Paravalvüler Kaçak ve Kapatılması (Kapak Çevresi Kaçak Tedavisi)

Genel Bakış

Paravalvüler kaçak, kalp kapağı ameliyatla değiştirildikten sonra, yeni kapağın çevresindeki dokularla tam olarak kaynaşmaması sonucu oluşan küçük bir boşluktur. Bu boşluktan kan, kapağın içinden geçmesi gerekirken yan tarafından sızar. 'Paravalvüler' kelimesi 'kapak çevresinde' anlamına gelir. Kaçak kapatılması ise bu boşluğu kapatmaya yönelik bir işlemdir: ya kasıktaki damardan ince bir tüp (kateter) ile girilerek küçük bir tıkaç yerleştirilir ya da bazı durumlarda yeniden ameliyat yapılır. Hangi yöntemin uygun olduğuna kalp ekibi karar verir.

Kalp kapağı değiştirilen kişilerin bir bölümünde, genellikle hafif düzeyde kaçak görülebilir; bu kaçakların çoğu sorun yaratmaz. Şikâyete yol açan, tedavi gerektiren belirgin kaçaklar ise çok daha az kişide görülür. Yani ender ama tanıdık bir durumdur ve kalp ekipleri bu konuda deneyimlidir.

Bu durum yalnızca daha önce kalp kapağı ameliyatı geçirmiş, yani yapay (protez) kapağı olan kişileri ilgilendirir. Mitral ve aort kapağı değişimlerinden sonra daha sık görülür. İleri yaş, kapak çevresindeki dokuların kireçlenmesi (kalsifikasyon), geçirilmiş kapak enfeksiyonu (endokardit) ve daha önce birden fazla kalp ameliyatı olmuş olmak riski artırabilir. Çocuklarda çok nadirdir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Eforla artan nefes darlığı (merdiven çıkarken, yürürken zorlanma)
• Halsizlik, çabuk yorulma, günlük işleri yapmakta zorlanma
• Çarpıntı veya kalbin hızlı attığını hissetme
• Bacaklarda, ayak bileklerinde şişlik
• Kısa mesafede bile tıkanma hissi
• Hiçbir şikâyet olmaması — kaçak çoğu zaman kontrolde tesadüfen fark edilir

Çocuklarda belirtiler

• Bu durum çocuklarda çok nadirdir; genellikle doğuştan kalp hastalığı nedeniyle kapak ameliyatı geçiren çocuklarda görülür
• Beslenirken çabuk yorulma, emerken terleme
• Yaşıtlarına göre daha çabuk yorulma, oyun sırasında mola verme ihtiyacı
• Kilo alımının beklenenden yavaş olması
• Sık solunum yolu enfeksiyonu geçirme

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Nefes darlığı ve yorgunluğun 'yaşlılığa bağlı' sanılıp gözden kaçabilmesi
• Bacak şişliği ve kilo artışı
• Gece nefes darlığı ile uyanma, yastık sayısını artırma ihtiyacı
• Çarpıntı ve baş dönmesi
• Başka kalp hastalıklarıyla birlikte seyrettiği için şikâyetlerin karışabilmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Yapay kapağın çevresindeki dikişlerin bir bölgede tutmaması veya zamanla gevşemesi
• Kapak çevresindeki dokunun ince, zayıf ya da kireçli olması nedeniyle tam kapanmaması
• Geçirilmiş kapak enfeksiyonu (endokardit) sonrası dokunun hasar görmesi
• Ameliyat sırasında dokunun yapısına bağlı olarak küçük bir aralığın kalması
• Kapak çevresindeki dokunun zamanla değişmesi

Risk faktörleri

• Daha önce kalp kapağı ameliyatı geçirmiş olmak (bu durumun ön koşulu)
• Kapak çevresinde yoğun kireçlenme (kalsifikasyon) bulunması
• Geçirilmiş kapak veya kalp iç zarı enfeksiyonu
• Birden fazla kez kalp ameliyatı olmuş olmak
• İleri yaş ve eşlik eden kalp hastalıkları
• Bazı bağ dokusu hastalıkları ve uzun süreli iltihap baskılayıcı tedavi öyküsü (hekiminizle değerlendirin)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığınız son günlerde belirgin şekilde arttıysa
• Bacak şişliği veya karın şişliği hızla arttıysa
• Ateş ve titreme olduysa (yapay kapakta enfeksiyon riski nedeniyle vakit kaybetmeyin)
• Çarpıntı, baş dönmesi veya bayılma hissi olduysa
• İdrarınız belirgin şekilde koyulaştıysa ve halsizlik arttıysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yapay kapağınız varsa ve yeni bir şikâyetiniz olduysa
• Yorgunluğunuz arttı, eskisi kadar yürüyemiyorsanız
• Kontrollerinizde kalp üfürümü duyulduğu söylendiyse
• Düzenli ekokardiyografi (kalp ultrasonu) kontrollerinizi planlamak için
• Kapak ameliyatınızın yıl dönümü yaklaştıysa ve son kontrolünüzün üzerinden uzun süre geçtiyse

