Kalp Pili ve Kablosuz (Leadless) Kalp Pili

Genel Bakış

Kalp pili, kalbin çok yavaş attığı durumlarda kalbin düzenli ve yeterli hızda çalışmasına yardımcı olan küçük bir cihazdır. Kalbin kendi elektrik sistemi yavaşladığında, pil küçük elektrik sinyalleri göndererek kalp atışını destekler. Kablosuz kalp pili (leadless pacemaker) ise daha yeni bir türdür. Klasik kalp pilleri göğüs altındaki cilt altına yerleştirilir ve kalbe ince tellerle (elektrotlarla) bağlanır. Kablosuz pillerde ise tel yoktur: pil, büyükçe bir hap büyüklüğünde küçük bir kapsül hâlinde doğrudan kalbin içine yerleştirilir. Böylece göğüste büyük bir kesiye ve kalbe uzanan kablolara ihtiyaç kalmaz.

Kalp pili takılması dünyada ve ülkemizde oldukça sık yapılan bir işlemdir. Kablosuz kalp pilleri ise daha yeni bir seçenektir; klasik pillere göre daha az kullanılır ama son yıllarda giderek yaygınlaşmaktadır. Yani kablosuz pil duyduğunuzda endişelenmenize gerek yok; bu, tıbbın gelişen seçeneklerinden biridir.

Kalp pili genellikle ileri yaşlarda daha sık görülür; çoğu hasta 60 yaş üzerindedir. Ancak kalp ritmi yavaşlaması her yaşta ortaya çıkabilir; genç erişkinlerde ve nadiren çocuklarda da pil gerekebilir. Kalp krizi geçirmiş, kalp ameliyatı olmuş ya da kalp ritmini yavaşlatan bir sağlık sorunu bulunan kişilerde risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çabuk yorulma ve günlük işlerde beklenmedik halsizlik
• Baş dönmesi, sersemlik hissi, göz kararması
• Nefes darlığı, özellikle merdiven çıkarken veya yürürken
• Bayılma veya bayılacak gibi olma
• Göğüste rahatsızlık, çarpıntı ya da kalbin teklediğini hissetme
• Kısa süreli hafıza bulanıklığı, dikkatini toplamakta zorlanma
• Nabzın sürekli olarak çok yavaş (dakikada 50'nin altında) olması

Çocuklarda belirtiler

• Beslenirken çabuk yorulma veya emmeyi bırakma
• Normalden yavaş kilo alma, iştahsızlık
• Oyun oynarken çabuk yorulma, akranlarına göre geride kalma
• Bayılma, göz kararması veya ani düşme atakları
• Okulda dikkat dağınıklığı, hâlsizlik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Sebebi açıklanamayan düşmeler
• Ani gelişen kafa karışıklığı, unutkanlık benzeri durum
• Yürürken denge kaybı, güçsüzlük
• Nefes darlığı ve halsizliğin yaşlılığa bağlanıp gözden kaçması
• İdrar kaçırma veya baş dönmesiyle birlikte bayılma

Nedenler

Ana nedenler

• Kalpteki elektrik iletiminin yavaşlaması veya kesilmesi (kalp bloğu denir): kalbin doğal uyarısı alt odacıklara yeterince ulaşamaz.
• Kalbin doğal pili sayılan sinüs düğümünün yavaş çalışması (hasta sinüs sendromu): kalp beklenenden seyrek uyarı üretir.
• Kalp krizi sonrası kalp kasında ve iletim yollarında kalıcı hasar
• Kalp ameliyatı veya ritim bozukluğu tedavisi (ablasyon) sırasında iletim sisteminin etkilenmesi
• Doğuştan gelen kalp ritim bozuklukları veya kalıtsal geçiş gösteren iletim hastalıkları
• Bazı ilaçların kalp hızını gereğinden fazla yavaşlatması (böyle bir durumda ilaç düzeni doktorla birlikte gözden geçirilir)
• Tiroid bezinin az çalışması veya kandaki bazı mineral dengesizlikleri

