Septal Miyektomi: Kalpteki Kalınlaşmış Bölgenin Alınması

Genel Bakış

Septal miyektomi, kalbin ortasındaki bölme (septum) çok kalınlaştığında yapılan bir kalp ameliyatıdır. Bu kalınlaşmanın tıbbi adı hipertrofik kardiyomiyopatidir (HKM); yani kalp kasının ailesel geçebilen ya da nedeni tam bilinmeyen kalınlaşması. Kalınlaşan bölme, kalbin sol karıncığından kanın çıkış yolunu daraltabilir. Ameliyatta cerrah, bu kalın bölgeden küçük bir parça alarak kan yolunu genişletir. Böylece kalp kanı daha rahat pompalar; nefes darlığı, bayılma ve göğüs ağrısı gibi yakınmalar hafifleyebilir.

Hipertrofik kardiyomiyopati toplumda sanıldığından daha sık görülür; yaklaşık her 500 kişiden birinde rastlanır. Buna karşılık septal miyektomi ameliyatı daha seyrek yapılır, çünkü çoğu kişi ilaç tedavisi ve yaşam düzenlemeleriyle iyi yönetilebilir. Ameliyat, bu konuda deneyimli kalp merkezlerinde gerçekleştirilir.

Ameliyat, kalbindeki kalınlaşma kan çıkışını belirgin biçimde daralttığı ve yakınmalar sürdüğü için seçilen kişilere uygulanır. Her yaşta görülebilir; çocuklarda ve genç erişkinlerde de yapılabilir. Ailesinde hipertrofik kardiyomiyopati ya da genç yaşta ani kalp ölümü öyküsü olan kişilerde bu duruma daha sık rastlanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Eforla (örneğin merdiven çıkarken) ortaya çıkan nefes darlığı
• Göğüste ağrı, baskı veya sıkışma hissi
• Baş dönmesi, sersemlik
• Bayılma ya da bayılacak gibi olma
• Çarpıntı, kalbin hızlı veya düzensiz attığını hissetme
• Çabuk yorulma, günlük işlerde dayanıklılığın azalması
• Doktorun dinlerken duyduğu kalp üfürümü (kan akımının yaptığı ek ses)

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde beslenirken çabuk yorulma, emmeyi bırakma
• Kilo alımının yavaşlaması, büyümenin geri kalması
• Hızlı solunum, terleme, huzursuzluk
• Oyun sırasında çabuk yorulma, akranlarından geri kalma
• Bayılma veya bayılacak gibi olma; özellikle efor sırasında
• Çocuklar göğüs ağrısını anlatmakta zorlanabilir; bu yüzden huzursuzluk ve isteksizlik öne çıkabilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Nefes darlığı ve yorgunluk, başka sorunlara (tansiyon, kalp kapağı hastalığı, akciğer hastalığı) bağlanıp gözden kaçabilir
• Efor sırasında bayılma veya bayılacak gibi olma mutlaka değerlendirilmelidir
• Çarpıntı ve düzensiz kalp atışı hissi daha sık fark edilir
• Ameliyat kararı verilirken yaş ve eşlik eden diğer sağlık sorunları birlikte değerlendirilir

Nedenler

Ana nedenler

• Kalpteki bu kalınlaşmanın (hipertrofik kardiyomiyopati) en sık nedeni, kalp kası proteinlerini etkileyen ve aileden geçebilen gen değişiklikleridir.
• Bazı kişilerde ailede bilinen bir öykü olmadan da ortaya çıkar; bu durumda genetik danışmanlık yine de önerilir.
• Uzun süre kontrolsüz yüksek tansiyon, ileri yaş veya yoğun spor gibi etkenler kalp kasında bir miktar kalınlaşmaya yol açabilir; ancak bu, ameliyat gerektiren tabloyla aynı şey değildir ve ayırıcı tanı için hekim değerlendirmesi gerekir.

Risk faktörleri

• Ailede hipertrofik kardiyomiyopati öyküsü
• Ailede genç yaşta ani kalp ölümü öyküsü
• Bilinen gen değişikliği taşıyıcılığı
• Kalp kası hastalığı olan bir yakınının çocuğu olmak (aile taraması açısından önemlidir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bayılma, göğüs ağrısı, ani nefes darlığı veya çarpıntıyla birlikte fenalık hissi varsa vakit kaybetmeyin: 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.
• Eforda bayılacak gibi olma, yeni veya kötüleşen nefes darlığı, düzensiz çarpıntı, bacaklarda şişme varsa aynı gün bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yakınmalarınız yavaş yavaş artıyorsa veya günlük işlerinizi zorlaştırıyorsa
• Ailenizde hipertrofik kardiyomiyopati ya da genç yaşta ani ölüm öyküsü varsa, belirtiniz olmasa bile tarama için
• Ameliyat sonrası kontrol randevularınız için
• İlaç düzeniniz, egzersiz önerileri ve iş yaşamına dönüş konusunda bilgi almak için

