Kırık İyileşmesi: İşlem Günü ve Sonrası İçin İpuçları

Genel Bakış

Kırık, bir kemiğin çatlaması veya kırılmasıdır. Vücut, kırık kemiği kendiliğinden onarabilir; bu sürece kırık iyileşmesi denir. İşlem günü, kırığın yerine oturtulması veya sabitlenmesi için doktorunuzun yaptığı girişimdir.

Evet, kırıklar çok sık görülür. Çocuklar ve yaşlılar en çok etkilenen gruplardır.

Her yaşta kişiyi etkileyebilir. Çocuklarda büyüme çağı kırıkları, yaşlılarda ise düşmelere bağlı kırıklar daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ağrı
• Şişlik
• Morarma
• Hareket zorluğu
• Bazen şekil bozukluğu

Çocuklarda belirtiler

• Çocuk ağlamak yerine kolu veya bacağını kullanmayabilir
• Şişlik veya hassasiyet görülebilir
• Huzursuzluk veya normalden farklı davranış olabilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ağrı her zaman belirgin olmayabilir
• Kafa karışıklığı veya sersemlik görülebilir
• Düşme sonrası hareket etmekte isteksizlik

Nedenler

Ana nedenler

• Düşme
• Trafik kazası
• Spor yaralanması
• Doğrudan darbe

Risk faktörleri

• İlerleyen yaş
• Osteoporoz (kemik erimesi)
• D vitamini ve kalsiyum eksikliği
• Bazı sağlık sorunları veya ilaçlar (doktorunuza danışın)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Geçmeyen şiddetli ağrı
• Şekil bozukluğu veya açık yara
• Parmaklarda uyuşma veya karıncalanma
• Alçı içinde şiddetli yanma veya basınç hissi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Düşme veya darbe sonrası ağrı, şişlik, morarma varsa
• Kırığın iyileşip iyileşmediğini kontrol ettirmek için doktorun önerdiği kontrollere gitmek

Tanı

Doktor önce fizik muayene yapar, sonra gerekli görüntüleme yöntemleriyle kırığı değerlendirir.

Yapılabilecek testler

• Röntgen (X-ray)
• Gerektiğinde bilgisayarlı tomografi (BT)
• Gerektiğinde manyetik rezonans görüntüleme (MR)

Randevunuzda neler beklenir

Teşhis genellikle aynı gün içinde tamamlanır. Kırık belirlendikten sonra uygun tedavi planı yapılır. İşlem günü, kırığın durumuna göre bölge uyuşturulur ve kırık yerine oturtulmaya çalışılır.

Tedavi

Kırık tedavisinin amacı, kemik uçlarını olabildiğince doğal hizaya getirmek ve iyileşme süresince sabit tutmaktır. Bu, alçı veya atel ile ya da ameliyatla sağlanabilir. İşlem günü, kapalı redüksiyon adı verilen elle yerine oturtma veya cerrahi sabitleme uygulanabilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği şekilde bölgeyi dinlendirin
• Şişliği azaltmak için soğuk uygulama yapın (buz torbasını doğrudan cilde koymayın, bir havluya sarın)
• Bölgeyi kalp seviyesinin üzerinde tutun
• Alçı veya ateli kuru tutun; duş alırken plastik kılıf kullanın
• Kemiğe ağırlık vermeyin, doktorunuzun izin verdiği hareketleri yapın

Tıbbi tedaviler

Ağrıyı hafifletmek için doktorunuz basit ağrı kesiciler önerebilir. Cerrahi tedavide, kırık parçaları metal plaka, vida veya çivi ile sabitlenebilir. Fizik tedavi, iyileşme döneminde hareket yeteneğini geri kazanmaya yardımcı olur. Hangi tedavinin uygun olduğuna doktorunuz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kemik parçaları birbirinden ayrılmışsa, eklemi etkiliyorsa, kan damarları veya sinirler zedelenmişse cerrahi önerilir.

Bu durumla yaşamak

Alçınızın ıslanmamasına dikkat edin. Duş alırken plastik kılıf kullanın. Alçı içinde kaşıntı varsa, keskin bir cisimle kaşımayın; havluyla hafifçe bastırarak rahatlatmaya çalışın. Koltuk değneği veya tekerlekli sandalye kullanıyorsanız, evdeki halılar gibi takılma risklerine karşı önlem alın. İşlem sonrası doktorunuzun verdiği ağrı kesici dışında ilaç kullanmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara kullanmayın; sigara iyileşmeyi yavaşlatır.
• Alkolü sınırlayın veya bırakın.
• Yeterli uyuyun ve kemik sağlığı için beslenmenize dikkat edin.

Diyet ve egzersiz

Kemik sağlığı için kalsiyum ve D vitamininden zengin besinler tüketin. Süt, yoğurt, peynir, yeşil yapraklı sebzeler iyi kaynaklardır. Doktorunuz onay verdiğinde eklemlerin ve kasların güçlenmesi için hafif egzersizler yapabilirsiniz. Fizik tedavi, iyileşme sürecinde çok önemlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kırık sonrası hareketsizlik, başka birine bağımlı olma ve iyileşme sürecinin belirsizliği endişe ve hüzün yaratabilir. Bu duygular normaldir. Aileniz ve arkadaşlarınızla konuşmak, ihtiyaç duyduğunuzda bir uzmandan destek almak iyileşmenizi kolaylaştırır.

Önleme

Kırıkların bazıları önlenebilir. Düşmeleri önlemek için yaşam alanında güvenlik önlemleri almak, kemikleri güçlendirecek beslenme ve egzersiz alışkanlıkları edinmek riski azaltır. Yaşlı bireylerde denge egzersizleri ve düzenli göz kontrolü önemlidir.

Aşılar

Kırıklara karşı doğrudan bir aşı bulunmamaktadır. Ancak Sağlık Bakanlığı’nın önerdiği yaşa uygun aşılar, düşmelere yol açabilecek bazı enfeksiyon hastalıklarının önlenmesine yardımcı olabilir.

Tarama programları

Osteoporoz riski taşıyan kişilerde kemik yoğunluğu ölçümü (DEXA) önerilebilir. Doktorunuza danışın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kemik yanlış kaynayabilir
• Kaynama gecikebilir veya hiç kaynamayabilir
• Enfeksiyon riski (özellikle açık kırıklarda)
• Sertlik ve eklem hareketinde kısıtlılık

Uzun vadeli görünüm

Doğru tedavi ve iyi bakım ile kırıkların büyük çoğunluğu tamamen iyileşir. İyileşme süresi kırığın yerine ve şiddetine göre değişir; ancak sabır ve doktor kontrolü çok önemlidir. Çoğu insan günlük yaşamına geri döner.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.