Kurdeşen (Ürtiker): Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yolları

Genel Bakış

Kurdeşen, ciltte kaşıntılı, kızarık, kabarık döküntülerle kendini gösteren bir deri reaksiyonudur. Genellikle alerjiye karşı vücudun verdiği tepki sonucu oluşur. Halk arasında 'ürtiker' olarak da bilinir.

Evet, çok yaygındır. Her beş kişiden biri hayatının bir döneminde kurdeşen atağı geçirir.

Her yaşta görülebilir, ancak alerjik bünyeli kişilerde, bağışıklık sistemi hassas olanlarda ve bazı ailevi yatkınlığı olanlarda daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte kaşıntılı, kabarık, pembe veya kırmızı döküntüler
• Döküntülerin ortasının soluk olması
• Yanma veya iğne batması hissi
• Döküntülerin vücudun bir bölgesinde toplanıp başka bölgeye geçebilmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Besinler (yemiş, yumurta, deniz ürünleri gibi)
• İlaçlar (ağrı kesiciler, antibiyotikler gibi)
• Enfeksiyonlar (soğuk algınlığı, idrar yolu enfeksiyonu gibi)
• Böcek ısırıkları veya sokmaları
• Soğuk, sıcak, güneş, basınç gibi fiziksel etkenler
• Stres veya duygusal gerginlik
• Kozmetik ürünler veya temas edilen kimyasallar

Risk faktörleri

• Alerjik bünye (saman nezlesi, astım, egzama)
• Ailede ürtiker veya alerji öyküsü
• Otoimmün hastalıklar (tiroid hastalıkları gibi)
• Son dönemde geçirilmiş enfeksiyonlar
• Sık ilaç kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Döküntüler 24 saatten uzun sürüyorsa
• Kaşıntı uykuyu veya günlük işleri engelliyorsa
• Döküntülere eklem ağrısı veya açıklanamayan ateş eşlik ediyorsa
• Döküntülerde yanma veya acı hissi varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kurdeşen sık sık tekrarlıyorsa
• Bir tetikleyiciyi belirleyip ondan kaçınmak istiyorsanız
• Reçetesiz alerji ilaçları işe yaramıyorsa

Tanı

Doktor önce size belirtilerinizi ve son dönemde neler yediğinizi, hangi ilaçları kullandığınızı, nelerle temas ettiğinizi sorar. Ardından cildinizi inceleyerek döküntülerin görünümüne bakar.

Yapılabilecek testler

• Alerji deri testleri (hangi maddenin tetiklediğini anlamak için)
• Kan testleri (alerji veya altta yatan hastalık şüphesinde)
• Gerekirse bir süre az yemekli liste (eliminasyon diyeti) uygulanabilir

Randevunuzda neler beklenir

Tanı çoğunlukla muayene ile konur. Alerji testleri bazen gerekebilir; ancak her hastada test yapılması şart değildir. Doktorunuz belirtilerinizi kontrol altına almak için bir plan hazırlar ve takibinizi yapar.

Tedavi

Kurdeşen tedavisinin amacı semptomları hafifletmek ve tetikleyen etkenden kaçınmaktır. Çoğu hasta basit önlemlerle rahatlar; bazılarında doktor tarafından önerilen ilaçlar gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Kaşıntıyı azaltmak için soğuk, nemli bir bezle cildinize nazikçe kompres yapın
• Bol ve rahat kıyafetler giyin; sıkı kıyafetler kaşıntıyı artırabilir
• Sıcak duştan kaçının; ılık suyla yıkanın
• Kokulu sabun, parfüm ve cilt bakım ürünlerini bir süre kullanmayın
• Kaşımayın; tırnaklarınızı kısa tutun
• Rahatlatıcı, kokusuz bir nemlendirici kullanın (doktorunuza danışarak)

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz gerekirse alerji belirtilerini azaltmak için bazı ilaçlar önerebilir. Bunlar genellikle antihistaminikler adı verilen, kaşıntı ve döküntüyü baskılayan ilaçlardır. Şiddetli ve dirençli vakalarda kısa süreli kortikosteroid tedavisi veya farklı ilaçlar düşünülebilir. Hangi ilacın ve dozun uygun olduğunu mutlaka doktorunuz belirlemelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kurdeşen cerrahi bir hastalık değildir; ameliyat gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Kurdeşenle yaşarken tetikleyicilere dikkat etmek en önemli adımdır. Belirtileri takip etmek, hangi durumlarda arttığını not etmek, doktorunuzla paylaşabilmeniz için faydalıdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyuyun ve stresten uzak durmaya çalışın
• Tetikleyen yiyecek veya içeceklerden kaçının
• Nemin az olduğu ortamlarda cildi nemlendirin
• Günlük tutarak belirtilerinize neyin iyi geldiğini keşfedin
• Doktorunuzun önerdiği tedaviyi düzenli uygulayın

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenmek ve düzenli egzersiz yapmak bağışıklık sistemini destekler. Yüksek ısıya yol açan ağır egzersizler kurdeşeni tetikleyebilir. Eğer egzersiz sonrası döküntü çıkıyorsa, doktorunuza danışın ve egzersiz yoğunluğunu ayarlayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kurdeşen kaşıntı ve görünüm kaygısı nedeniyle moralinizi bozabilir. Ancak çoğu vaka kontrol altına alınabilir. Kendinizi üzgün hissettiğinizde ailenizle veya arkadaşlarınızla konuşmanız rahatlatıcı olabilir.

Önleme

Kurdeşeni tamamen önlemek her zaman mümkün değildir, ancak tetikleyiciyi tanıyıp ondan kaçınmak yaşanan atakların sıklığını ve şiddetini azaltabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli ve yaygın kaşıntıya bağlı uyku kaybı
• Kaşıma sonucu ciltte yara ve enfeksiyon
• Nadir durumlarda alerjik reaksiyonun ağırlaşması (anafilaksi)

Uzun vadeli görünüm

Kurdeşen vakalarının büyük çoğunluğu birkaç gün veya hafta içinde kendiliğinden düzelir. Kronik olanlarda bile uygun tedavi ve tetikleyicilerden kaçınma ile belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınır. Bu süreçte doktorunuzla işbirliği yapmak en doğru yoldur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.