Kurdeşen (Ürtiker) Belirtileri ve Evde Bakım

Genel Bakış

Kurdeşen, tıptaki adıyla ürtiker, ciltte kabarık, kaşıntılı, kırmızı ya da ten rengi lekeler hâlinde görülen bir deri reaksiyonudur. Bu lekeler birkaç saat içinde kaybolur, ancak yenileri çıkıp döküntüler günlerce sürebilir.

Evet, kurdeşen çok yaygındır. Her 5 kişiden yaklaşık 1'i hayatının herhangi bir döneminde en az bir kez kurdeşen yaşar.

Kurdeşen her yaşta görülebilir. Yetişkin kadınlarda erkeklere göre daha sık rastlanır. Çocuklarda da oldukça yaygındır ve sıklıkla enfeksiyonlarla birlikte ortaya çıkar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte kabarık, kırmızı veya ten renginde lekeler
• Şiddetli kaşıntı veya yanma hissi
• Lekelerin bir bölgede solup başka bir bölgede yeniden belirmesi
• Lekelerin üzerine bastırınca beyazlaşması
• Vücudun farklı bölgelerinde aynı anda görülebilen şişlikler

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda döküntüler genellikle daha yaygındır ve tüm vücuda yayılabilir.
• Kaşıntı çok şiddetli olabilir; çocuk huzursuz olabilir ve uyumakta zorlanabilir.
• Kurdeşene ateş eşlik ediyorsa, bu genellikle bir enfeksiyonun belirtisi olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda cilt daha ince ve hassas olduğu için kaşıntı daha yoğun hissedilebilir.
• Kurdeşen daha uzun sürebilir ve tekrarlama eğilimi daha yüksektir.
• Yaşlılarda bazen altta yatan bir hastalığın (örneğin tiroit sorunları) işareti olarak görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yiyecekler: özellikle yumurta, süt, fındık, kabuklu deniz ürünleri
• İlaçlar: ağrı kesiciler, antibiyotikler gibi bazı ilaçlar
• Böcek ısırıkları veya sokmaları
• Enfeksiyonlar: viral hastalıklar sırasında görülebilir
• Fiziksel etkenler: sıcak, soğuk, basınç, güneş ışığı, terleme
• Stres ve duygusal gerginlik

Risk faktörleri

• Daha önce alerji öyküsü olması
• Ailede kurdeşen veya alerji görülmesi
• Bağışıklık sistemini etkileyen otoimmün hastalıklar
• Sık sık enfeksiyon geçirmek
• Yüksek stresli yaşam koşulları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı, yüz veya boğazda şişme gibi anafilaksi belirtileri varsa hemen 112'yi arayın
• Kurdeşenler geçmiyorsa veya kötüleşiyorsa aynı gün hekime başvurun
• Yeni bir ilaç kullandıktan sonra kurdeşen geliştiyse ve hızla yayılıyorsa acil tıbbi değerlendirme gerekir

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kurdeşenler 6 haftadan uzun sürüyorsa
• Kurdeşen sürekli tekrarlıyorsa ve nedenini bilmiyorsanız
• Günlük yaşamınızı ve uykunuzu olumsuz etkiliyorsa

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi öykünüzü dinler ve cildinizi inceler. Kurdeşenin ilk ne zaman başladığı, hangi yiyecek, ilaç veya maddeyle temas ettiğiniz, stres düzeyiniz gibi konularda sorular sorar. Çoğu kurdeşen tanısı fizik muayene ile konulur.

Yapılabilecek testler

• Gerekirse alerji testleri: deri delme testi veya kan testleri
• Kronik kurdeşen için altta yatan hastalıkları araştıran kan testleri
• Fiziksel kurdeşen türlerinde buz, sıcaklık veya basınçla yapılan tetkikler

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz cildinizi inceler, döküntülerin biçimini ve yayılımını değerlendirir. Tanı genellikle hızlı konur. Kronik veya tekrarlayan kurdeşenlerde ileri testler istenebilir ve sizi bir deri hastalıkları (dermatoloji) veya alerji uzmanına yönlendirebilir.

