Kalp Nakli

Genel Bakış

Kalp nakli (kalp transplantasyonu), ciddi kalp yetmezliği olan bir kişiye, sağlıklı bir vericiden alınan kalbin yerleştirilmesidir. Kalp yetmezliği, kalbin vücuda yeterince kan pompalayamaması anlamına gelir. Amaç, kişinin yaşam süresini ve yaşam kalitesini artırmaktır.

Kalp nakli sık yapılan bir işlem değildir; çünkü uygun verici organ bulmak sınırlıdır. Yine de ileri kalp yetmezliğinde yerleşik bir tedavi seçeneğidir.

Daha çok ileri kalp yetmezliği olan yetişkinleri etkiler. Çocuklarda doğumsal kalp hastalıkları veya kalp kası hastalıkları nedeniyle de yapılabilir. Nakil herkes için uygun değildir; kapsamlı bir değerlendirme gerekir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı, özellikle eforla veya yatınca artan
• Çabuk yorulma, halsizlik
• Bacak, ayak bileği veya karında şişlik
• Vücutta sıvı birikmesine bağlı hızlı kilo artışı
• Çarpıntı, baş dönmesi
• İştahsızlık, mide bulantısı

Çocuklarda belirtiler

• Bebeğin emerken çabuk yorulması, terlemesi
• Hızlı nefes alma, hırıltı
• Kilo alımının yavaşlaması, büyüme geriliği
• Huzursuzluk, beslenme güçlüğü

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirgin halsizlik, günlük işleri yapamama
• Kafa karışıklığı (konfüzyon), uykuya eğilim
• İştah kaybı, kilo kaybı
• Bacaklarda şişlik, nefes darlığı
• Baş dönmesi, düşme riski

Nedenler

Ana nedenler

• Koroner kalp hastalığı (kalp damarlarının daralması)
• Kardiyomiyopati (kalp kası hastalığı)
• Doğumsal kalp hastalıkları (doğuştan gelen kalp sorunları)
• Kalp kapak hastalıkları
• Myokardit (kalp kası iltihabı)
• Ciddi ritim bozuklukları
• Bazı kanser tedavilerinin kalbe etkisi

Risk faktörleri

• Yüksek tansiyon
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Yüksek kolesterol
• Sigara ve tütün kullanımı
• Obezite (aşırı kilo)
• Hareketsiz yaşam
• Ailede kalp hastalığı öyküsü
• Alkolün aşırı kullanımı
• Bazı enfeksiyonlar
• Doğumsal kalp sorunu

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığınız yeni başladıysa veya hızla arttıysa
• Ateşiniz varsa, özellikle kalp nakli sonrası
• Doktorunuzun belirlediği sınırdan hızlı kilo artışı olduysa
• Ayak bileklerinizde yeni veya belirgin şişlik varsa
• İdrar miktarınız belirgin azaldıysa
• Çarpıntı veya düzensiz kalp atışı hissediyorsanız
• Nakil sonrası ilaçlarınızı düzenli alamıyorsanız veya yan etki düşünüyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kalp yetmezliği tanınız varsa düzenli kardiyoloji kontrollerinizi aksatmayın
• Nakil değerlendirmesi için yönlendirildiyseniz randevularınızı takip edin
• Nakil sonrası kontrol ve test randevularınıza düzenli gidin
• Aşılar ve enfeksiyonlardan korunma konusunda sağlık ekibinize danışın
• Kaygı, üzüntü veya uyku sorunları yaşıyorsanız destek isteyin

Tanı

Kalp nakli kararı tek bir testle verilmez. Kalp ekibi, kalp yetmezliğinin ciddiyetini ve diğer tedavilerin yeterli olup olmadığını değerlendirir. Kişinin genel sağlığı, diğer organları, psikolojik ve sosyal desteği ile nakil uygunluğu birlikte incelenir.

Yapılabilecek testler

• Doktor muayenesi ve tıbbi öykü
• Kan testleri (organ fonksiyonları, enfeksiyonlar, bağışıklık sistemi değerlendirmesi)
• Elektrokardiyogram (EKG; kalbin elektriksel kaydı)
• Ekokardiyografi (kalp ultrasonu)
• Gerekirse stres testi veya kalp kateterizasyonu
• Göğüs röntgeni ve gerekirse kalp MRI
• Doku ve kan grubu uyumu ile antikor testleri
• Psikolojik ve sosyal destek değerlendirmesi
• Böbrek, karaciğer ve akciğer gibi diğer organların değerlendirilmesi

Randevunuzda neler beklenir

Değerlendirme birkaç randevu ve test sürebilir. Ekip size süreci adım adım anlatır. Herkesin nakil için uygun olmayabileceği nazikçe konuşulur. Uygun görülürse ulusal bekleme listesi ve verici bulunması süreci anlatılır.

