Elektrocerrahi: Elektrikle Doku Kesme ve Kanama Durdurma

Genel Bakış

Elektrocerrahi, yüksek frekanslı elektrik akımı kullanılarak dokunun kesildiği, küçük bir bölümünün alındığı ya da kanamanın durdurulduğu bir tıbbi işlemdir. Elektrik çarpmasıyla karıştırılmasın: Akım çok düşük enerjiyle ve yalnızca cihazın ince ucunun dokunduğu noktada etki eder, vücudun tamamına yayılmaz. İşlem genellikle birkaç dakika sürer ve çoğu zaman bölgesel uyuşturma (lokal anestezi) ile yapılır. Aynı yöntem, ciltteki ben ve siğillerin alınmasından burun kanamasının durdurulmasına, rahim ağzındaki hücre değişikliklerinin tedavisine kadar pek çok alanda kullanılır.

Evet, oldukça yaygın bir yöntemdir. Dermatoloji (cilt hastalıkları), kadın doğum, kulak burun boğaz, genel cerrahi, üroloji ve diş hekimliği gibi birçok alanda günlük olarak kullanılır. Pek çok kişi hayatında en az bir kez bu yöntemle tedavi edilmiş bir cilt lezyonu veya kanama nedeniyle bu işlemle tanışır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte zamanla büyüyen, rengi değişen veya kendiliğinden kanayan ben ya da leke
• El, ayak veya yüzde tekrarlayan, geçmeyen siğiller
• Boyun, koltuk altı veya göz kapağı gibi bölgelerde rahatsız eden et benleri
• Tekrarlayan burun kanamaları
• Rahim ağzı taramasında saptanan ve takip edilmesi gereken hücre değişiklikleri
• İyileşmeyen, kabuklanan ya da ara ara kanayan küçük cilt yaraları (bu durum mutlaka bir hekime gösterilmelidir)
• Ciltteki bir lezyonun kıyafet, takı veya tıraş sırasında sürekli tahriş olması

Çocuklarda belirtiler

• Ellerde, ayaklarda veya yüzde tekrarlayan siğiller
• Okul çağında sık görülen, kaşıntılı küçük cilt kabarcıkları
• Doğuştan ya da sonradan çıkan, hızla büyüyen küçük cilt lezyonları (hekim değerlendirmesi gerekir)
• Çocuklar işlemden önce heyecanlanabilir veya korkabilir; uygulama öncesi kremle uyuşturma ve sakin bir ortam çoğu zaman yeterli olur

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Güneşe bağlı oluşan, kabuklanan veya kanayan cilt lekeleri
• İnce ve kırılgan ciltte kolay oluşan küçük yaralar ve kanamalar
• Kan sulandırıcı ilaç kullanan kişilerde daha kolay kanama ve daha yavaş iyileşme
• Şeker hastalığı veya damar sorunları olan kişilerde yaranın daha yavaş kapanması
• İşlem sonrası bakımı unutabilme riski; yazılı hatırlatma ve yakın desteği faydalı olur

Nedenler

Ana nedenler

• Ciltteki iyi huylu büyümelerin (ben, et beni, keratoz gibi) alınması
• Siğillerin ve bazı küçük cilt enfeksiyonlarının tedavisi
• Rahim ağzındaki kanser öncesi hücre değişikliklerinin temizlenmesi
• Tekrarlayan burun kanamalarında kanayan damarın kapatılması
• Küçük cerrahi girişimlerde kanamanın kontrol altına alınması
• Diş eti ve ağız içi küçük müdahalelerde doku düzenlenmesi
• Basur, küçük polipler veya bazı damar genişlemelerinin tedavisi

Risk faktörleri

• Kan sulandırıcı veya bazı ağrı kesici ilaçların kullanımı (işlemden önce hekimle konuşulmalıdır)
• Şeker hastalığı ve damar dolaşımı sorunları
• Sigara kullanımı (yara iyileşmesini yavaşlatır)
• Kalp pili, ritim cihazı veya vücutta metal implant bulunması
• Kanama ve pıhtılaşma ile ilgili doğuştan gelen bozukluklar
• Keloid (kalın, kabarık iz) oluşmaya yatkınlık
• Bağışıklık sistemini baskılayan tedavi görmek
• Açık yara veya işlem bölgesinde aktif enfeksiyon bulunması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İşlem bölgesinde kanama durmuyor veya tekrar tekrar başlıyorsa
• Ateş yükseliyor, titreme oluyorsa
• Kızarıklık hızla yayılıyor ve bölge dokununca çok sıcaksa
• Ağrı dayanılmayacak düzeye çıkıyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İşlem sonrası kontrol randevunuz varsa mutlaka gidin
• Yara beklenenden yavaş iyileşiyorsa
• Alınan lezyonun patoloji (doku incelemesi) sonucu varsa sonucu değerlendirmek için
• İz oluşumu, renk değişikliği veya kozmetik kaygılarınız varsa
• Aynı bölgede lezyon tekrar çıktıysa
• Kan sulandırıcı ilaçlarınıza ne zaman devam edeceğinizden emin değilseniz

Tanı

Elektrocerrahi bir tanı testi değil, bir tedavi yöntemidir. Bu nedenle önce şikayetinizin ne olduğu ve bu yöntemin sizin için uygun olup olmadığı değerlendirilir. Hekim genellikle bölgeyi gözle inceler, gerekirse büyüteçli cilt muayenesi yapar ve bazı durumlarda kesin sonuç için küçük bir doku örneği alır. Alınacak lezyonun iyi huylu mu olduğundan emin olmak için inceleme yapılması sık görülen ve güvenli bir uygulamadır.

