Sedef Hastalığında İşlem Hazırlığı

Genel Bakış

Sedef hastalığı (psoriasis), bağışıklık sisteminin cilt hücrelerini normalden çok daha hızlı üretmesine neden olan, bulaşıcı olmayan kronik bir cilt hastalığıdır. Ciltte kırmızı, pullu, kabuklu ve bazen kaşıntılı plaklar oluşur. Bu hastalıkta bazen biyopsi, ışık tedavisi veya enjeksiyon gibi bazı tıbbi işlemler gerekebilir; bu işlemlere hazırlık, tedavinin başarısı için önemlidir.

Evet, sedef hastalığı dünyada ve Türkiye'de en sık görülen cilt hastalıklarından biridir. Toplumda yaklaşık her 100 kişiden 2-3'ünü etkiler.

Her yaşta görülebilir, ancak genellikle 15-35 yaşları arasında ilk kez ortaya çıkar. Ailesinde sedef hastalığı olanlarda daha sık görülür. Kadınlarda ve erkeklerde benzer oranda rastlanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte kırmızı, kabarık, üzerinde gümüş-beyaz pullar bulunan döküntüler
• Kaşıntı, yanma veya ağrı hissi
• Kuru, çatlamış ve bazen kanayan cilt
• Tırnaklarda kalınlaşma, çukurlaşma veya renk değişikliği
• Eklemlerde ağrı, şişlik veya sabah tutukluğu

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda pullar daha ince ve plaklar daha küçük olabilir.
• Yüz, kafa derisi ve bez bölgesinde (pişik bölgesi) daha sık görülür.
• Çocuklarda kaşıntı daha belirgin olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Cilt daha kuru olduğu için pullanma ve çatlaklar daha belirgin olabilir.
• Yaşlılarda sedef hastalığı bazen daha yaygın ve tedaviye daha dirençli olabilir.
• Kullanılan diğer ilaçlar nedeniyle belirtiler farklılık gösterebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin yanlışlıkla kendi sağlıklı cilt hücrelerine saldırması
• Genetik yatkınlık, yani ailede sedef hastalığı öyküsünün bulunması
• Çevresel tetikleyiciler: stres, enfeksiyonlar, bazı ilaçlar ve cilt yaralanmaları

Risk faktörleri

• Ailede sedef hastalığı olan birinin bulunması
• Sigara içmek
• Aşırı alkol tüketimi
• Obezite
• Yoğun ve uzun süreli stres
• Sık tekrarlayan boğaz enfeksiyonları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Döküntü hızla yayılıyorsa ve ciltte kabarcıklar, ateş veya şiddetli ağrı eşlik ediyorsa
• Eklem ağrısı ve şişlik nedeniyle günlük işler yapılamıyorsa
• Ciltte enfeksiyon belirtileri görülüyorsa (sarı kabuklanma, akıntı, kötü koku)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Döküntü 2-3 haftadan uzun sürüyorsa veya sık sık tekrarlıyorsa
• Kaşıntı veya görünüm kaygısı hayat kalitesini etkiliyorsa
• Uygulanan tedavi düzelme sağlamıyorsa
• Bir işlem planlanmadan önce mevcut şikayetleri ve kullanılan tedavileri doktora bildirmek için

Tanı

Bir cilt hastalıkları uzmanı (dermatolog) genellikle cilt muayenesi ve hastanın şikayetlerini dinleyerek sedef hastalığı tanısı koyar. Tanı çoğu zaman ek test gerektirmez.

Yapılabilecek testler

• Cilt biyopsisi: Deriden çok küçük bir parça alınarak laboratuvarda mikroskop altında incelenir.
• Kan testleri: Bazen benzer belirtilere yol açan diğer hastalıkları dışlamak için istenebilir.
• Eklem tutulumu şüphesinde röntgen veya ultrason gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz cildinizi, tırnaklarınızı ve eklemlerinizi muayene eder; şikayetlerinizi ve aile öykünüzü sorar. Biyopsi yapılacaksa genellikle lokal anestezi ile uyuşturma yapılır, işlem birkaç dakika sürer ve sonuç genellikle birkaç hafta içinde çıkar. İşlem öncesinde cildin temiz olması ve doktorunuzun verdiği hazırlık talimatlarına uyulması önemlidir.