Tedavi

Kurdeşen tedavisinde temel amaç kaşıntıyı hafifletmek ve tetikleyenlerden uzak durmaktır. Hafif ve kısa süreli kurdeşenlerde evde bakım önlemleri çoğu zaman yeterlidir. Belirtiler geçmezse doktorunuz ilaç tedavisi önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Temiz ve nemli bir bezi soğuk suyla ıslatıp kaşıntılı bölgelere hafifçe bastırarak 10-15 dakika tutun.
• Bol, pamuklu ve rahat kıyafetler giyin; dar ve sentetik kumaşlardan kaçının.
• Ilık ve kısa duş alın; sıcak su kaşıntıyı artırabilir.
• Tırnaklarınızı kısa tutun ve kaşımaktan kaçının; kaşımak cildi tahriş edebilir ve enfeksiyon riskini artırabilir.
• Parfümsüz, cildi yatıştıran bir nemlendirici kullanın.
• Bildiğiniz tetikleyicilerden uzak durun; bir yiyecek, içecek veya çevresel etken olduğunu düşünüyorsanız not edin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kaşıntıyı azaltmak için ağız yoluyla alınan veya cilde uygulanan ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar genellikle vücudun alerjik tepkisini dengeleyen antihistaminikler adı verilen ilaç grubundandır. Ağır ve uzun süreli kurdeşenlerde kısa süreli kortizon kullanımı veya uzman hekim tarafından planlanan ileri tedaviler gerekebilir. Hangi ilacın sizin için uygun olduğuna yalnızca hekiminiz karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kurdeşen için cerrahi bir tedavi yoktur; bu durum ilaç ve yaşam tarzı önlemleriyle yönetilir.

Bu durumla yaşamak

Kurdeşenle yaşarken döküntülerinizin ne zaman, hangi ortamda ve hangi yiyeceklerden sonra arttığını takip eden bir günlük tutabilirsiniz. Kaşıntıyı artıran sıcak ortamlardan kaçının, serin ve havadar yerleri tercih edin. Kurdeşen atakları geçene kadar cildinize nazik davranın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresi yönetmek için gevşeme egzersizleri, derin nefes alma veya yürüyüş yapın.
• Düzenli uyumaya özen gösterin; uykusuzluk kaşıntıyı artırabilir.
• Cildinizi nemli tutun ve tahriş edici sabunlardan uzak durun.
• Günlük kıyafet tercihinizi pamuklu ve yumuşak kumaşlardan yana kullanın.

Diyet ve egzersiz

Kurdeşene yol açtığından şüphelendiğiniz bir besin varsa ondan uzak durun. Dengeli ve çeşitli beslenmek bağışıklık sisteminizi destekler. Egzersiz yapabilirsiniz ancak aşırı terleme ve vücut ısısının yükselmesi kaşıntıyı kötüleştirebilir; bu nedenle egzersizi serin saatlerde ve orta tempoda yapmaya özen gösterin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kurdeşen, özellikle yüz ve eller gibi görünür bölgelerdeyse utanma, kaygı ve stres duyguları yaratabilir. Sürekli kaşıntı uyku düzenini bozabilir ve sinirliliğe yol açabilir. Bu duyguların normal olduğunu bilin; gerektiğinde bir psikologdan veya güvendiğiniz bir destek grubundan yardım alabilirsiniz.

Önleme

Kurdeşen, tetikleyici neden bulunup ondan uzak durulduğunda büyük ölçüde önlenebilir. Ancak nedeni her zaman bulunamayabilir. Cildi tahriş eden maddelerden kaçınmak, stresi yönetmek ve bilinen alerjenlerden uzak durmak riski azaltır.

Aşılar

Kurdeşeni önleyen bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Kurdeşen için rutin bir tarama testi önerilmez. Döküntüler sık tekrarlıyorsa doktorunuz altta yatan nedenleri araştırmak için testler isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli kurdeşen nefes darlığı veya boğazda şişme gibi alerjik bir acil duruma (anafilaksi) dönüşebilir.
• Şiddetli kaşıma nedeniyle ciltte yaralar ve bakteriyel enfeksiyonlar gelişebilir.
• Uzun süren kurdeşen uyku kalitesini bozabilir ve yaşam kalitesini düşürebilir.

Uzun vadeli görünüm

Kurdeşenlerin büyük çoğunluğu birkaç gün içinde tamamen iyileşir. Kronik kurdeşen aylarca sürebilir, ancak doğru tedavi, düzenli takip ve tetikleyicilerden kaçınmayla belirtiler kontrol altına alınabilir. Çoğu kişi kurdeşenle birlikte normal ve aktif bir hayat sürdürebilir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.