Yapılabilecek testler

• Fiziksel muayene ve şikayetin dinlenmesi
• Dermatoskopi (cilt lezyonlarının büyütülerek incelenmesi)
• Gerekirse biyopsi (küçük doku örneği alınması) ve patoloji incelemesi
• Rahim ağzı için smear testi ve HPV testi
• Gerekirse kolposkopi (rahim ağzının özel cihazla incelenmesi)
• Kan sayımı ve pıhtılaşma testleri
• Kalp pili veya ritim cihazı olanlarda kardiyoloji görüşü ve kalp ritmi incelemesi
• Kullanılan ilaçların gözden geçirilmesi

Randevunuzda neler beklenir

İşlem günü genellikle bölge temizlenir ve uyuşturulur. Uyuşturma sırasında kısa süreli bir iğne hissi olabilir; sonrasında işlem çoğu kişi tarafından ağrısız olarak tanımlanır. Hafif bir yanma kokusu veya duman görmek normaldir ve korkulacak bir durum değildir. İşlem çoğu zaman birkaç dakika sürer. Sonrasında bölgeye krem veya bandaj uygulanabilir ve size yara bakımı anlatılır. İşlem sonrası ne zaman duş alabileceğinizi, hangi aktivitelerden kaçınmanız gerektiğini ve ağrı için ne yapabileceğinizi mutlaka sorun.

Tedavi

Elektrocerrahi, hekimin uygun gördüğü durumlarda küçük lezyonları almak veya kanamayı durdurmak için kullanılan kontrollü bir yöntemdir. Cihazın ince ucu dokuya yaklaştırıldığında ısı oluşur; bu ısı dokuyu keser ya da küçük damarları kapatarak kanamayı durdurur. Uygulamanın süresi ve derinliği, lezyonun yerine ve büyüklüğüne göre hekim tarafından belirlenir. Bazı durumlarda dondurma, lazer veya cerrahi kesi gibi alternatif yöntemler de mümkündür; hangisinin size uygun olduğuna hekiminiz karar verir.

Evde kişisel bakım

• İşlem bölgesini temiz ve kuru tutun; hekimin önerdiği şekilde pansuman yapın
• Kabuğu koparmayın, kaşımayın; kendiliğinden düşmesini bekleyin
• İlk günlerde bölgeyi sıcak su, hamam, sauna ve havuzdan koruyun
• Güneşe çıkarken bölgeyi kapatın veya yüksek korumalı güneş ürünü kullanın
• Ağrı için hekiminizin önerdiği şekilde hareket edin; reçetesiz ilaç kullanacaksanız önce eczacınıza veya hekiminize danışın
• Yara bakımı için hangi ürünü kullanacağınızı mutlaka sağlık ekibine sorun
• İyileşme süresince bölgeyi sık sık kontrol edin; değişiklikleri not edin

Tıbbi tedaviler

Tedavi yaklaşımı, sorunun ne olduğuna göre değişir. Cilt lezyonlarında genellikle tek seanslık bir uygulama yeterlidir; rahim ağzındaki hücre değişikliklerinde ilgili doku ilmek şeklindeki bir tel ile alınabilir; burun kanamasında kanayan damar kapatılır. İşlem öncesi bölgenin uyuşturulması, işlem sonrası ise yara bakımı ve ağrı kontrolü planlanır. Kan sulandırıcı ilaçlar konusunda değişiklik yapılacaksa bunu mutlaka ilacı düzenleyen hekiminizle birlikte kararlaştırın; ilaçlarınızı kendi başınıza bırakmayın. Ağrı kesici veya krem gibi ürünler için isim ve doz önermiyoruz; bu konuda hekiminiz ve eczacınız size en uygun seçeneği söyleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Elektrocerrahi çoğu zaman küçük bir girişim olarak muayene odasında yapılabilir. Ancak lezyon büyükse, bölgeye ulaşmak zorsa, kişi işlem sırasında rahat edemeyecek durumdaysa veya kanama riski yüksekse işlem ameliyathane koşullarında, sedasyon ya da genel anestezi altında planlanabilir. Bu karar kişinin genel sağlık durumu ve lezyonun özelliklerine göre verilir.

Bu durumla yaşamak

İşlem sonrası günlük yaşam çoğu kişi için büyük ölçüde normale döner. Küçük bir cilt uygulamasından sonra birkaç gün bölgede hassasiyet, kaşıntı ve ince bir kabuk olması beklenir. İyileşme süresince bölgeyi tahriş eden sıkı kıyafet, takı veya keskin tıraş gibi etkenlerden uzak durmak yeterlidir. Kaşıntı can sıkıcı olabilir; tırnakla kaşımak iz oluşumunu artırabileceği için kaşımamaya özen gösterin.

