Diz Ağrısında Evde Bakım

Genel Bakış

Diz ağrısı, diz ekleminde veya çevresindeki yapılarda hissedilen ağrıdır. Evde bakım, doktor önerisiyle veya hafif yaralanmalarda uygulanabilecek; dinlenme, buz uygulama, bandaj ve dizini yukarıda tutma gibi yöntemleri içerir.

Evet, diz ağrısı toplumda en sık karşılaşılan sağlık sorunlarından biridir. Her iki kişiden birinin hayatının bir döneminde diz ağrısı yaşadığı tahmin edilmektedir.

Diz ağrısı; sporcuları, fazla kilolu kişileri, yaşlıları, işi gereği uzun süre ayakta duranları ve diz yaralanması geçirenleri daha çok etkiler.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dizde ağrı ve sızı
• Dizde şişlik ve hassasiyet
• Dizini bükmede veya doğrultmada zorluk
• Dizde kilitlenme hissi
• Dizde güçsüzlük ve tutulma

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda büyüme ağrıları sık görülür ve genellikle geceleri olur.
• Düşme veya çarpma sonrası dizde ağrı, şişlik ve topallama olabilir.
• Çocuk dizine basamıyorsa veya dizini bükemiyorsa hemen doktora gitmek gerekir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda diz ağrısı çoğunlukla kireçlenme nedeniyle oluşur.
• Sabahları dizlerde tutukluk ve ağrı daha belirgindir.
• Dizde şekil bozukluğu (içe veya dışa eğrilik) görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Diz eklemini aşırı kullanmak (uzun yürüyüş, koşma, merdiven çıkma)
• Spor veya düşme sonrası bağların zorlanması ya da yırtılması
• Kireçlenme (eklem kıkırdağının aşınması)
• Romatizmal hastalıklar (eklem iltihabı)
• Diz ekleminde enfeksiyon (nadir ama ciddi)

Risk faktörleri

• Yaşın ilerlemesi
• Fazla kilo veya obezite
• Diz yaralanması geçmişi
• Basketbol, futbol gibi riskli sporlar
• Çömelme veya diz üstü çalışmayı gerektiren işler
• Osteoporoz (kemik erimesi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Diz ağrısı 3 günden uzun süredir devam ediyorsa
• Dizde şişlik, kızarıklık veya sıcaklık artışı varsa
• Dizini bükemiyor veya üzerine basamıyorsanız
• Ağrı istirahatle geçmiyor veya giderek artıyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Diz ağrısı haftalardır var ama günlük hayatınızı çok etkilemiyorsa
• Dizde çıtlama, sürtünme veya takılma sesi duyuyorsanız
• Sabah tutukluğu 30 dakikadan uzun sürüyorsa
• Merdivenden inerken diz ağrısı hissediyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce size şikâyetlerinizi sorar ve dizinizi muayene eder. Muayenede dizin hareket açıklığı, şişlik, hassasiyet ve stabilite kontrol edilir. Gerekirse görüntüleme yöntemlerine başvurulur.

Yapılabilecek testler

• Röntgen: Kemikleri ve eklem aralığını değerlendirir.
• Ultrason: Diz çevresindeki sıvı birikimini ve yumuşak dokuları gösterir.
• MR: Menisküs, bağlar ve kıkırdak gibi yumuşak doku yaralanmalarını ayrıntılı gösterir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz dizinizi büküp doğrultabilir, çeşitli noktalara hafifçe bastırabilir. Görüntüleme ağrısızdır ve kısa sürer. Sonuçlara göre size özel bir tedavi planı hazırlanır.

