Egzama: Doktorunuza Sormanız Gereken Sorular

Genel Bakış

Egzama, halk arasında egzama olarak bilinen atopik dermatit; cildin kuruması, kaşınması, kızarması ve pul pul dökülmesiyle kendini gösteren yaygın bir cilt hastalığıdır. Bağışıklık sisteminin ciltte aşırı tepki vermesi sonucu ortaya çıkar ve bulaşıcı değildir.

Evet, egzama toplumda en sık görülen cilt hastalıklarından biridir. Dünya genelinde milyonlarca insanı etkiler ve Türkiye’de de sık karşılaşılan bir durumdur.

Egzama her yaşta ortaya çıkabilir. Genellikle bebeklik ve erken çocukluk döneminde başlar, bazı kişilerde ergenlikle azalır, bazılarında ise yetişkinlikte de devam eder veya ilk kez yetişkinlikte görülür. Kuru ve hassas cilde sahip kişilerde daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Şiddetli kaşıntı
• Ciltte kuruluk ve pullanma
• Kızarıklık ve hafif şişlik
• Ciltte kabuklanma veya sızıntı
• Kaşıntıya bağlı uyku sorunları
• Ciltte kalınlaşma ve çatlaklar

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde yüz, kafa derisi, dirsek ve diz bölgelerinde kızarıklık
• Çocuklarda dirsek içi, diz arkası, bilek ve boyun kıvrımlarında kaşıntılı döküntüler
• Huzursuzluk, uyku güçlüğü ve sürekli kaşınma isteği
• Kaşıma sonucu ciltte açık yaralar ve kabuklanma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Cilt genellikle çok kurur ve yaygın pullanma görülür
• Yüz, boyun, el ve kollarda inatçı kaşıntılı plaklar
• Uyku bozuklukları ve kaşıntıya bağlı huzursuzluk
• Cilt bütünlüğü bozulduğu için enfeksiyon riski artar

Nedenler

Ana nedenler

• Egzamanın tek bir nedeni yoktur. Cilt bariyerinin genetik olarak zayıf olması ve bağışıklık sisteminin çevresel tetikleyicilere aşırı tepki vermesi önemli rol oynar.
• Cilt kuruluğu, tahriş edici maddeler, alerjenler, stres, terleme, iklim değişiklikleri ve bazı kumaşlar belirtileri tetikleyebilir.
• Ailede egzama, astım veya saman nezlesi öyküsü varsa egzama gelişme riski artar.

Risk faktörleri

• Ailede egzama, astım veya alerji öyküsü
• Bebeklik döneminde başlayan kuru ve hassas cilt
• Soğuk, kuru ve rüzgârlı iklimler
• Yoğun stres ve kaygı
• Sert sabunlar, parfümlü ürünler ve kimyasal deterjanlarla sık temas
• Yün ve sentetik kumaşlar gibi cildi tahriş eden giysiler

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ciltte enfeksiyon belirtileri (akıntı, kötü koku, hızla yayılan kızarıklık) varsa
• Kaşıntı uyku düzenini ve günlük yaşamı ciddi şekilde etkiliyorsa
• Düzenli nemlendirmeye rağmen belirtiler şiddetleniyorsa
• Yüz, göz çevresi, genital bölge veya cilt kıvrımları gibi hassas bölgelerde ağır egzama varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Egzama belirtileri ilk kez ortaya çıktıysa
• Şikayetleriniz alevlenip sönüyorsa ve yaşam kalitenizi düşürüyorsa
• Egzamanın yönetimi için size özel bir cilt bakım planı oluşturmak istiyorsanız
• Doktorunuzun önerdiği tedavinin etkisini değerlendirmek için düzenli kontrollere gitmek istiyorsanız

Tanı

Doktorunuz egzama tanısını koyarken öncelikle cildinizi dikkatlice inceler, belirtilerin nerede ve ne zaman ortaya çıktığını sorar ve ailenizde alerji veya astım olup olmadığını öğrenir. Egzamanın şekli ve yayılımı da tanıda önemli ipuçları verir.

Yapılabilecek testler

• Çoğu durumda egzama tanısı için kan testi veya özel bir cilt testi gerekmez.
• Eğer besin veya çevresel alerjilerden şüpheleniliyorsa alerji testleri önerilebilir.
• Ciltte enfeksiyon şüphesi varsa enfekte bölgeden örnek alınarak kültür testi yapılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz cilt tipinize uygun temizlik ve nemlendirme alışkanlıkları hakkında bilgi verecek, olası tetikleyicileri anlatacak ve size özel bir tedavi planı oluşturacaktır. Tanı için genellikle tek bir muayene yeterlidir.

