Sakrokolpopeksi: Pelvik Organ Sarkması Ameliyatı

Genel Bakış

Sakrokolpopeksi, pelvik organ sarkması için yapılan bir ameliyattır. Sarkma, rahim, mesane veya bağırsağın vajinadan aşağı doğru kaymasıdır. Ameliyatta vajinanın tepe kısmı (rahminiz yerindeyse rahmin üst bölümü), leğen kemiğinin arkasındaki sağrı kemiğine (sakrum) ince bir destek şeridiyle sabitlenir. Böylece sarkan organlar yukarıda tutulur ve aşağı kaymaları önlenir.

Pelvik organ sarkması kadınlarda oldukça yaygındır; özellikle birden fazla doğum yapan ve menopoz sonrası dönemdeki kadınlarda daha sık görülür. Yaygın olmasına rağmen çoğu kadın ameliyat olmadan da rahatlayabilir.

Genellikle doğum yapmış, menopoza girmiş veya rahmi alınmış (histerektomi) kadınları etkiler. Nadiren doğum yapmamış kadınlarda ve çok nadir olarak genç yaşlarda da görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Vajinada dolgunluk, ağırlık veya 'bir şey aşağı düşüyor' hissi
• Vajinadan dışarı doğru çıkan bir doku fark etmek
• Leğen kemiği veya bel bölgesinde ağrı; özellikle gün sonunda artan ağrı
• İdrar kaçırma, sık idrara çıkma veya idrarı başlatmakta zorlanma
• Büyük tuvaleti yaparken zorlanma veya tam boşaltamama hissi
• Cinsel ilişki sırasında rahatsızlık
• Doku dışarı çıktığında vajinal akıntı veya tahriş

Nedenler

Ana nedenler

• Pelvik taban kaslarının ve bağlarının zayıflaması (en sık neden)
• Vajinal doğumlar; özellikle zor doğum, iri bebek veya forseps/vakum kullanımı
• Menopozla azalan östrojenin dokuları inceltmesi
• Rahim alınması (histerektomi) sonrası vajina tepesinin desteksiz kalması
• Doğuştan gelen bağ dokusu zayıflığı

Risk faktörleri

• Birden fazla doğum yapmış olmak
• İleri yaş ve menopoz
• Obezite veya fazla kilo
• Kronik kabızlık ve sık ıkınma
• Kronik öksürük (sigara, astım veya KOAH gibi nedenlerle)
• Ağır yük kaldırma veya ağır fiziksel işlerde çalışma
• Ailede sarkma öyküsü
• Daha önce pelvik bölgeden ameliyat geçirmiş olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar yapamıyorsanız
• Vajinadan dışarı çıkan doku kanıyor veya yara gibi görünüyorsa
• Dışarı çıkan doku içeri itilemiyor ve ağrı varsa
• Ameliyat sonrası dönemde ateş, yoğun kanama veya nefes darlığı varsa hemen 112'yi arayın

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Vajinadaki dolgunluk veya aşağı düşme hissi günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• İdrar kaçırma veya sık idrar yolu enfeksiyonu yaşıyorsanız
• Cinsel ilişkide rahatsızlık varsa
• Sarkma düşüncesi sizi endişelendiriyorsa bilgi almak için
• Ameliyat olduysanız kontrol randevularınızı aksatmamak için

Tanı

Tanı genellikle şikâyetlerinizi dinlemek ve jinekolojik muayene ile konur. Doktorunuz vajinayı muayene eder ve ıkınmanızı isteyerek sarkmanın derecesini değerlendirir. Gerekirse idrar ve bağırsak işlevlerinizi inceleyen ek testler istenir. Ameliyat kararı, sarkmanın derecesi ve şikâyetlerin yaşam kalitenize etkisine göre sizinle birlikte verilir.

Yapılabilecek testler

• Jinekolojik (pelvik) muayene ve sarkma derecesinin değerlendirilmesi
• İdrar tahlili (enfeksiyon açısından)
• İdrar kaçırma varsa idrar akış testleri (ürodinami)
• Pelvik ultrasonografi
• Gerekirse mesane veya bağırsak değerlendirmesi
• Ameliyat öncesi genel hazırlık testleri (kan tahlilleri, EKG, akciğer grafisi)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle kısa sürer ve ayaktan yapılır. Bazı kadınlar bu muayeneden utanabilir; bunun çok yaygın ve anlaşılır olduğunu bilin. Randevuya şikâyetlerinizi ve sorularınızı yazarak gitmek yardımcı olur. İsterseniz yanınızda güvendiğiniz bir kişi bulunabilir.