Tanı

Tanı çoğu zaman ekokardiyografi (kalp ultrasonu) ile konur. Bu görüntüleme yöntemi, kapağın çevresinden kan sızıp sızmadığını, sızıntının yeri ve miktarı ile kalbin bu durumdan ne kadar etkilendiğini gösterir. Hekiminiz ayrıca muayenede kalp seslerini dinler, şikâyetlerinizi ve geçmiş ameliyat bilgilerinizi değerlendirir. Gerekirse daha ayrıntılı görüntüleme ve kalp kateterizasyonu istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene ve kalp dinleme (üfürüm duyulabilir)
• Transtorasik ekokardiyografi (göğüs üzerinden kalp ultrasonu)
• Transözofageal ekokardiyografi (yemek borusundan yapılan ayrıntılı kalp ultrasonu)
• Renkli Doppler ile sızıntının yeri ve miktarının değerlendirilmesi
• Elektrokardiyografi (EKG — kalbin elektrik ritmi)
• Kan tahlilleri (kansızlık ve enfeksiyon belirtileri açısından)
• Kalp bilgisayarlı tomografisi (BT) ve gerektiğinde kalp kateterizasyonu
• İşlem öncesi planlama için ayrıntılı görüntüleme çalışmaları

Randevunuzda neler beklenir

Değerlendirme genellikle ağrısız ve kısa sürelidir. Ultrason sırasında jel sürülür ve göğsünüze bir prob (algılayıcı) yerleştirilir; canınız yanmaz. Transözofageal ultrason yapılacaksa boğazınız uyuşturulur ve sakinleştirici verilebilir; işlem sonrası kısa süre gözlem altında tutulursunuz. Sonuçlar hekiminiz tarafından sizinle ayrıntılı olarak konuşulur; sormak istediklerinizi önceden not almanız faydalı olur.

Tedavi

Tedavi yaklaşımı kaçaktan ne kadar şikâyet duyduğunuza, sızıntının büyüklüğüne ve kalbinizin bu durumdan ne kadar etkilendiğine göre belirlenir. Küçük ve şikâyet yapmayan kaçaklarda genellikle düzenli izlem yeterlidir. Şikâyet varsa önce kalbin yükünü azaltmaya yönelik tedaviler denenir; bu yeterli olmazsa kaçak kapatma işlemi gündeme gelir. Karar, kalp ekibi tarafından sizinle birlikte verilir.

Evde kişisel bakım

• Günlük kilo takibi yapın; kısa sürede hızlı kilo artışı (örneğin 2-3 günde belirgin artış) şişlik habercisi olabilir, hekiminize bildirin
• Tuz tüketimini azaltın; hazır ve işlenmiş gıdalara dikkat edin
• Şikâyetlerinizi (nefes darlığı, yorgunluk, şişlik) kısa notlar hâlinde takip edin
• Reçeteli ilaçlarınızı hekiminizin önerdiği şekilde düzenli kullanın, kendi başınıza bırakmayın
• Kontrollerinizi ve ekokardiyografi randevularınızı aksatmayın
• Diş sağlığınıza özen gösterin; yapay kapakta ağız kaynaklı enfeksiyonlar önemlidir
• Ateş veya titreme olduğunda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurun
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak için destek isteyin

Tıbbi tedaviler

Hekiminiz, kalbin üzerindeki yükü azaltmaya ve şikâyetleri hafifletmeye yönelik ilaçlar önerebilir; bu ilaçların hangilerinin size uygun olduğuna, dozuna ve düzenine yalnızca hekiminiz karar verir. Bazı kişilerde ritim düzenleyici tedaviler veya kansızlık (kaçak nedeniyle alyuvarların parçalanması) için ek değerlendirme gerekebilir. İlaçlarınızla ilgili sorularınızı eczacınıza veya hekiminize sorabilirsiniz; kendi başınıza ilaç başlamayın veya bırakmayın. Şikâyetler ilaçlarla yeterince kontrol altına alınamıyorsa kapatma işlemi değerlendirilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kaçak kapatma işlemi; nefes darlığı ve yorgunluk gibi şikâyetler belirginse, kalp yetmezliği bulguları gelişiyorsa, kaçak nedeniyle kansızlık oluşuyorsa veya kalp giderek büyüyorsa düşünülür. İki ana yöntem vardır: (1) Anjiyografiye benzer şekilde, genellikle kasıktaki damardan ince bir tüp (kateter) ilerletilerek kaçak bölgesine küçük bir tıkaç yerleştirilmesi — buna perkütan (kapalı) kapatma denir; (2) açık kalp ameliyatı ile kaçak bölgesinin onarılması ya da kapağın yenilenmesi. Hangisinin uygun olduğu; kaçaktın yeri ve büyüklüğü, damar yapınız, genel sağlık durumunuz ve ekibin deneyimine göre belirlenir. İşlem öncesi ve sonrası süreç hekiminiz tarafından ayrıntılı anlatılır.

