Egzama: Riskler ve Doğru Bakımın Yararları

Genel Bakış

Egzama (atopik dermatit), cildin kuruluğu, kaşıntısı, kızarıklığı ve pullanmasıyla kendini gösteren uzun süreli bir cilt iltihabıdır. Bağışıklık sisteminin cilt bariyerini ve nem dengesini etkileyen bir durumdur.

Evet. Egzama, dünya genelinde çocukların yaklaşık %20'sini, yetişkinlerin ise %10'unu etkileyen oldukça yaygın bir cilt sorunudur. Türkiye'de de sık görülür.

Egzama her yaşta ortaya çıkabilmekle birlikte en sık bebeklik ve erken çocukluk döneminde başlar. Ailede egzama, alerjik nezle veya astım öyküsü olanlarda daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Şiddetli ve sürekli kaşıntı
• Ciltte kuruluk, pullanma ve çatlaklar
• Kızarıklık ve kabarcıklı iltihaplı bölgeler
• Ciltte kalınlaşma ve renk değişimi (uygun tedavi uygulanmazsa)

Çocuklarda belirtiler

• Yanaklarda ve yüzde kırmızı, kabuklanan döküntüler
• Saçlı deride kepeklenme
• Dirsek içi ve diz arkası gibi kıvrım bölgelerde kaşıntılı döküntüler

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Uzun süreli ve kronikleşen cilt kuruluğu
• Ciltte kalınlaşmış, sertleşmiş ve kaşıntılı lekeler
• Uykuyu bölecek kadar şiddetli gece kaşıntısı

Nedenler

Ana nedenler

• Cilt bariyerinin yapısal olarak zayıf olması
• Bağışıklık sisteminin bazı maddelere aşırı tepki vermesi
• Genetik yatkınlık
• Sabun, deterjan, parfüm, yün giysi, ter ve stres gibi tetikleyiciler

Risk faktörleri

• Ailenizde egzama, astım veya alerji öyküsü bulunması
• Kuru ve hassas cilt yapısı
• Şehir yaşamı, hava kirliliği ve soğuk hava
• Sigara dumanına maruz kalmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kaşıntı nedeniyle geceleri uyuyamıyorsanız
• Ciltte ağrılı, iltihaplı yaralar oluştuysa
• Alevlenme evde bakıma rağmen kötüleşiyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Egzama belirtileri ilk kez ortaya çıktığında
• Kullandığınız ürünler işe yaramıyorsa
• Yılda en az bir kez dermatoloji kontrolünde değerlendirme için

Tanı

Doktor genellikle cildinizi muayene ederek ve şikayetlerinizi dinleyerek tanı koyar. Fizik muayene çoğu zaman yeterlidir.

Yapılabilecek testler

• Alerji etkenlerini belirlemek için cilt prick testi
• Alerji veya enfeksiyon varlığını değerlendirmek için kan testi
• Mantar gibi başka cilt hastalıklarını dışlamak için kazıntı örneği

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz egzamanın yaygınlığını ve şiddetini değerlendirerek size özel bir bakım ve tedavi planı hazırlar. Tanı sırasında ağrılı bir işlem beklemeyin.

Tedavi

Tedavinin ana hedefleri cilt bariyerini onarmak, kaşıntıyı hafifletmek, iltihabı azaltmak ve yeni alevlenmeleri önlemektir. Bu amaçla cilt bakımınızı düzenlemek ve tetikleyicilerden uzak durmak çok önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Günde en az bir kez, banyodan sonra nemlendirici krem sürmek
• Ilık suyla kısa duş almak ve ardından cildi yumuşak havluyla kurulamak
• Pamuklu, yumuşak ve terletmeyen giysiler tercih etmek
• Kaşıntıyı azaltmak için tırnakları kısa tutmak ve gerekirse eldiven kullanmak
• Parfümsüz ve renklendirici içermeyen temizlik ürünleri seçmek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz cilde sürülen iltihap giderici kremler, uzun süreli bakım için nemlendiriciler, gerektiğinde ağızdan alınan ilaçlar veya ışık tedavisi önerebilir. Hangi tedavinin size uygun olduğuna yalnızca sağlık uzmanınız karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Egzama tedavisinde cerrahi yöntemler genellikle gerekmez. Ancak egzamanın neden olduğu derin cilt enfeksiyonlarında, doktorunuz küçük bir cerrahi drenaj işlemi önerebilir.

Bu durumla yaşamak

Egzama ile yaşamak, cilt bakımını rutin haline getirmek ve tetikleyicilerden kaçınmakla kolaylaşır. Her gün nemlendirmek, kaşıntıyı artıran ortam ve maddelerden uzak durmak en etkili yoldur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresi yönetmeye çalışın; stres alevlenmeyi artırabilir
• Düzenli ve yeterli uyku, cildin yenilenmesine yardımcı olur
• Sigara dumanından uzak durun
• Sıcak hava, aşırı terleme ve yünlü kumaşlardan kaçının

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek cilt sağlığını destekler. Bazı kişilerde süt, yumurta veya kuruyemiş gibi besinler egzamayı tetikleyebilir; ancak herkeste aynı etkiyi yapmaz. Egzersiz sonrası teri hemen duşla temizleyip nemlendirici sürmek alevlenmeleri önleyebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli kaşıntı ve cilt görünümüyle ilgili utanç duygusu kaygı ve depresyona yol açabilir. Bu durumun normal olduğunu bilmek ve gerekiyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek almak önemlidir.

Önleme

Egzamayı tamamen önlemek mümkün olmasa da, cildi düzenli nemlendirerek, tetikleyicilerden kaçınarak ve erken alevlenme belirtilerinde müdahale ederek belirtilerin şiddetini ve sıklığını azaltabilirsiniz.

Aşılar

Egzamayı doğrudan önleyen bir aşı yoktur. Ancak egzamalı bireylerin normal aşı takvimine uyması ve özellikle enfeksiyonlardan korunması önerilir. Aşı ve egzama ile ilgili sorularınızı doktorunuza danışın.

Tarama programları

Toplumda egzama için düzenli tarama yapılmaz. Yüksek riskli ailelerde çocukların cilt bakımına erken başlamak ve dermatolojik kontrolü ihmal etmemek önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciltte bakteri veya virüs enfeksiyonları oluşabilir (örn. uçuk virüsüne bağlı yaygın enfeksiyonlar)
• Uyku bozuklukları nedeniyle günlük yaşam ve okul/iş performansının olumsuz etkilenmesi
• Sürekli kaşımaya bağlı cilt hasarı, kalıcı renk değişiklikleri ve kalınlaşma
• Kaşıntı ve görünüm kaygısıyla bağlantılı psikolojik stres

Uzun vadeli görünüm

Egzama kronik bir hastalık olmasına rağmen, doğru tedavi ve cilt bakımı ile belirtiler genellikle kontrol altına alınabilir. Çocukların bir kısmında ergenlikle birlikte egzama belirgin şekilde azalır veya kaybolur. Düzenli doktor takibi ve kişisel bakım, uzun dönemde yüksek yaşam kalitesi sağlar.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.