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Daha önce kalp krizi geçirmiş olmak
• Kalp yetmezliği, kalp kapak hastalığı gibi süregelen kalp sorunları
• Yüksek tansiyon ve uzun süreli kontrolsüz şeker hastalığı
• Geçirilmiş kalp ameliyatı veya kalp ritmi işlemleri
• Ailede erken yaşta kalp pili takılmış kişilerin bulunması
• Bazı kalp ilaçlarını uzun süre kullanmak (doz ve düzen mutlaka doktor kontrolünde olmalıdır)
• Aşırı alkol kullanımı ve kontrolsüz tiroid hastalıkları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bayılma, bayılacak gibi olma veya düşme yaşadıysanız
• Nabzınızın sürekli çok yavaş olduğunu fark ettiyseniz ve halsizlik eşlik ediyorsa
• Göğüs ağrısı veya istirahatte bile geçmeyen nefes darlığınız varsa
• Kalp pili takıldıktan sonra ateş, yara yerinde kızarıklık, akıntı veya kasıkta şişlik olduysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sık sık baş dönmesi, çabuk yorulma veya nefes darlığı yaşıyorsanız
• Nabzınızı düzenli ölçtüğünüzde sürekli düşük değerler görüyorsanız
• Çarpıntı, kalbin teklediğini hissetme gibi yakınmalarınız varsa
• Kalp pilinizin kontrol randevusu geldiyse veya pil uyarısı verdiğini düşünüyorsanız
• Yeni bir ilaca başlayacaksanız ya da ameliyat, diş tedavisi gibi girişimler planlanıyorsa (pilinizi mutlaka bildirin)

Tanı

Doktorunuz önce yakınmalarınızı dinler, nabzınızı ve tansiyonunuzu ölçer, kalbinizi dinler. Ardından kalbin elektrik kayıtlarını gösteren testler istenir. Kalbin yavaş atmasının nedenini ve hangi tedavinin size uygun olduğunu anlamak için birkaç test birlikte değerlendirilir. Kablosuz pil uygun mu, yoksa klasik pil mi daha doğru, bu karar bu değerlendirmelerin sonunda verilir.

Yapılabilecek testler

• Elektrokardiyografi (EKG): Göğse yapıştırılan kablolarla kalbin elektrik ritmi kaydedilir, ağrısızdır ve birkaç dakika sürer.
• Holter denilen taşınabilir ritim kaydedici: 24–48 saat boyunca kalp ritminiz kaydedilir, böylece ara sıra olan yavaşlamalar yakalanabilir.
• Daha uzun süreli olay kaydedici: Birkaç hafta boyunca takılı kalan küçük bir cihazla seyrek görülen yakınmalar izlenir.
• Ekokardiyografi: Kalbin yapısını ve kasılmasını gösteren ses dalgası temelli görüntüleme.
• Kan testleri: Tiroid hormonları ve mineral düzeyleri gibi yavaş ritme yol açabilecek nedenler araştırılır.
• Efor testi: Kalbin hareket hâlindeyken nasıl çalıştığı değerlendirilir.
• Gerekirse elektrofizyolojik çalışma: Kalbin elektrik yolları daha ayrıntılı incelenir.

Randevunuzda neler beklenir

Bu testlerin çoğu ağrısız ve kısa sürelidir; sadece göğse yapışan yapışkan elektrotlar ve kablolar kullanılır. Holter veya olay kaydedici takılıyken duş alma gibi konularda size kısa bilgi verilir. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde değerlendirilir ve doktorunuz bulguları sade bir dille sizinle konuşur; sorularınızı sormaktan çekinmeyin.

Tedavi

Tedavinin amacı, yavaş kalp ritminin yol açtığı yorgunluk, baş dönmesi ve bayılmaları önlemek ve kalbin yeterli hızda atmasını sağlamaktır. Bunun için önce ritmi yavaşlatan altta yatan neden (örneğin tiroid sorunu ya da kalp hızını çok düşüren bir ilaç) araştırılır ve düzeltilebiliyorsa düzeltilir. Kalıcı bir iletim sorunu varsa kalp pili en etkili çözümdür. Pil türüne (klasik ya da kablosuz) kalp doktorunuz sizin ritim sorununuza, kalbinizin yapısına ve genel sağlık durumunuza göre karar verir.

