Kalıcı Kalp Pili (Pacemaker) Nedir?

Genel Bakış

Kalıcı kalp pili (pacemaker), kalbiniz çok yavaş attığında devreye girerek kalbinize 'at' diyen küçük elektrik sinyalleri gönderen bir cihazdır. Genellikle göğsünüzün üst kısmına, köprücük kemiğinizin hemen altına yerleştirilir; cihazdan çıkan ince teller (lead) kalbinize uzanır. Kalbiniz normalden yavaşladığında ya da kalbin içindeki elektrik sinyalleri yeterince iyi iletilemediğinde pil devreye girer ve atış hızınızı güvenli bir düzeyde tutar. Böylece baş dönmesi, aşırı yorgunluk ve bayılma gibi şikâyetler azalır. Pil kalbinizi durdurmaz ya da gereğinden hızlı çalıştırmaz; yalnızca ihtiyaç olduğunda destek olur.

Evet. Kalıcı kalp pili yerleştirilmesi dünyada ve Türkiye'de sık uygulanan, iyi bilinen bir işlemdir. Özellikle ileri yaşlarda kalbin elektrik iletim sistemi yıprandığı için daha sık ihtiyaç duyulur.

Her yaştan insanı etkileyebilir; ancak en sık 60 yaş üzerindeki kişilerde görülür. Kalp krizi geçirenlerde, kalp ameliyatı olanlarda ve bazı doğuştan ritim sorunları olan çocuklarda da gerekebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çabuk yorulma, günlük işlerde eskisinden fazla zorlanma
• Baş dönmesi, göz kararması
• Bayılma (senkop = kısa süreli bilinç kaybı) veya bayılacak gibi olma
• Nefes darlığı, özellikle hareket hâlinde
• Göğüste rahatsızlık veya baskı hissi
• Konsantrasyon güçlüğü, dalgınlık hissi
• Çarpıntı (kalbin düzensiz ya da atlayarak attığını fark etme)
• Halsizlik, soğuk terleme

Çocuklarda belirtiler

• Beslenirken çabuk yorulma ve yavaş kilo alma
• Oyun sırasında yaşıtlarına göre çabuk yorulma
• Bayılma veya bayılacak gibi olma
• Bazen dudaklarda solukluk ya da morarma
• Büyüme ve gelişmede gerilik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Tekrarlayan düşmeler ve bunlara bağlı yaralanmalar
• Ani gelişen halsizlik, güçsüzlük
• Konfüzyon (bilinç bulanıklığı) veya ani unutkanlık
• Yürürken dengesizlik hissi
• Nabzın çok yavaş olduğunun fark edilmesi
• İştahsızlık ve isteksizlik

Nedenler

Ana nedenler

• Kalp blokları (AV blok = kalbin üst ve alt bölümleri arasındaki elektrik iletiminin yavaşlaması veya kesilmesi)
• Sinüs düğümü hastalığı (kalbin doğal pili sayılan bölgenin yavaşlaması)
• Yaşa bağlı olarak kalbin elektrik sisteminin yıpranması
• Kalp krizi veya kalp kası hastalıkları sonrası iletim sisteminde hasar
• Kalp ameliyatları ya da girişimleri sonrası gelişen iletim bozukluğu
• Bazı ilaçların kalp hızını aşırı yavaşlatması (yalnızca doktor değerlendirmesiyle karar verilir)
• Doğuştan gelen kalp ritim bozuklukları
• Tiroid hastalıkları veya kalp kapak enfeksiyonu gibi durumlar (bunlar genellikle önce tedavi edilir)

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Kalp krizi geçirmiş olmak
• Kalp yetmezliği veya kalp kası hastalığı
• Kalp ameliyatı geçirmiş olmak
• Uzun süreli yüksek tansiyon ve kalp hastalıkları
• Ailede kalp ritim sorunu öyküsü
• Tiroid hastalığı gibi bazı kronik durumlar
• Kalp hızını yavaşlatan ilaçların kullanımı (bu ilaçlar asla kendi başınıza bırakılmamalıdır)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bayılma veya bayılacak gibi olma
• Yeni başlayan nefes darlığı veya göğüs ağrısı
• Nabzın sürekli çok yavaş olması ve şikâyet vermesi
• Kalp pili bölgesinde kızarıklık, akıntı veya ateş
• Pil takıldıktan sonra yara yerinde açılma ya da kanama

