuna, dişin hangi bölgede olduğuna ve estetik beklentiye göre diş hekimi tarafından seçilir; bazı malzemeler estetik açıdan daha uygun, bazıları ise arka dişlerde daha dayanıklıdır. Çürük sinire yakınsa diş hekimi kanal tedavisi ya da kaplama gibi ek seçenekleri konuşabilir. Ağrı veya iltihap durumunda hangi ilacın uygun olacağına mutlaka bir diş hekimi karar vermelidir; kendi başınıza ilaç başlamayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Dolgu genellikle diş hekimi koltuğunda yapılan küçük bir işlemdir ve ayrı bir ameliyathane gerekmez. Ancak çürük çok genişse, diş kırılmışsa veya diş siniri iltihaplanmışsa kanal tedavisi, kaplama ya da dişin çekilmesi gibi daha kapsamlı işlemler gerekebilir. Bu karar, muayene ve röntgen sonuçlarına göre diş hekimi tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Dolgu sonrası hayat genellikle normal seyrinde devam eder. İlk günlerde hafif hassasiyet olabilir; bu çoğu kişide kısa sürede geçer. Dolgulu dişin de diğer dişler kadar bakıma ihtiyacı vardır: günde iki kez fırçalamak, diş ipi kullanmak ve düzenli kontrole gitmek dolgunun ömrünü uzatır. Dolgunun kenarında çentik, renk değişikliği ya da takılma hissederseniz bunu bir sonraki kontrolü beklemeden bildirin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde iki kez, iki dakika boyunca florürlü diş macunuyla fırçalayın; günde bir kez diş ipi kullanın.
• Şekerli atıştırmalıkları öğün aralarında değil, öğünle birlikte tüketin; aralarda su için.
• Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durun.
• Diş gıcırdatıyorsanız diş hekiminize bunu söyleyin; gece plağı gibi koruyucu çözümler konuşulabilir.
• Ağız kuruluğu yapan bir ilaç kullanıyorsanız eczacınıza veya hekiminize danışın; bol su içmek yardımcı olur.
• Altı ayda bir diş kontrolü ve gerektiğinde diş taşı temizliği yaptırın.

Diyet ve egzersiz

Diş sağlığı için beslenme düzeni önemlidir. Şekerli içecekler ve atıştırmalıklar yerine su, süt, ayran, taze meyve ve sebze tercih edin. Sert kabuklu yemişleri veya buz gibi çok sert şeyleri dişlerle kırmaktan kaçının; dolgu ve dişlerin kırılma riski artar. Genel hareketlilik ve düzenli egzersiz genel sağlığınızı destekler; ağız sağlığı da bundan olumlu etkilenir. Egzersiz sırasında dişlerinizi sıktığınızı fark ediyorsanız bunu diş hekiminizle paylaşın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Diş hekimi korkusu çok yaygındır ve utanılacak bir şey değildir. Kaygı nedeniyle randevuyu ertelemek, sorunun büyümesine ve daha uzun bir tedaviye yol açabilir. Bunu diş hekiminize önceden söylemek çoğu zaman işleri kolaylaştırır: işlem aralarında mola vermek, önce küçük bir kontrol randevusu almak veya kulaklıkla müzik dinlemek gibi basit çözümler işe yarayabilir. Kaygınız günlük yaşamınızı etkiliyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek almak da iyi bir seçenektir. Kendinizi kötü hissediyorsanız yalnız olmadığınızı unutmayın ve güvendiğiniz bir sağlık çalışanından ya da danışma hattından yardım isteyin.

Önleme

Büyük ölçüde önlenebilir. Diş çürüğü, düzenli ve doğru ağız bakımı, ölçülü şeker tüketimi ve düzenli diş kontrolleriyle büyük oranda engellenebilir. Küçük bir çürük erken yakalandığında tedavi hem daha kolay hem de daha kısa olur.

Aşılar

Diş çürüğüne karşı rutin olarak uygulanan bir aşı yoktur. Bunun yerine florür uygulamaları ve çocuklarda fissür örtücü (diş yüzeyindeki girintileri kapatan koruyucu kaplama) gibi koruyucu yöntemler kullanılır; bunların uygun olup olmadığını diş hekiminiz değerlendirir.

Tarama programları

Düzenli diş kontrolü, çürüklerin henüz belirti vermeden yakalanmasını sağlar. Çoğu kişi için altı ayda bir kontrol uygundur; çürük riski yüksekse ya da ağız kuruluğu, diş eti hastalığı gibi durumlar varsa diş hekiminiz daha sık kontrol önerebilir. Sağlık Bakanlığı'nın koruyucu ağız ve diş sağlığı programları ve okul çağındaki çocuklara yönelik taramalar hakkında bilgi için aile hekiminize veya toplum sağlığı merkezine danışabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ağrının artması ve gece uykudan uyandıracak hale gelmesi
• Çürüğün diş sinirine ulaşması ve iltihaplanma (apse) gelişmesi
• Diş etinde şişlik, irin birikmesi ve ağızda kötü tat
• Dişin büyük ölçüde kaybı ve kaplama ya da kanal tedavisi ihtiyacı
• Dişin çekilmesi ve çiğneme düzeninin bozulması
• Seyrek olarak, tedavi edilmeyen iltihabın çevre dokulara yayılması

Uzun vadeli görünüm

Diş dolgusu umut verici bir tedavidir: çoğu kişi tek seansta rahatlar ve dişini uzun yıllar sorunsuz kullanır. Erken tedavi edilen çürüklerde başarı oranı yüksektir. Dolgular sonsuz değildir; yıllar içinde aşınabilir veya kenarından sızıntı olabilir, bu yüzden düzenli kontrol önemlidir. Bakımınıza özen gösterdiğinizde dişinizi korumak çoğu zaman mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.