Evde kişisel bakım

• İşlem sonrası size verilen bakım önerilerine harfiyen uyun; kablosuz pilde kasıktaki giriş yerinin temiz ve kuru kalması önemlidir.
• Ateş, yara yerinde kızarıklık, akıntı, şişlik veya artan ağrı olursa vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurun.
• Kalp pili kimlik kartınızı her zaman yanınızda taşıyın ve tüm sağlık çalışanlarına piliniz olduğunu söyleyin.
• Kontrol randevularınızı aksatmayın; pilin çalışması özel bir cihazla ağrısız şekilde düzenli olarak denetlenir.
• Nabzınızı nasıl ölçeceğinizi öğrenin ve yakınmalarınızı kısa bir günlüğe not edin.
• Yeni bir ilaç, takviye veya bitkisel ürün başlamadan önce mutlaka eczacınıza ya da doktorunuza danışın.

Tıbbi tedaviler

Kalp pilinin yerini tutan bir ilaç yoktur; pil, kalbin kendi elektrik sisteminin yapamadığı işi üstlenir. Ancak tedavi sadece pille sınırlı değildir. Doktorunuz kalp hızını aşırı yavaşlatan ilaçların düzenini gözden geçirebilir, tiroid gibi başka bir sorun varsa onu tedavi eder ve tansiyon, kolesterol, şeker gibi kalp sağlığını etkileyen durumların kontrolünü planlar. Bu düzenlemelerin hepsi doktorunuzun önerisiyle ve düzenli takiple yapılır; ilaçlarınızı kendi başınıza bırakmayın veya değiştirmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kalp pili takılması genellikle şu durumlarda önerilir: bayılmaya yol açan kalıcı kalp bloğu, kalbin doğal pilinin yetersiz kaldığı yavaş ritimler, kalp ameliyatı sonrası kalıcı iletim hasarı ya da ilaçla düzeltilemeyen belirgin yavaşlama. Kablosuz pil işlemi genellikle kasıktaki bir damardan girilerek yapılır, çoğu zaman büyük bir kesi gerekmez ve hasta aynı gün ya da kısa süre içinde taburcu edilebilir. İşlem öncesi ve sonrası süreç, sizin durumunuza göre doktorunuz tarafından ayrıntılı olarak anlatılır.

Bu durumla yaşamak

Kalp pili takıldıktan sonra çoğu kişi kısa sürede günlük yaşamına döner. Pil, kalbinizi sürekli izler ve yalnızca gerektiğinde devreye girer; bunu genellikle hissetmezsiniz. Kablosuz pilin pili yıllarca dayanır; ömrü dolduğunda ise genellikle eski kapsül çıkarılmadan yeni bir kapsül eklenebilir. Bu konuda ne yapılacağını kontrol sırasında doktorunuz size anlatır. Kasık giriş yerine birkaç gün özen göstermeniz, ağır kaldırmaktan ve zorlayıcı hareketlerden bir süre kaçınmanız istenebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Güçlü manyetik alanlardan uzak durun; büyük mıknatıslar, ağır sanayi ekipmanı ve bazı güvenlik kapıları konusunda pil ekibinizin önerilerini izleyin.
• Cep telefonunu pil bölgesinden uzak tutun ve kulağınıza götürürken diğer kulağınızı kullanın; ayrıntılı mesafeyi kontrol sırasında sorun.
• MRI gibi görüntüleme işlemleri öncesinde pilinizin uyumlu olup olmadığını mutlaka bildirin; bu bilgi cihaz kartınızda yer alır.
• Sigara içmeyin; içiyorsanız bırakmak için destek isteyin.
• Alkolü sınırlandırın ve uyku düzeninize dikkat edin.
• Araç kullanımına dönüş zamanını doktorunuza sorun; bayılma öyküsü olan kişilerde bu konu ayrıca değerlendirilir.

