Eklem Ameliyatına Hazırlık

Genel Bakış

Bu rehber, diz, kalça, omuz gibi eklemlere yapılacak cerrahi işlem öncesi nasıl hazırlanacağını anlatır. Ameliyat öncesi yapılan doğru hazırlıklar, iyileşmeyi hızlandırır ve oluşabilecek sorunları azaltır.

Eklem problemleri toplumda çok sık görülür. Diz veya kalça protezi gibi eklem ameliyatları, özellikle ileri yaşta sık yapılan başarılı girişimlerdir.

Eklem ameliyatları her yaşta gerekebilir; ancak daha çok 55 yaş üstü bireylerde, eklem kireçlenmesi (osteoartrit) nedeniyle planlanır. Spor yaralanmaları geçiren gençlerde de artroskopi gibi eklem içi kamera ile yapılan girişimler kullanılabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Eklem ağrısı
• Eklemde şişlik
• Hareket sırasında takılma veya kilitlenme hissi
• Sabah eklem tutukluğu

Çocuklarda belirtiler

• Topallama veya yürüme isteksizliği
• Oyun oynarken veya spor yaparken eklem ağrısı
• Eklemde şişlik ve sıcaklık artışı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İstirahatte bile süren ağrı, özellikle gece
• Merdiven inip çıkmada zorlanma
• Sandalyeden kalkarken ağrı
• Düşme korkusu nedeniyle aktivitelerde azalma

Nedenler

Ana nedenler

• Eklem kireçlenmesi (osteoartrit): kıkırdağın aşınması ve incelmesi
• Romatoid artrit gibi iltihaplı eklem hastalıkları
• Kaza, düşme veya spor yaralanması sonrası eklem travması
• Geçirilmiş eklem enfeksiyonu

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Aşırı kilo veya obezite
• Eklem yaralanması öyküsü
• Ailede eklem hastalığı varlığı
• Uzun süreli ağır kaldırma veya tekrarlayan zorlayıcı hareketler

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli ve ani gelişen eklem ağrısı
• Eklemde yük verememe
• Eklemde belirgin şekil bozukluğu
• Ateş ile birlikte eklemde kızarıklık ve şişlik

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ağrı nedeniyle günlük işlerinizi yapmakta zorlanma
• Eklemde takılma, kilitlenme veya kırılmabatı
• Doktorunuzun önerdiği tedavilere rağmen geçmeyen ağrı

Tanı

Doktorunuz önce ağrınızın öyküsünü dinler, ekleminizi hareket ettirir ve fizik muayene yapar. Ardından röntgen veya MR gibi görüntüleme yöntemleriyle eklem yapısını inceler.

Yapılabilecek testler

• Röntgen: eklem aralığını ve kemik yapısını gösterir
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR): kıkırdak, bağlar ve tendonları ayrıntılı gösterir
• Kan testleri: iltihap veya enfeksiyon belirteçlerini kontrol eder

Randevunuzda neler beklenir

Ameliyat planlanırsa anestezi uzmanı ile ön değerlendirme yapılır. Kan testleri, kalp için EKG ve gerekiyorsa akciğer filmi istenir. Size oruç süresi, ilaç değişiklikleri ve hastaneye geliş saati hakkında ayrıntılı bilgi verilir.

Tedavi

Eklem ağrılarında önce ameliyat dışı yöntemler denenir: egzersiz, fizik tedavi, kilo kontrolü ve baston gibi yardımcı cihazlar. Bu yöntemler işe yaramazsa cerrahi seçenekler değerlendirilir.

Evde kişisel bakım

• Ameliyattan önce doktorunuzun önerdiği basit hareketleri yapın
• Evinizde takılabilecek halıları sabitleyin, tutunma barları taktırın
• Sigara içiyorsanız bırakmaya çalışın; sigara iyileşmeyi geciktirir
• Diş tedavisi gibi planlanmış başka bir işleminiz varsa doktorunuza iletin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, mevcut hastalıklarınıza ve kullandığınız ilaçlara göre tedavi planınızı düzenler. Kan sulandırıcı, tansiyon veya şeker ilaçları gibi ilaçların ameliyat öncesi düzenlenmesi gerekebilir. Hangi ilaca ne kadar süre ara verileceğine sadece doktorunuz karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eklem kıkırdağı çok incelmiş, ağrı günlük yaşamı engelliyor ve diğer tedaviler faydasızsa, eklem protezi (diz veya kalça protezi) veya artroskopik cerrahi önerilebilir. Cerrahi türü, eklemin hasarına ve kişinin genel sağlık durumuna göre belirlenir.

Bu durumla yaşamak

Ameliyat sonrası ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığı ilk günlerde normaldir. Buz uygulaması ve ağrı kesiciler doktorunuzun önerdiği şekilde kullanılmalıdır. Yara bakımı ve hareket kuralları hemşirenizin verdiği talimatlara göre yapılmalıdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Fizik tedavi seanslarını aksatmayın
• Günlük kısa yürüyüşlere doktorunuzun onayıyla başlayın
• Baston veya yürüteci önerilen süre boyunca kullanın
• Ağır kaldırmak ve zorlu egzersizler yapmak ekleme zarar verebilir; bu hareketlerden kaçının

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme, özellikle protein ve vitamin yönünden zengin öğünler, yaraların iyileşmesini destekler. Aşırı kilodan kaçınmak eklem yükünü azaltır. Egzersizler mutlaka fizyoterapistin belirleyeceği düzeyde ve güvenli şekilde yapılmalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ameliyat sonrası moral düşüklüğü, kaygı ve uyku sorunları görülebilir; bu duygular çoğunlukla geçicidir. İki haftadan uzun süren üzüntü ve isteksizlik yaşarsanız doktorunuzla paylaşın. Kendinize zarar verme düşünceniz olursa, vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Önleme

Eklem hastalıkları tamamen önlenemese de sağlıklı kiloyu korumak, düzenli egzersiz yapmak ve eklemi aşırı zorlamaktan kaçınmak eklem sağlığını korur.

Aşılar

Ameliyattan önce doktorunuz, bağışıklık durumunuza ve sağlık geçmişinize göre bazı aşıları önerebilir. Aşılar, özellikle enfeksiyon riskini azaltmaya yardımcı olur.

Tarama programları

Eklem hastalıkları için rutin bir toplum taraması yoktur; ancak ailenizde kalça veya diz kireçlenmesi öyküsü varsa, şikayetiniz olmasa bile ortopedi uzmanına danışmak faydalı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Eklem hareketinde kalıcı kısıtlılık ve tutukluk gelişebilir
• Yürüme güçlüğü nedeniyle bağımlılık artabilir
• Kronik ağrı yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilir

Uzun vadeli görünüm

Zamanında ve uygun tedaviyle eklem ağrıları çoğunlukla önemli ölçüde azalır. Ameliyat sonrası başarı, büyük oranda rehabilitasyon kurallarına uymaya bağlıdır. Doktorunuzun önerilerini düzenli uyguladığınızda, iyileşme süreci sonunda daha hareketli ve ağrısız bir hayat sizi bekleyebilir.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.