Sedef Hastalığı (Psoriasis): Riskler ve Tedavi Bilgileri

Genel Bakış

Sedef hastalığı, bağışıklık sisteminin cilt hücrelerine yanlışlıkla saldırmasıyla ortaya çıkan, ciltte kızarık ve gümüşümsü pullarla kaplı lekeler oluşturan yaygın bir cilt hastalığıdır. Bu durum cilt hücrelerinin normalden çok daha hızlı çoğalmasına neden olur.

Evet, oldukça yaygındır. Türkiye'de ve dünyada her 100 kişiden yaklaşık 2-3'ünde görülür.

Sedef hastalığı her yaşta başlayabilir, ancak en sık 15-35 yaş arasında ortaya çıkar. Kadın ve erkeklerde benzer oranda görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte kırmızı, keskin sınırlı, üzeri gümüş beyazı pullarla kaplı lekeler
• Kaşıntı ve bazen yanma hissi
• Kuru, çatlamış ve kanayabilen cilt
• Tırnaklarda çukurlaşma, kalınlaşma veya renk değişikliği
• Eklemlerde ağrı ve şişlik (bazı hastalarda)

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin yanlışlıkla sağlıklı cilt hücrelerine saldırması
• Genetik yatkınlık (ailede sedef hastalığı olan kişilerde daha sık görülür)

Risk faktörleri

• Ailede sedef hastalığı öyküsü
• Stres ve duygusal gerginlik
• Boğaz enfeksiyonu gibi bazı enfeksiyonlar
• Sigara içmek ve alkol kullanmak
• Obezite
• Cilt yaralanmaları veya güneş yanığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ciltte aniden yayılan kızarıklık ve kabarcıklar varsa
• Eklemlerde ağrı ve şişlik geliştiyse
• Ateşle birlikte cilt döküntüsü kötüleşiyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ciltte pullu lezyonlar uzun süre geçmiyorsa
• Kaşıntı günlük yaşamı veya uykuyu etkiliyorsa
• Tedaviye rağmen belirtiler artıyorsa
• Tırnaklarda şekil bozukluğu fark ediyorsanız

Tanı

Dermatoloji uzmanı, cildinizi ve tırnaklarınızı inceleyerek, şikâyetlerinizi dinleyerek çoğu zaman tanıyı koyabilir. Genellikle ek bir teste gerek yoktur.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Gerekirse deri biyopsisi (ciltten küçük bir parça alınarak mikroskopta incelenmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz cildinizi, saç derinizi ve tırnaklarınızı ayrıntılı olarak inceler. Size ne kadar süredir olduğu, ailede benzer hastalık olup olmadığı ve tetikleyici faktörler sorulabilir. Biyopsi alınacaksa lokal anestezi ile ağrısız yapılır ve sonuçlar genellikle birkaç gün içinde açıklanır.

Tedavi

Tedavinin amacı cilt belirtilerini azaltmak, alevlenmeleri önlemek ve yaşam kalitesini artırmaktır. Hastalığın şiddetine, yaygınlığına ve kişinin genel sağlık durumuna göre tedavi planı değişir. Tedavi seçenekleri; cilt kremleri, ışık tedavisi ve ağızdan veya enjeksiyon yoluyla uygulanan ilaçları içerebilir. Her tedavinin yararları ve riskleri vardır; bu nedenle kararları mutlaka doktorunuzla birlikte vermelisiniz.