Tanı

Tanı, kalp muayenesi ve görüntüleme testleriyle konur. Doktor önce öykünüzü alır, kalp seslerini dinler ve sıklıkla bir üfürüm duyabilir. Ardından kalbin yapısını ve kan çıkış yolundaki darlığın derecesini görmek için kalp ultrasonu (ekokardiyografi) gibi testler istenir. Hangi kişinin ameliyata uygun olduğu, bu değerlendirmelerin bir arada yorumlanmasıyla belirlenir.

Yapılabilecek testler

• Ekokardiyografi (kalp ultrasonu): kalbin yapısını ve kan çıkış yolunu gösterir
• Elektrokardiyografi (EKG): kalbin elektriksel kaydı
• Efor testi: efor sırasında kalbin ve tansiyonun nasıl davrandığını gösterir
• Holter (ritim kaydı): kalbin 24 saatlik ritmini izler
• Kalp MR'ı: kalp kasının yapısını ayrıntılı gösterir
• Kan testleri: genel sağlık durumu ve diğer nedenlerin dışlanması için
• Kalp kateterizasyonu (anjiyo): gerekli görülen durumlarda koroner damarlar ve basınçlar değerlendirilir
• Genetik danışmanlık ve gerekirse genetik test
• Aile taraması: birinci derece yakınların kalp ultrasonu ile değerlendirilmesi

Randevunuzda neler beklenir

Bu değerlendirme birkaç randevuda tamamlanabilir. Testlerin çoğu ağrısızdır; ekokardiyografi ve EKG sırasında sadece uzanıp beklemeniz yeterlidir. Sonuçlar bir arada değerlendirilir ve size seçenekler sade bir dille anlatılır. Sorularınızı önceden not almanız ve yanınızda bir yakınınızla gelmeniz yararlı olur.

Tedavi

Tedavinin amacı yakınmalarınızı hafifletmek, günlük yaşamınızı kolaylaştırmak ve ritim sorunlarına bağlı riskleri azaltmaktır. Önce yaşam düzenlemeleri ve ilaç tedavisi denenir. Bunlarla yeterince rahatlamayan ve kan çıkış yolu belirgin biçimde daralmış kişilerde ameliyat (septal miyektomi) düşünülebilir. Bazı hastalarda kateter yoluyla yapılan farklı bir girişim de seçenek olabilir; hangisinin uygun olduğuna kalp ekibi karar verir.

Evde kişisel bakım

• Kontrol randevularınızı aksatmayın; yakınmalarınızı kısa notlar halinde takip edin.
• İlaçlarınızı size anlatıldığı şekilde kullanın; kendi başınıza doz değiştirmeyin veya bırakmayın.
• Susuz kalmamaya özen gösterin; aşırı sıvı kaybı yakınmaları artırabilir.
• Alkol ve aşırı kafeinden kaçının; bunlar çarpıntıyı tetikleyebilir.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak için destek isteyin.
• Ateş veya enfeksiyon gibi durumlarda erken davranıp hekiminize başvurun.
• Egzersiz ve ağır kaldırma konusunda mutlaka hekiminizin önerdiği sınırlar içinde kalın.
• Ameliyat sonrası yara bakımını size anlatıldığı gibi yapın; kızarıklık, akıntı veya ateş olursa bildirin.

Tıbbi tedaviler

İlaç tedavisi genellikle kalbin daha rahat çalışması, kalp hızının kontrol altında tutulması ve yakınmaların hafifletilmesi amacıyla planlanır. Hangi ilacın size uygun olduğuna, dozuna ve kullanım düzenine yalnızca sizi takip eden hekim karar verir; ilacınızla ilgili bir sorun ya da yan etki fark ederseniz eczacınıza veya hekiminize danışın. Kalp ritmi sorunları açısından değerlendirme yapılır ve gerekli görülürse ritim düzenleyici cihaz seçeneği hekiminizle konuşulur.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat, ilaç tedavisi ve yaşam düzenlemelerine rağmen nefes darlığı, bayılma veya göğüs ağrısı sürdüğünde ve kan çıkış yolundaki darlık belirgin olduğunda düşünülür. Ameliyat genel anestezi altında, kalp-akciğer makinesi kullanılarak yapılır; cerrah kalınlaşmış bölmeden bir parça alır. Hastanede genellikle birkaç gün kalınır, tam iyileşme haftalar alır. Ameliyata alternatif olarak kateterle yapılan bazı girişimler de bulunur; hangisinin uygun olduğu kişiden kişiye değişir ve uzman bir kalp ekibi tarafından belirlenir.