Bu durumla yaşamak

Yapay kapağı olan biri olarak günlük yaşamınızı sürdürebilirsiniz; önemli olan şikâyetlerinizi tanımanız ve kontrolleri aksatmamanızdır. Pek çok kişi hafif kaçakla, hiçbir kısıtlama olmadan normal yaşamına devam eder. Şikâyetleriniz varsa enerjinizi gün içine yaymak, ağır kaldırmaktan kaçınmak ve dinlenme araları vermek günü daha rahat geçirmenize yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ama ölçülü hareket: tempolu yürüyüş gibi hafif-orta egzersizler çoğu kişiye iyi gelir; başlamadan önce hekiminize danışın
• Tuzu azaltılmış, sebze ve liften zengin bir beslenme düzeni
• Sigara ve aşırı alkolden uzak durmak
• Yeterli ve düzenli uyku
• Ağır efor ve ani zorlanmalarda kendinizi dinlemek
• Ateş, titreme gibi enfeksiyon belirtilerinde erken davranmak
• Diş bakımını düzenli yaptırmak

Diyet ve egzersiz

Beslenmede tuzu azaltmak, şişliğin ve nefes darlığının kontrolüne yardımcı olur; taze sebze, meyve, tam tahıl ve yağsız protein kaynaklarına ağırlık verin. Egzersiz konusunda 'ne kadar ve nasıl' sorusunun cevabı kişiye göre değişir; hekiminiz veya fizyoterapistiniz size uygun bir plan önerebilir. Genel kural, konuşabileceğiniz tempoda hareket etmek ve göğüs ağrısı, baş dönmesi veya aşırı nefes darlığı olursa durmaktır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kalp sorunlarıyla yaşamak zaman zaman kaygı, tedirginlik ve moral bozukluğu yaratabilir; bu çok insani bir duygudur. Ameliyat ya da girişim düşüncesi de korkutucu gelebilir. Duygularınızı hekiminizle ve yakınlarınızla paylaşmak, sorularınızı sormak çoğu zaman rahatlatır. Kaygı günlük yaşamınızı belirgin şekilde etkiliyorsa profesyonel destek istemekten çekinmeyin. Kendinize zarar verme düşüncesi veya ağır bir ruhsal sıkıntı yaşarsanız vakit kaybetmeden 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.

Önleme

Paravalvüler kaçak tamamen önlenebilen bir durum değildir; çünkü kapak çevresindeki doku yapısı ve iyileşme süreci kişiden kişiye değişir. Yine de kalp sağlığınızı korumak, enfeksiyonlardan kaçınmak ve kontrollerinizi aksatmamak riski ve olası sorunların erken fark edilmesini olumlu etkiler. Yapay kapağınız varsa ateş ve titreme gibi belirtileri hafife almayın.

Aşılar

Kalp hastalığı olan kişilerde grip ve zatürre gibi solunum yolu enfeksiyonlarına karşı korunma önerilir. Hangi aşıların ve ne zaman yapılacağını hekiminiz veya aile sağlığı merkeziniz sizin durumunuza göre belirler; aşı programınızı onlarla birlikte planlayın.

Tarama programları

Yapay kapağınız varsa düzenli ekokardiyografi (kalp ultrasonu) kontrolleri önerilir. Bu kontroller, kaçak gelişse bile erken dönemde fark edilmesini ve zamanında değerlendirilmesini sağlar. Kontrol sıklığına hekiminiz karar verir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Zamanla artan nefes darlığı ve efor kapasitesinde azalma
• Kalp yetmezliği gelişmesi veya var olanın kötüleşmesi
• Kaçak nedeniyle alyuvarların parçalanması ve buna bağlı kansızlık (halsizlik, çarpıntı, ciltte solukluk)
• Kalbin büyümesi ve ritim bozuklukları
• Yapay kapakta enfeksiyon riskinin artması
• Nadir durumlarda ciddi dolaşım bozukluğu

Uzun vadeli görünüm

Genel görünüm umut vericidir. Hafif kaçaklar çoğu zaman yıllarca sorunsuz izlenir. Belirgin kaçaklarda kapatma işlemi birçok kişide şikâyetleri azaltır ve yaşam kalitesini iyileştirir. Herkesin durumu farklıdır; sizin için en doğru yol, kalp ekibinizle birlikte ve düzenli kontrollerle belirlenir. Şikâyetlerinizi takip etmeniz ve randevularınızı aksatmamanız bu süreçte en önemli adımdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.