Osteoporoz (Kemik Erimesi) ve İşlem Hazırlığı

Genel Bakış

Osteoporoz, kemiklerin yoğunluğunun azalması ve yapısının zayıflaması sonucu kırılgan hale gelmesidir. Bu durum, kemik erimesi olarak da bilinir. Osteoporoz ile ilgili prosedürler genellikle kemik yoğunluğunu ölçen testler veya kırık riskini azaltmaya yönelik girişimlerdir. Bu yazıda osteoporoz tanısında kullanılan işlemlere nasıl hazırlanmanız gerektiğini açıklıyoruz.

Evet. Osteoporoz dünya genelinde her üç kadından birini ve her beş erkekten birini etkileyen yaygın bir durumdur. Türkiye'de de özellikle 50 yaş üstü kişilerde sık görülür.

En sık menopoz sonrası kadınlarda görülür. Ancak yaşlı erkeklerde, uzun süre hareketsiz kalanlarda ve bazı ilaçları kullananlarda da ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Osteoporoz erken evrede hiçbir belirti vermeyebilir.
• İlk belirti sıklıkla bir kırık sonrası fark edilir.
• Sırt veya bel ağrısı, boyda kısalma ve kamburlaşma (duruş bozukluğu) görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yaşlanmaya bağlı olarak kemik yapımında azalma ve yıkımında artış
• Menopoz ile östrojen seviyesinin düşmesi
• Yetersiz kalsiyum ve D vitamini alımı
• Hareketsiz yaşam tarzı

Risk faktörleri

• Kadın olmak (özellikle erken menopoz)
• İleri yaş
• Ailede osteoporoz veya kırık öyküsü
• Sigara ve aşırı alkol tüketimi
• Düşük vücut ağırlığı
• Uzun süre kortizon gibi bazı ilaçları kullanmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Düşme sonrası şiddetli ağrı, hareket edememe veya kırık şüphesi
• Ani gelişen sırt ve bel ağrısı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 50 yaşın üzerindeyseniz ve osteoporoz risk faktörleriniz varsa
• Menopoza girildiğinde veya erken menopoz öyküsünde
• Daha önce kırık yaşadıysanız
• Kemik erimesi tedavisi görüyorsanız ve düzenli kontrol zamanı geldiyse

Tanı

Doktor, öncelikle size tıbbi öykünüzü ve risk faktörlerinizi sorar, ardından fizik muayene yapar. Kemik yoğunluğunu değerlendirmek için en yaygın kullanılan yöntem DEXA olarak adlandırılan özel bir röntgen tekniğidir.

Yapılabilecek testler

• Kemik yoğunluğu ölçümü (DEXA)
• Kandaki kalsiyum, D vitamini ve tiroid hormonları gibi değerleri gösteren kan testleri
• Omurga filmini içeren röntgen (kırık şüphesinde)

Randevunuzda neler beklenir

Kemik yoğunluğu ölçümünden önce genellikle özel bir hazırlık gerekmez. Ancak işlemden birkaç gün önce kalsiyum tabletleri almayı bırakmanız istenebilir. Randevunuzda metal fermuarlı veya düğmeli kıyafetler yerine rahat, metal içermeyen kıyafetler giyinin. İşlem sırasında sedyede hareketsiz durmanız istenir; ağrı hissetmezsiniz.

Tedavi

Osteoporoz tedavisinde temel amaç kırık riskini azaltmaktır. Doktorunuz; beslenme, egzersiz ve gerekiyorsa ilaç tedavisini içeren bir plan oluşturur. Tedavinin başarısı için düzenli takip ve doktor önerilerine uyum önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Kalsiyumdan zengin besinler tüketin (süt, yoğurt, peynir, yeşil yapraklı sebzeler)
• D vitamini seviyenizi kontrol ettirin ve doktor önerisiyle eksikliği giderin
• Sigara ve aşırı alkolden kaçının
• Evde düşme riskini azaltın: kaygan zeminleri düzeltin, banyoya tutunma barları taktırın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kemik kaybını yavaşlatan veya kemik oluşumunu destekleyen ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçların kullanım şekli, süresi ve yan etkileri hakkında doktorunuz bilgi verecektir. İlaçları doktor reçetesi olmadan kullanmayın. Bazı ilaçların işlem veya ameliyat öncesi geçici olarak kesilmesi gerekebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kalça kırığı gibi durumlarda cerrahi müdahale gerekebilir. Omurgadaki kırıklarda, ağrıyı azaltmak için enjeksiyon veya küçük girişimsel işlemler uygulanabilir. Cerrahi kararı, kırığın yeri ve genel sağlık durumunuza göre doktorunuz tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Osteoporoz ile yaşam, düşmeleri önlemek ve kemik sağlığını korumak üzerine kuruludur. Günlük aktivitelerinizi güvenli bir şekilde yapmak için çevrenizi düzenleyin ve aşırı zorlayıcı hareketlerden kaçının.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftanın çoğu günü 30 dakika yürüyüş yapın
• Denge ve güçlendirme egzersizleri yapın
• Ağır kaldırmak yerine eşyaları iterek taşımayı tercih edin
• Görüşünüzü düzenli kontrol ettirin; gözlük numaranız değişmişse düşme riski artabilir

Diyet ve egzersiz

Kemik sağlığı için yeterli kalsiyum ve D vitamini şarttır. Günlük beslenmenizde süt ürünleri, badem, brokoli ve balık gibi gıdalara yer verin. Ağırlık taşıyan egzersizler (yürüyüş, merdiven çıkma) kemiklerin güçlenmesine yardımcı olur. Bazı egzersizler size uygun olmayabilir; bu nedenle önce bir fizyoterapist veya doktorla görüşün.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Osteoporoz tanısı, kırık riski nedeniyle kaygı ve korku yaratabilir. Bu duygularla başa çıkmak için sevdiklerinizle konuşun, gerekiyorsa psikolojik destek alın. Tedavi edilebilir bir hastalık olduğunu ve yaşam kalitenizi koruyabileceğinizi unutmayın.

Önleme

Osteoporoz tamamen önlenemese de, erken fark edildiğinde ilerlemesi yavaşlatılabilir ve kırık riski azaltılabilir. Sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve düşmelerden korunma en önemli önlemlerdir.

Aşılar

Osteoporozu doğrudan önleyen bir aşı yoktur. Ancak genel sağlığınızı korumak ve enfeksiyonlardan kaçınmak için Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği rutin aşıları yaptırmanız önemlidir. Aşılar hakkında aile hekiminize danışabilirsiniz.

Tarama programları

Risk faktörleri taşıyan kişilerde, doktor önerisiyle kemik yoğunluğu ölçümü yapılması önerilir. Bu ölçüm, kırık riskini belirlemede ve erken tedavide yol göstericidir. Tarama için en uygun zamanlamayı doktorunuz belirler.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalça, omurga ve el bileği gibi bölgelerde kırıklar
• Boyda kısalma ve omurgada eğrilik (kifoz)
• Kronik ağrı
• Hareket kısıtlılığı ve bağımlı yaşam

Uzun vadeli görünüm

Osteoporoz tedavi edilebilir ve kontrol altında tutulabilir bir hastalıktır. Erken teşhis ve uygun tedaviyle kırık riski çok büyük oranda azalır. Düzenli doktor kontrolü, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve sevdiklerinizin desteğiyle aktif bir yaşam sürdürmek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.