Yaşam tarzı ipuçları

• İlk günlerde ağır egzersiz ve terlemeyi artıran aktiviteleri erteleyin
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak yara iyileşmesini belirgin şekilde destekler
• Bol su içmek ve dengeli beslenmek iyileşmeyi destekler
• İşlem bölgesini güneşten korumak iz görünümünü azaltır
• Uyku düzeninize özen gösterin; dinlenme iyileşmenin parçasıdır
• Yara bakımı için verilen yazılı önerileri gözden kaçırmayın

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet gerekmez; dengeli beslenme, yeterli protein ve bol sıvı alımı yara iyileşmesini destekler. İşlemden sonraki ilk bir iki gün yoğun egzersiz, ağırlık kaldırma veya terlemeye neden olan aktiviteler yerine hafif yürüyüşler daha rahat olur. İşlemin yapıldığı bölgeye göre kısıtlama süresi değişebileceği için ne zaman spora dönebileceğinizi sağlık ekibinize sorun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Küçük bir girişim bile bazı kişilerde tedirginlik, işlem sırasında korku ya da sonrasında iz kalacak mı endişesi yaratabilir. Bu duygular çok normaldir ve konuşulduğunda genellikle hafifler. İşlem öncesi süreci adım adım sormak, ne olacağını bilmek kaygıyı azaltır. Eğer kaygı günlük yaşamınızı etkiliyorsa, uykuyunuzu bozuyorsa veya kendinizi uzun süre kötü hissediyorsanız bir sağlık uzmanından destek isteyin; ruhsal zorlanma yaşadığınızda yalnız kalmamanız önemlidir. Kendinize zarar verme düşünceleri gibi acil bir durumda hemen 112 Acil Çağrı Merkezini arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Önleme

Elektrocerrahi bir işlem olduğu için doğrudan önlenmesinden söz edilmez; asıl önlenebilen şey, bu işleme yol açan nedenlerdir. Cilt lezyonlarının bir kısmı güneş ışınlarıyla ilişkilidir; bu nedenle güneşten korunmak, öğle saatlerinde gölgede kalmak ve düzenli güneş koruyucu kullanmak faydalıdır. Siğiller bulaşıcı olabildiği için ortak havlu, terlik ve tırnak makası kullanımından kaçınmak yayılmayı azaltır. Rahim ağzındaki hücre değişikliklerine yol açabilen HPV enfeksiyonundan korunmada aşı ve düzenli tarama önemli yer tutar. Sigarayı bırakmak ve şeker hastalığı gibi uzun süreli durumları kontrol altında tutmak da iyileşmeyi kolaylaştırır.

Aşılar

Rahim ağzındaki hücre değişiklikleri ve siğillerle ilişkili HPV enfeksiyonuna karşı aşı vardır. Aşının kimler için uygun olduğunu ve zamanlamasını aile hekiminize veya ilgili uzmana danışabilirsiniz. Ayrıca Sağlık Bakanlığı'nın yaş gruplarına göre önerdiği rutin aşılarınızı aile hekiminizle gözden geçirmeniz genel sağlığınızı destekler.

Tarama programları

Rahim ağzı kanseri taraması için Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği yaş aralıklarında smear ve HPV testleri yapılır; bu taramalar aile hekimliği ve toplum sağlığı merkezlerinde ücretsiz olarak yürütülür. Cilt değişiklikleri için ise kişinin kendi cildini düzenli kontrol etmesi, yeni çıkan, büyüyen, renk değiştiren veya kanayan lekeleri hekime göstermesi en etkili yoldur. Tarama aralıklarınızı ve size uygun zamanlamayı aile hekiminizle birlikte belirleyebilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Cilt lezyonları zamanla büyüyebilir, tahriş olabilir veya kanayabilir
• Siğiller çoğalabilir ve çevreye bulaşabilir
• Rahim ağzındaki hücre değişiklikleri takip edilmezse ilerleyebilir
• Tekrarlayan burun kanamaları günlük yaşamı zorlaştırabilir ve kansızlığa yol açabilir
• İyi huylu olduğu düşünülen bir lezyonun farklı bir sorun olduğu gözden kaçabilir

Uzun vadeli görünüm

Elektrocerrahi, doğru kişilerde ve uygun koşullarda yapıldığında oldukça güvenli ve etkili bir yöntemdir; çoğu kişi kısa sürede iyileşir ve günlük yaşamına döner. Kanama, enfeksiyon veya iz gibi olası sorunlar nadirdir ve bunların çoğu da kolayca yönetilebilir. İyileşme hızı kişiden kişiye değişir; sigara, şeker hastalığı ve kan sulandırıcı ilaçlar gibi etkenler süreci etkileyebilir. Sizi bekleyen süreci bilmek ve bakım önerilerine uymak, sonucun daha iyi olmasına katkı sağlar. Herhangi bir endişeniz olduğunda sağlık ekibinize danışmaktan çekinmeyin.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.