Tedavi

Sarkma tedavisi şikâyetlerin şiddetine ve sizin tercihlerinize göre planlanır. Hafif durumlarda pelvik taban egzersizleri, kilo yönetimi, kabızlığın önlenmesi ve peser (vajinaya yerleştirilen halka şeklinde destek) yeterli olabilir. Şikâyetler belirginse ve diğer yöntemler yeterli gelmiyorsa ameliyat düşünülür. Sakrokolpopeksi bu ameliyatlardan biridir; genellikle genel anestezi altında, karın içinden kapalı yöntemle (laparoskopik veya robot yardımlı) ya da açık ameliyatla yapılır. Hastanede kalış süresi çoğu zaman 1-3 gündür.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği pelvik taban (Kegel) egzersizlerini düzenli yapın; gerekirse pelvik fizyoterapist desteği alın
• Sigara kullanıyorsanız bırakın; bu, öksürük yükünü ve iyileşme sorunlarını azaltır
• Ağır eşya kaldırmayın; ameliyat sonrası genellikle 6-12 hafta ağır kaldırmaktan kaçının (doktorunuz süreyi size göre belirler)
• Kabızlığı önlemek için lifli gıda tüketin ve yeterli su için; ıkınmaktan kaçının
• Sağlıklı kilonuzu korumaya çalışın
• Ameliyat sonrası doktorunuz onay vermeden cinsel ilişki, havuz/deniz ve vajinal tampon kullanımına başlamayın

Tıbbi tedaviler

Sarkmayı düzelten bir ilaç yoktur. Doktorunuz kabızlık veya idrar şikâyetleri için yardımcı önerilerde bulunabilir; menopoz döneminde vajinal dokuları desteklemeye yönelik seçenekleri sizinle konuşabilir. Bu seçeneklerin size uygun olup olmadığı kişisel durumunuza göre değerlendirilir; aklınıza takılanları eczacınıza veya hekiminize sorabilirsiniz. Peser, ameliyat istemeyen kadınlar için yaygın ve etkili bir seçenektir; düzenli kontrol ve temizlik gerektirir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat genellikle şikâyetler günlük yaşamı belirgin şekilde etkilediğinde, peser kullanmak istemediğinizde veya peser yeterli olmadığında düşünülür. Sakrokolpopeksi, özellikle vajina tepesinin (rahim alındıysa) sarktığı durumlarda sık tercih edilen bir yöntemdir. Yaşınız, ek hastalıklarınız ve sarkmanın tipi değerlendirilerek size en uygun yöntem seçilir; bazı durumlarda kendi dokularınızla onarım gibi farklı seçenekler daha uygun olabilir.

Bu durumla yaşamak

Ameliyat sonrası ilk günlerde yorgunluk ve hafif ağrı normaldir; doktorunuzun önerdiği ağrı planına uyun. Çoğu kadın birkaç hafta içinde hafif günlük işlerine döner, tam iyileşme ise 6-12 haftayı bulabilir. İyileşme hızı kişiden kişiye değişir; kendinizi başkalarıyla kıyaslamayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ev işlerinde ve ağır taşımada yardım isteyin, ağır kaldırmayı erteleyin
• Uzun süre ayakta kalmayı ve ıkınmayı gerektiren işlerden kaçının
• Düzenli hafif yürüyüş kan dolaşımına iyi gelir
• Kontrol randevularınızı aksatmayın
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak için sağlık ekibinizden destek alın

Diyet ve egzersiz

Lifli besinler (sebze, meyve, tam tahıl) ve bol su kabızlığı önlemeye yardımcı olur. Ağır egzersizler yerine yürüyüş gibi hafif aktivitelerle başlayın. Pelvik taban egzersizlerini doktorunuzun veya fizyoterapistinizin gösterdiği şekilde yapın. Ağırlık çalışmaları ve karın içi basıncı artıran hareketler için iyileşmenin tamamlanmasını bekleyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sarkma ve ameliyat süreci utanç, endişe veya özgüven kaybına yol açabilir; bu duygular çok yaygındır ve konuşulabilir. İyileşme döneminde sabırsızlık veya moral bozukluğu yaşarsanız bunu sağlık ekibinizle paylaşın. Kendinizi uzun süre üzgün, umutsuz veya aşırı kaygılı hissediyorsanız bir sağlık uzmanından destek isteyin; acil bir durumda 112'yi arayabilirsiniz.

Önleme

Sarkmayı tamamen önlemek her zaman mümkün değildir; ancak riski azaltmak için yapabilecekleriniz var: düzenli pelvik taban egzersizleri, sağlıklı kilo, kabızlığın önlenmesi, kronik öksürüğün tedavisi ve ağır yük kaldırırken doğru teknik kullanmak. Doğum sonrası pelvik taban fizyoterapisi de uzun vadede koruyucu olabilir.

Tarama programları

Sarkma için rutin bir tarama testi yoktur; ancak düzenli jinekolojik kontroller şikâyetlerin erken fark edilmesine yardımcı olur. Ameliyat sonrası kontroller ise iyileşmenin takibi için önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sarkma ilerleyebilir ve doku vajina dışına daha fazla çıkabilir
• Dışarı çıkan doku sürtünmeyle tahriş olabilir, yara açılabilir veya kanayabilir
• İdrar yapmada zorluk veya idrar birikmesi gelişebilir
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları görülebilir
• Kabızlık ve büyük tuvaleti tam boşaltamama hissi artabilir
• Cinsel ilişki ve genel yaşam kalitesi olumsuz etkilenebilir

Uzun vadeli görünüm

Çoğu kadın sakrokolpopeksi sonrası şikâyetlerinde belirgin bir iyileşme yaşar ve günlük yaşamına geri döner. Her ameliyatta olduğu gibi kanama, enfeksiyon, uzun süren ağrı veya sarkmanın tekrarlaması gibi riskler vardır; destek şeridiyle ilgili nadir sorunlar da görülebilir. Bu riskleri doktorunuzla açıkça konuşabilirsiniz. Düzenli kontroller ve pelvik taban bakımı iyileşmeyi destekler.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.