Tedavi

Diz ağrısının tedavisi, ağrının nedenine ve şiddetine bağlıdır. Hafif zorlanmalarda evde dinlenme ve buz uygulaması yeterli olabilir. Daha ciddi sorunlarda ise ilaç tedavisi, fizik tedavi, enjeksiyon veya cerrahi gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• İlk günlerde dizinizi dinlendirin, üzerine fazla yük bindirmeyin.
• İnce bir bezin içine sarılmış buz kesesini ağrılı bölgeye 15-20 dakika boyunca uygulayın; bunu günde birkaç kez tekrarlayabilirsiniz.
• Dizinizi elastik bandajla destekleyin, ancak çok sıkı sarmaktan kaçının.
• Otururken veya uzanırken dizinizi yastıkla yükselterek istirahat ettirin.
• Doktor onayı ile hafif hareketler yaparak dizin hareketli kalmasını sağlayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, ağrıyı ve iltihabı azaltmak için çeşitli ilaçlar önerebilir. Bu ilaçların türü ve dozu muayene sonrası belirlenir. Ayrıca fizik tedavi programı, diz çevresindeki kasları güçlendirmeye yardımcı olur. Bazı durumlarda diz eklemine yönelik enjeksiyon tedavileri de uygulanabilir. Bütün tedaviler mutlaka doktor gözetiminde yürütülmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Diğer tedavilere rağmen ağrı düzelmiyorsa ve dizin fonksiyonu ciddi şekilde bozulmuşsa cerrahi seçenekler gündeme gelebilir. Örneğin, ileri kireçlenmede diz protezi ameliyatı yapılabilir. Bu karar, ortopedi uzmanı tarafından hastanın durumuna göre verilir.

Bu durumla yaşamak

Diz ağrısıyla yaşarken günlük aktivitelerinizi ağrıya göre düzenleyin. Dizinizi zorlamayacak işleri planlayın, ağır kaldırmaktan ve ani dönmelerden kaçının. Evde tutunacak yerler, kaymaz paspaslar gibi küçük düzenlemeler günlük yaşamı kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Dizi destekleyen, uygun tabanlı ayakkabılar kullanın.
• Uzun süre ayakta kalmak veya oturmak yerine ara ara pozisyon değiştirin.
• Diz üzerine fazla yük veren çömelme, diz bağdaşı gibi hareketlerden kaçının.
• Kilo kontrolüne dikkat edin, fazla kilolar dizin yükünü artırır.
• Düzenli, hafif egzersizleri alışkanlık haline getirin.

Diyet ve egzersiz

Eklem sağlığı için dengeli beslenme önemlidir. Sebze, meyve, balık ve zeytinyağından zengin bir beslenme, eklem kıkırdağını destekler. Yürüyüş, yüzme ve bisiklet gibi düşük etkili egzersizler diz ağrısına iyi gelir. Diz çevresini güçlendirmeye yönelik egzersizleri bir fizyoterapist eşliğinde yapmak daha güvenlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik diz ağrısı, hareketleri kısıtladığı için zamanla kişide üzüntü, kaygı ve yalnızlık hissine yol açabilir. Bu duygularla başa çıkmak için sevdiklerinizle konuşun, keyif aldığınız aktivitelere devam edin ve gerekiyorsa psikolojik destek almaktan çekinmeyin. Kendinize veya başkalarına zarar vermeyi düşünüyorsanız hemen 112'yi arayın.

Önleme

Diz ağrısının oluşması tamamen önlenemese de; düzenli egzersiz, sağlıklı kilo, doğru ayakkabı seçimi ve koruyucu önlemlerle risk büyük ölçüde azaltılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Dizde kalıcı hareket kısıtlılığı gelişebilir.
• Eklem kıkırdağı hasarı ilerleyerek kireçlenmeye yol açabilir.
• Ağrı ve tutukluk nedeniyle günlük aktiviteler kısıtlanabilir, yaşam kalitesi düşer.
• Bazı durumlarda eklemde sıvı birikimi veya enfeksiyon gibi ciddi sorunlar ortaya çıkabilir.

Uzun vadeli görünüm

Diz ağrısı erken dönemde fark edilir ve doğru şekilde tedavi edilirse çoğu kişi normal yaşantısına geri döner. Evde bakım önerilerine uymak, doktor kontrollerini aksatmamak ve düzenli egzersiz yapmak iyileşmeyi hızlandırır. Diz protezi gibi cerrahi işlemlerde bile başarı oranları oldukça yüksektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.