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Uzun süredir devam eden yorgunluk ve hareket hâlinde zorlanma
• Tekrarlayan baş dönmeleri
• Nabzın düzensiz olduğunu fark etme
• Kalp pili kontrol zamanının gelmesi (genellikle yılda birkaç kez planlanır)
• Seyahat ya da yeni bir tıbbi cihaz/tedavi planı öncesi danışmak

Tanı

Doktorunuz önce şikâyetlerinizi dinler, sizi muayene eder ve nabzınızı ölçer. Ardından kalbin elektrik kaydını gösteren testler ister. Amaç, yavaşlamanın nedenini bulmak ve kalıcı bir pilin size uygun olup olmadığını anlamaktır. Şikâyetler ara ara ortaya çıkıyorsa birkaç gün süren ritim kaydı gerekebilir.

Yapılabilecek testler

• EKG (elektrokardiyografi = kalbin elektrik izlerini kısa sürede kaydeden ağrısız test)
• Holter veya uzun süreli ritim kaydı (24 saat ya da birkaç gün boyunca kalp atışlarının izlenmesi)
• Ekokardiyografi (kalp ultrasonu = kalbin yapısını ve kaslarını görüntüleyen test)
• Efor testi (hareket hâlinde kalbin nasıl çalıştığını gösterir)
• Kan testleri (tiroid, elektrolit ve kansızlık gibi nedenleri araştırmak için)
• Elektrofizyolojik çalışma (kalbin elektrik sistemi hakkında ayrıntılı bilgi veren özel bir inceleme)

Randevunuzda neler beklenir

Bu testlerin çoğu ağrısız ve kısa sürer. Holter takıldığında cihazı günlük yaşamınızda taşırsınız ve şikâyetlerinizi not etmeniz istenebilir. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde değerlendirilir; doktorunuz sizinle birlikte en uygun seçeneği konuşur.

Tedavi

Kalıcı kalp pilinin kendisi bir tedavidir: yavaş kalp atışına bağlı şikâyetleri azaltır ve yaşam kalitesini yükseltir. Ancak önce yavaşlamanın düzeltilebilir nedenleri (örneğin tiroid sorunları ya da kalp hızını yavaşlatan ilaçlar) araştırılır. Pil gerekiyorsa işlem genellikle lokal anestezi ve hafif sakinleştirici ile yapılır; çoğu zaman 1 saat kadar sürer ve birkaç gün içinde günlük yaşama dönülür.

Evde kişisel bakım

• Yara yerini doktorunuzun önerdiği şekilde kuru ve temiz tutun
• İşlemden sonraki ilk günlerde pil tarafındaki kolu zorlamayın, ağır kaldırmayın
• Kontrol randevularınızı aksatmayın; pil kontrolleri düzenli yapılmalıdır
• Cihaz kimlik kartınızı yanınızda taşıyın
• Ateş, yara yerinde kızarıklık veya akıntı olursa hemen hekiminize başvurun
• Seyahat ve havaalanı güvenlik kontrolleri öncesinde durumunuzu bildirin

Tıbbi tedaviler

Hangi tür kalp pilinin uygun olduğuna, işlemi yapan kalp hastalıkları uzmanı karar verir: bazı kişilerde tek odacıklı, bazılarında iki odacıklı cihazlar kullanılır; kalp yetmezliği gibi özel durumlarda kalbin iki tarafını birlikte çalıştıran özel sistemler değerlendirilebilir. İşlem sonrası ilaçlarınızla ilgili sorularınızı yalnızca doktorunuzla görüşün; ilaçlarınızı kendi başınıza bırakmayın veya değiştirmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kalıcı pil şu durumlarda değerlendirilir: bayılmaya yol açan yavaş kalp atışı, yüksek dereceli kalp bloğu, kalp yetmezliğiyle birlikte iletim bozukluğu ya da gerekli bir ilacın kalp hızını çok yavaşlatması nedeniyle ilacın bırakılamadığı durumlar. Karar; şikâyetleriniz, test sonuçlarınız ve genel sağlık durumunuz birlikte değerlendirilerek verilir.