Evde kişisel bakım

• Cildinizi her gün yoğun ve kokusuz bir nemlendirici ile nemlendirin.
• Ilık suyla kısa duş alın, sıcak sudan kaçının.
• Yumuşak, pH dengesi uygun sabun veya temizleyiciler kullanın.
• Kaşıntıyı azaltmak için tırnaklarınızı kısa tutun ve pamuklu giysiler tercih edin.
• Stresi yönetmeye çalışın; yürüyüş, nefes egzersizleri gibi yöntemler faydalı olabilir.
• Sigara ve alkolden uzak durun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz hastalığınızın durumuna göre cilde sürülen kremler ve merhemler, ışık tedavisi (ultraviyole), ağızdan alınan veya enjeksiyon şeklinde uygulanan ilaçlar önerebilir. Bu ilaçların bazıları bağışıklık sistemini düzenleyerek çalışır; bu nedenle kullanım sırasında düzenli kan testleri ve doktor kontrolü gerekebilir. Hangi ilacın sizin için en uygun olduğuna ve olası yan etkilere doktorunuzla birlikte karar verilmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Sedef hastalığının tedavisinde cerrahi gerekli değildir. Ancak eklem tutulumu olan bazı hastalarda, eklem hasarını değerlendirmek için ortopedi veya romatoloji uzmanıyla görüşme önerilebilir.

Bu durumla yaşamak

Sedef hastalığı ile yaşarken cilt bakımınıza düzenli özen göstermeniz ve doktor kontrolünüzü aksatmamanız önemlidir. Alevlenme dönemlerinde cildi tahriş eden dar kıyafetlerden ve sert kumaşlardan kaçının.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku uyuyun ve yeterince dinlenin.
• Stresten uzak durmak için hobiler edinin, meditasyon veya nefes egzersizleri deneyin.
• Güneşlenmede aşırıya kaçmayın, güneş yanığından korunun.
• Cildinizi nemli tutun, özellikle kış aylarında nemlendirici kullanın.
• Sigara içiyorsanız bırakmak için destek alın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme, kilo kontrolü ve düzenli egzersiz vücuttaki iltihabı azaltmaya yardımcı olabilir. Obezite sedef hastalığının daha şiddetli seyretmesine neden olabilir; bu nedenle kilo vermek faydalıdır. Yüzme, yürüyüş gibi cildi tahriş etmeyen egzersizleri tercih edin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sedef hastalığı görünür cilt lezyonları nedeniyle kişinin özgüvenini etkileyebilir; kaygı, üzüntü ve depresyona yol açabilir. Bu duyguları doktorunuzla veya bir psikologla paylaşmaktan çekinmeyin. Destek almak, hastalıkla başa çıkmada çok önemlidir.

Önleme

Sedef hastalığını tamamen önlemek mümkün değildir. Ancak tetikleyicileri tanıyıp bunlardan kaçınmak, sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürmek ve belirtiler ortaya çıktığında erken doktora başvurmak, alevlenme sıklığını ve şiddetini azaltabilir.

Aşılar

Sedef hastalığı olan kişilerde aşılamayla ilgili herhangi bir engel yoktur. Ancak kullanılan bazı tedaviler canlı aşı uygulamasını etkileyebilir. Bu nedenle aşı yaptırmadan önce doktorunuza kullandığınız ilaçları mutlaka bildirin.

Tarama programları

Sedef hastalığı için topluma yönelik düzenli bir tarama önerilmez. Ancak sedef hastalığı olan kişilerin yılda en az bir kez dermatoloji kontrolüne gitmesi, eklem şikayeti varsa romatoloji değerlendirmesi yaptırması önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Psoriatik artrit (eklemlerde iltihap) gelişebilir ve kalıcı eklem hasarına yol açabilir.
• Ciltte yara ve enfeksiyon riski artabilir.
• Kalp hastalığı, yüksek tansiyon, diyabet ve obezite gibi metabolik sorunlar daha sık görülebilir.
• Yoğun kaşıntı ve görünüm kaygısı nedeniyle depresyon ve uyku sorunları ortaya çıkabilir.

Uzun vadeli görünüm

Sedef hastalığı uzun süreli (kronik) bir durumdur, ancak tamamen tedavi edilebilmekle birlikte günümüzde belirtileri çok iyi kontrol eden, güvenli ve etkili tedavi seçenekleri vardır. Çoğu kişi uygun tedavi ve düzenli takip ile cilt lezyonlarını önemli ölçüde azaltabilir, eklem tutulumu olanlar da erken tanı ile kalıcı hasarlardan korunabilir. Umutlu olmak ve doktorunuzla iş birliği içinde olmak yaşam kalitenizi yükseltir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.