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu bir beslenme düzeni genel sağlığınızı destekler: sebze, meyve, tam tahıl, baklagil, zeytinyağı ve az yağlı protein kaynaklarına ağırlık verin; tuzu ve işlenmiş gıdaları azaltın. Hareket etmek kalp pilinizle birlikte güvenle yapılabilir. Genellikle işlemden kısa süre sonra hafif yürüyüşlere başlanır, ağırlık kaldırma ve yoğun egzersizler için biraz beklenir. Size uygun tempoyu ve başlama zamanını doktorunuza sorarak belirleyin; egzersiz sırasında baş dönmesi veya nefes darlığı olursa durup dinlenin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kalp pili takılması bazı kişilerde tedirginlik, kaygı veya bedenine yabancılaşma hissi yaratabilir. Bu duygular oldukça yaygındır ve zamanla azalır. Pilin nasıl çalıştığını öğrenmek, kontrol randevularını aksatmamak ve yaşadıklarınızı güvendiğiniz biriyle paylaşmak çoğu zaman rahatlatıcıdır. Kendinizi sürekli kötü hissediyor, uyuyamıyor ya da umutsuzluk, panik veya yoğun kaygı yaşıyorsanız yalnız kalmayın: bir sağlık kuruluşuna başvurun. Acil bir ruhsal kriz durumunda 112 Acil Çağrı hattını arayabilir veya en yakın acil servise gidebilirsiniz.

Önleme

Kalp piline yol açan iletim sorunlarının bir kısmı tamamen önlenemez; çünkü bunlar yaşlanma, kalıtım veya geçirilmiş kalp hastalıklarıyla ilişkilidir. Yine de kalp sağlığını korumak riski azaltmaya yardımcı olur: tansiyon, kolesterol ve şekerin kontrol altında tutulması, sigara içilmemesi, düzenli hareket ve kalp dostu beslenme önemlidir. Kalp hızını yavaşlatabilen ilaçların düzenli doktor kontrolünde kullanılması ve ameliyat ya da kalp işlemleri sonrası takiplerin aksatılmaması da koruyucudur.

Aşılar

Kalp hastalığı olan kişilerde grip ve zatürre gibi solunum yolu enfeksiyonları daha ağır seyredebilir. Bu nedenle mevsimsel grip aşısı ve hekiminizin uygun gördüğü diğer aşılar önerilebilir. Hangi aşıların size uygun olduğunu aile hekiminize veya kalp doktorunuza danışın; aşılar kalp pilini etkilemez.

Tarama programları

Kalp pilini gerektiren sorunların erken fark edilmesi için nabzınızı ara sıra kendiniz ölçebilirsiniz. Düzenli sağlık kontrolü, tansiyon ve şeker takibi, yakınma olduğunda EKG çekilmesi yararlıdır. Ailede erken yaşta kalp pili veya kalp ritim hastalığı öyküsü varsa bunu doktorunuza söyleyin; gerekirse aile taraması planlanabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tekrarlayan bayılmalar ve buna bağlı düşme, kırık, kafa travması gibi yaralanmalar
• Sürekli yorgunluk, nefes darlığı ve günlük işleri yapamama
• Kalbin yeterince kan pompalayamaması sonucu kalp yetmezliğinin kötüleşmesi
• Bazı ciddi iletim bozukluklarında nadiren ani kalp durması riski
• Yaşam kalitesinin belirgin biçimde düşmesi, sosyal hayattan uzaklaşma

Uzun vadeli görünüm

Kalp pili tedavisi, yavaş kalp ritmi olan kişilerde yakınmaları büyük ölçüde azaltan ve yaşam kalitesini belirgin şekilde iyileştiren yerleşik bir tedavidir. Pil takılan kişilerin çoğu yeniden günlük işlerini yapar, seyahat eder ve sevdikleriyle vakit geçirir. Kablosuz pil de klasik pil gibi iyi sonuçlar verir; üstelik kablo kaynaklı bazı sorunlar ortaya çıkmaz. Düzenli kontroller, önerilere uyum ve yakınmaları erken bildirmek uzun vadeli sonuçları daha da iyileştirir. Aklınıza takılan her şeyi tedavi ekibinizle konuşmaktan çekinmeyin.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.