Tedavi

Kalp nakli, ileri kalp yetmezliğinde kalbin yerine sağlıklı bir kalp konmasıdır. Amaç yaşam süresini ve yaşam kalitesini artırmaktır. Her hasta için uygun değildir; kalp ekibi bireysel değerlendirme yapar.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği kontrol ve ilaç planına uyun; ilaçları kendi başınıza değiştirmeyin.
• Günlük kilo, tansiyon ve gerekiyorsa ateş takibi yapın; değişiklikleri not edin.
• Tuz ve sıvı alımı konusunda size verilen önerilere uyun.
• Ellerinizi sık yıkayın; kalabalık ve hasta kişilerden uzak durmaya çalışın.
• Doktorunuzun onayıyla düzenli, hafif-orta düzeyde hareket edin.
• Sigara ve tütünden uzak durun; alkol konusunda doktorunuza danışın.
• Aşılar konusunda sağlık ekibinize danışın.

Tıbbi tedaviler

Nakil öncesinde kalp yetmezliği için ilaç tedavileri, ritim cihazları ve gerekirse mekanik kalp destek cihazları kullanılabilir. Nakil sonrasında bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlarla vücudun yeni kalbi reddetmesi önlenmeye çalışılır. Enfeksiyonlardan korunma ve düzenli izlem çok önemlidir. İlaçların adı ve dozu yalnızca takip eden doktor tarafından belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kalp nakli, ilaç ve diğer tedavilerle yeterince kontrol edilemeyen ileri kalp yetmezliğinde, kapsamlı değerlendirme sonrası uygun görülen kişilerde yapılır. Uygun bir verici organ bulunması gerekir; bekleme süresi kişiden kişiye değişir.

Bu durumla yaşamak

Nakil sonrası yaşam düzenli kontrollerle sürer. İlaçların düzenli kullanımı, enfeksiyon belirtilerini erken fark etmek ve kilo ile tansiyon takibi günlük rutinin parçası olur. Ekibiniz hangi değişiklikleri hemen bildirmeniz gerektiğini anlatır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigarasız ve dumansız bir yaşam
• Dengeli beslenme, uygun tuz ve sıvı alımı
• Doktor onayıyla düzenli hareket
• Yeterli uyku ve stres yönetimi
• El hijyeni ve enfeksiyonlardan korunma
• Alkol ve bitkisel takviyeler konusunda doktora danışma
• Kontrolleri ve testleri aksatmama

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu beslenme; sebze, meyve, tam tahıl, yağsız protein ve sağlıklı yağlara ağırlık verir. Tuz ve sıvı miktarı kişiye göre değişir; size özel öneri alın. Egzersiz, nakil ekibinizin onayıyla yavaş başlayıp artırılmalıdır; yürüyüş çoğu kişi için iyi bir başlangıçtır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kalp nakli büyük bir yaşam değişikliğidir; beklerken ve sonrasında kaygı, korku, üzüntü veya yorgunluk hissetmek olağandır. Bu duyguları saklamayın; ekibinizle ve yakınlarınızla konuşun. Ruhsal bir kriz yaşarsanız veya kendinize zarar verme düşünceniz olursa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil sağlık hizmetine başvurun.

Önleme

Kalp naklinin kendisi önlenemez; çünkü bu, ileri kalp hastalığı için bir tedavidir. Ancak kalp yetmezliğine yol açabilen kalp damar hastalıkları, yüksek tansiyon, diyabet ve sigara kullanımı gibi risklerin yönetilmesi kalp sağlığını korumaya yardımcı olur. Sağlık Bakanlığı'nın kalp sağlığı önerileri ve düzenli sağlık kontrolleri yol gösterici olabilir.

Aşılar

Kalp hastalığı olan veya nakil sonrası bağışıklığı baskılanan kişilerde aşılar önemlidir. Hangi aşıların size uygun olduğunu doktorunuza veya eczacınıza sorun.

Tarama programları

Yüksek tansiyon, diyabet ve yüksek kolesterol gibi durumlar için düzenli sağlık kontrolleri önerilir. Kalp yetmezliği tanınız varsa düzenli kardiyoloji izlemi; nakil sonrası ise ekibinizin belirlediği kontrol ve tarama programına uyum önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İlerleyen kalp yetmezliği ve günlük yaşamın ciddi kısıtlanması
• Akciğer, böbrek ve karaciğer gibi organlarda hasar
• Şiddetli sıvı birikmesi ve nefes darlığı
• Hayatı tehdit eden ritim bozuklukları

Uzun vadeli görünüm

Kalp nakli, uygun hastalarda yaşam süresini ve yaşam kalitesini artırabilen önemli bir tedavidir. Herkesin seyri farklıdır; düzenli kontrol, ilaçlara uyum ve yaşam tarzı değişiklikleri uzun vadeli başarıyı destekler. Umut verici olmakla birlikte bir garantisi yoktur; ekibiniz size gerçekçi ve destekleyici bilgi verecektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.