Tedavi

Sedef hastalığının kesin bir tedavisi olmamakla birlikte belirtileri kontrol altına almak için birçok yöntem vardır. Tedavi; ciltteki plakları azaltmayı, kaşıntı ve iltihabı hafifletmeyi ve hastalığın alevlenmesini önlemeyi hedefler. Bazen ışık tedavisi, biyopsi, enjeksiyon veya küçük cerrahi işlemler gibi uygulamalar yapılır. Bu işlemlere hazırlanırken doktorunuzun önerdiği şekilde cildi temiz ve nemli tutmak, işlemden önce kullanmanız gereken krem ve ilaçları doktorunuza danışarak düzenlemek önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Cildi düzenli olarak kokusuz, parfümsüz bir nemlendirici ile nemlendirmek
• Ilık suyla kısa duş almak ve sert sabunlardan kaçınmak
• Stresi yönetmek için nefes egzersizi, yürüyüş veya keyif veren hobiler
• Doktor kontrolünde ve önerilen sürede güneşten yararlanmak
• İşlem öncesinde doktorunuzun önerdiği cilt temizleme ve bakım adımlarını uygulamak
• Sigara ve alkolden uzak durmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz cilde sürülen krem ve merhemler, ışık tedavisi (fototerapi), ağız yoluyla alınan veya enjeksiyon şeklinde verilen sistemik tedaviler ve biyolojik ajanlar gibi çeşitli tedavi seçeneklerinden birini veya birkaçını önerebilir. Hangi tedavinin uygulanacağına hastalığın şiddeti, yaygınlığı, yaş, genel sağlık durumu ve eşlik eden hastalıklar göz önünde bulundurularak karar verilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Sedef hastalığı için cerrahi genellikle gerekmez. Ancak sedef artriti nedeniyle eklem hasarı oluşmuşsa, ortopedi uzmanı bazı ileri durumlarda eklem ameliyatı önerebilir. Bu karar kişiye özeldir ve detaylı değerlendirme sonrası verilir.

Bu durumla yaşamak

Sedef hastalığıyla yaşarken cildinizi düzenli nemlendirmek, tetikleyicilerden kaçınmak ve doktorunuzun verdiği tedaviyi aksatmamak önemlidir. Kaşıntıyı azaltmak için tırnaklarınızı kısa tutun, pamuklu ve gevşek kıyafetler giyin. Planlanmış bir işlem öncesinde doktorunuzun tüm talimatlarını uygulayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve stres yönetimi
• Sigara ve alkolden uzak durmak
• Cildi tahriş eden sert kimyasallar ve ürünlerden kaçınmak
• İşlem öncesinde doktorunuzun önerdiği cilt bakımına sadık kalmak

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme ve düzenli egzersiz, bağışıklık sistemini destekler ve genel sağlığı iyileştirir. Sedef için kesin bir diyet olmamakla birlikte; bol sebze, meyve, balık ve sağlıklı yağlar içeren bir beslenme önerilir. Sağlıklı kiloyu korumak da alevlenme riskini azaltabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sedef hastalığı görünür bir hastalık olduğu için utanma, özgüven kaybı, kaygı ve depresyona yol açabilir. Bu duygular normaldir; yalnız olmadığınızı bilin. Kendinizi kötü hissettiğinizde bir psikolog veya psikiyatristten destek almaktan çekinmeyin. Gerekirse doktorunuz size yardımcı olabilir.

Önleme

Sedef hastalığını tamamen önlemek mümkün değildir çünkü genetik ve bağışıklık sistemiyle ilişkilidir. Ancak tetikleyicilerden kaçınarak, stresi yöneterek ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları benimseyerek alevlenmelerin sıklığını ve şiddetini azaltmak mümkündür.

Aşılar

Sedef hastalığı olan kişiler grip, zona ve diğer aşıları doktorlarının önerisiyle yaptırabilir. Aşı veya herhangi bir işlem öncesinde kullandığınız ilaçları ve hastalık durumunuzu mutlaka doktorunuza bildirin.

Tarama programları

Sedef hastalığı olan kişilerde kalp damar hastalıkları, diyabet ve eklem sorunları gibi eşlik eden sağlık sorunlarının riski artabilir. Bu nedenle düzenli sağlık kontrollerini ve kan tahlillerini ihmal etmemeniz önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sedef artriti (eklem iltihabı) gelişme riski artar, bu eklem hasarına yol açabilir.
• Cilt çatlaklarından mikroplar girerek enfeksiyonlara neden olabilir.
• Kalp damar hastalıkları, obezite, yüksek tansiyon ve diyabet riski artabilir.
• Çok nadir olarak eritrodermik sedef veya püstüler sedef gibi hayatı tehdit edebilen ağır tablolar gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Sedef hastalığı çoğu zaman iyi kontrol edilebilen bir hastalıktır. Belirtiler dönem dönem azalıp artabilir; ancak düzenli doktor takibi, uygun tedavi ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla uzun süre iyi kalmanız ve yaşam kalitenizi korumanız mümkündür. Umutlu olmak için neden vardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.