Bu durumla yaşamak

Kalp pili takılan çoğu kişi birkaç gün içinde günlük işlerine döner. İlk haftalarda pil tarafındaki koldan ağır kaldırmamak ve kolu zorlamamak önerilir. Pil kalp atışlarınızı izler, gerektiğinde destek olur; siz bunu genellikle fark etmezsiniz. Cihazın pili yıllarca dayanır ve kontrollerde ağrısız biçimde ölçülür. Pil ömrü azaldığında genellikle basit bir işlemle cihaz yenilenir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli, hafif-orta şiddette egzersiz (örneğin yürüyüş) çoğu kişi için uygundur; başlamadan önce doktorunuza sorun
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak kalp sağlığınız için en değerli adımdır
• Alkolü sınırlayın
• Tansiyon ve şeker gibi kronik durumlar varsa düzenli takip edin
• Güçlü manyetik alanlardan ve ağır temas sporlarından uzak durun; hangi cihazların sizin için güvenli olduğunu doktorunuza sorun
• Yeterli uyku ve stresten uzak durmak kalbinize iyi gelir

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu bir beslenme düzeni önerilir: tuzu azaltmak; sebze, meyve, tam tahıl, baklagil ve zeytinyağı ağırlıklı beslenmek; işlenmiş gıdaları sınırlamak. Egzersiz için çoğu kişiye haftada birkaç gün 20-30 dakikalık tempolu yürüyüş uygundur. Ağırlık kaldırma ve temas sporları için ne kadar bekleyeceğiniz ve sınırlarınız konusunda mutlaka doktorunuzun önerisine uyun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kalp pili takılması bazı kişilerde kaygıya yol açabilir: 'cihaz bozulur mu', 'artık bağımlı mı olacağım' gibi düşünceler normaldir. Zamanla çoğu kişi cihaza alışır ve kendini güvende hisseder. Kaygı günlük yaşamınızı etkiliyor, uykunuz veya iştahınız bozuluyorsa bir sağlık profesyonelinden destek istemekten çekinmeyin. Kendinizi çok kötü hissediyorsanız ya da kendinize zarar verme düşünceleri varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise gidin; yalnız değilsiniz ve yardım istemek güçlü bir adımdır.

Önleme

Kalp pilinin gerektiği durumların çoğu, kalbin elektrik sisteminin yaşla birlikte yıpranmasından kaynaklanır ve tamamen önlenemez. Yine de kalp sağlığınızı korumak riski azaltabilir: tansiyonu kontrol altında tutmak, sigara içmemek, düzenli hareket etmek, sağlıklı beslenmek ve şeker ile kolesterol gibi durumları takip ettirmek. Kalp hızını yavaşlatan ilaçları doktorunuzun bilgisi dışında kullanmamak da önemlidir.

Aşılar

Kalp hastalığı olan kişilerde grip ve zatürre gibi aşılar hekim tarafından önerilebilir. Hangi aşıların size uygun olduğunu aile hekiminize veya kardiyoloji uzmanınıza sorun.

Tarama programları

Kalp pili için özel bir tarama testi yoktur. Kalp sağlığı için tansiyon, nabız, kan şekeri ve kolesterol kontrollerini düzenli yaptırmak; şikâyetleriniz olduğunda erken değerlendirme istemek en doğru yaklaşımdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tekrarlayan bayılmalar ve düşmeye bağlı yaralanmalar (kırık, kafa travması)
• Ciddi yorgunluk ve günlük yaşamdan kopma
• Kalp yetmezliğinin kötüleşmesi
• Çok yavaş kalp atışına bağlı bilinç bulanıklığı
• Nadiren, tedavi edilmeyen ciddi iletim bozukluklarında ani kalp durması riski

Uzun vadeli görünüm

Kalıcı kalp pili, yavaş kalp atışına bağlı şikâyetleri olan kişilerde yaşam kalitesini belirgin biçimde artıran, iyi bilinen bir tedavidir. Çoğu kişi işlemden kısa süre sonra günlük yaşamına döner ve uzun yıllar boyunca normal bir hayat sürer. Pil kontrolleri düzenli yapıldığında ve doktorunuzun önerilerine uyduğunuzda süreç oldukça yönetilebilir. Aklınıza takılan her şeyi sağlık ekibinizle paylaşmaktan çekinmeyin.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.