Bu durumla yaşamak

Ameliyat sonrası ilk haftalarda yorgunluk normaldir; göğüs kemiği ve kasların iyileşmesi zaman alır. Kademeli olarak yürüyüşe başlanır, ağır kaldırma ve zorlayıcı hareketler hekimin önerdiği süre boyunca ertelenir. Düzenli kontroller, ilaç düzeni ve ritim takibi uzun vadede önemini korur. İşe ve günlük rutine dönüş zamanlaması kişiye ve yapılan işe göre değişir; bunu hekiminizle planlayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara kullanıyorsanız bırakmak
• Alkolü ve aşırı kafeini sınırlamak
• Düzenli uyku ve dinlenme
• Önerilen tempoda, düzenli ve ölçülü hareket
• Ateş ve enfeksiyon gibi durumlarda erken başvuru
• Yakınmaları, ilaçları ve randevuları not etmek
• Aile bireylerinin de taranması konusunu hekiminizle konuşmak

Diyet ve egzersiz

Tuzu ve işlenmiş gıdaları ölçülü tüketmek, sebze ve meyve ağırlıklı beslenmek genel kalp sağlığına yardımcı olur. Egzersiz önerisi kişiye özeldir: yarışma düzeyinde yoğun spor genellikle önerilmez, ancak hafif-orta tempolu yürüyüş gibi aktiviteler çoğu kişi için uygundur. Ameliyat sonrası egzersize ne zaman ve nasıl başlayacağınızı mutlaka hekiminize sorun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kalple ilgili bir tanı ve ameliyat kaygı, tedirginlik ve düşük ruh hali yaratabilir; bu çok yaygındır ve konuşulduğunda genellikle hafifler. Aile, arkadaşlar ve gerektiğinde ruh sağlığı uzmanları bu süreçte destek olabilir. Kendinizi uzun süre üzgün, umutsuz ya da aşırı kaygılı hissediyorsanız bir sağlık profesyoneline danışın; aile hekiminiz ilk adım olabilir. Kendinize zarar verme düşünceleri veya psikolojik kriz hali yaşarsanız vakit kaybetmeden 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.

Önleme

Kalıtsal kalınlaşmayı tamamen önlemenin bilinen bir yolu yoktur; ancak buna bağlı riskleri azaltmak ve durumu erken fark etmek mümkündür. Ailenizde hipertrofik kardiyomiyopati ya da genç yaşta ani ölüm öyküsü varsa, hiçbir yakınmanız olmasa bile bunu hekiminize söyleyin. Tansiyon gibi kontrol edilebilir kalp sağlığı etkenlerine dikkat etmek genel olarak faydalıdır.

Aşılar

Kalp hastalığı olan kişilerde grip ve zatürre gibi solunum yolu enfeksiyonları daha ağır seyredebilir. Hangi aşıların size ve mevsime uygun olduğunu hekiminize ya da eczacınıza danışın.

Tarama programları

Aile taraması önerilir: birinci derece yakınların kalp ultrasonu ile değerlendirilmesi ve genetik danışmanlık alması erken tanı sağlayabilir. Taramanın hangi yaşta başlayacağı ve hangi aralıkla yapılacağı, Sağlık Bakanlığı ve ilgili kardiyoloji derneklerinin önerileri doğrultusunda hekiminiz tarafından planlanır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kan çıkış yolundaki darlık nedeniyle süren nefes darlığı ve efor kapasitesinde azalma
• Bayılma ve buna bağlı yaralanma riski
• Kalp ritmi bozuklukları; bazı kişilerde ani kalp durması riski
• Zamanla kalp yetersizliği gelişmesi
• Kalp kapağı sorunları (özellikle mitral kapak)
• Yaşam kalitesinin ve günlük hareket kapasitesinin azalması

Uzun vadeli görünüm

Septal miyektomi deneyimli merkezlerde yapıldığında çoğu kişide yakınmalar belirgin biçimde azalır ve yaşam kalitesi artar. Ameliyat, altta yatan kalıtsal durumu ortadan kaldırmaz; bu nedenle düzenli takip, ilaç uyumu ve aile taraması yaşam boyu sürer. Herkesin seyri farklıdır; kendi durumunuzla ilgili en doğru bilgiyi sizi takip eden hekimden alabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.