Tedavi

Egzama tedavisinin amacı belirtileri kontrol etmek, cilt bariyerini onarmak ve alevlenmeleri önlemektir. Tedavi kişiye özeldir ve doktorunuz hastalığın şiddetine göre bir plan belirler. Tedavi sürecinde doktorunuza tedavinin nasıl kullanılacağını, ne kadar süre uygulanacağını, olası yan etkileri ve ne zaman iyileşme bekleyeceğinizi sormaktan çekinmeyin.

Evde kişisel bakım

• Cildinizi ılık suyla ve kısa süre yıkayın; sert sabunlar yerine yumuşak, kokusuz temizleyiciler kullanın.
• Banyodan sonra cildiniz hâlâ nemliyken, 3 dakika içinde parfümsüz yoğun bir nemlendirici uygulayın.
• Yün ve sentetik kumaşlar yerine pamuklu, yumuşak ve bol giysiler giymeye özen gösterin.
• Kaşıntıyı azaltmak için tırnaklarınızla kaşımak yerine avuç içinizle hafifçe bastırın veya soğuk bez uygulayın.
• Bulaşık yıkarken, temizlik yaparken ve kimyasallarla temas ederken eldiven kullanın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ciltteki iltihaplanmayı ve kaşıntıyı azaltmak için topikal olarak uygulanan krem veya merhemler önerebilir. Ağır vakalarda ağızdan alınan sistemik ilaçlar veya fototerapi dediğimiz ışık tedavisi gibi seçenekler de gerekli olabilir. Bu tedavilerin tümü doktor reçetesi ve gözetiminde uygulanmalıdır. Tedavinin dozu, süresi ve hangi ürünün kullanılacağına doktorunuz karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Egzama için cerrahi bir işlem genellikle gerekmez. Ancak enfeksiyon gibi komplikasyonlar gelişirse veya egzama nodülü denilen bazı iyi huylu kabarıklıklar oluşursa, bu durumların tedavisinde küçük dermatolojik müdahaleler yapılabilir. Bu karar dermatoloji uzmanınız tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Egzama ile yaşamak, cildinize her gün düzenli bakım yapmayı ve tetikleyicilerden kaçınmayı gerektirir. Sabah ve akşam nemlendirici uygulamak, duş süresini kısa tutmak ve cildi tahriş eden ürünlerden uzak durmak günlük rutininizin bir parçası olmalıdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresi yönetmek için nefes egzersizleri, yürüyüş, meditasyon veya keyif aldığınız bir hobiyle ilgilenin.
• Uyku düzeninize dikkat edin; yatak odanızı serin tutun ve pamuklu çarşaflar kullanın.
• Kokulu veya renkli cilt ürünleri, sert sabunlar ve çamaşır deterjanlarından kaçının; parfümsüz ürünleri tercih edin.
• Aşırı sıcak ortamlardan ve yoğun terlemeden kaçının, egzersiz sonrası hemen duş alıp nemlendirici uygulayın.

Diyet ve egzersiz

Egzamaya neden olan özel bir besin yoktur. Bazı kişilerde süt ürünleri, yumurta, kuruyemiş veya katkı maddeleri belirtileri tetikleyebilir. Beslenme değişikliği yapmayı düşünüyorsanız önce doktorunuza danışın. Düzenli egzersiz genel sağlık için önemlidir; egzersiz sırasında terlemek egzamayı artırabilir, bu nedenle hareket sonrası duş ve nemlendirme rutini aksatılmamalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli kaşıntı, görünür döküntüler ve uyku sorunları kişinin özgüvenini, sosyal yaşamını ve ruh hâlini etkileyebilir. Bu nedenle egzama sadece fiziksel değil duygusal bir yük de oluşturabilir. Yaşadığınız stres, kaygı veya çaresizlik duygularını bir uzmanla veya güvendiğiniz kişilerle paylaşmaktan çekinmeyin. Profesyonel destek almak bu sürecin önemli bir parçasıdır.

Önleme

Egzamanın tamamen önlenmesi şu an için mümkün değildir. Ancak düzenli cilt bakımı ve tetikleyicilerden kaçınmak, alevlenmeleri önlemeye ve belirtilerin şiddetini azaltmaya yardımcı olabilir. Özellikle bebeklerde erken dönemde sık nemlendirme uygulamak, cilt bariyerini güçlendirerek egzama gelişme riskini azaltabilir.

Aşılar

Egzama aşı ile önlenen bir hastalık değildir. Ancak egzaması olan kişilerin grip, suçiçeği ve zatürre gibi enfeksiyonlara karşı aşılarını düzenli yaptırmaları, cilt enfeksiyonları ve diğer komplikasyonlardan korunmalarına yardımcı olabilir. Aşı takvimi için aile hekiminizden veya sağlık kuruluşunuzdan bilgi alabilirsiniz.

Tarama programları

Egzama için toplum taraması önerilmez. Ancak ailede alerjik hastalık öyküsü olan bebek ve çocuklarda cilt kuruluğu ve kaşıntı gibi ilk belirtiler görüldüğünde erken dönemde doktora başvurmak ve cilt bakımına başlamak faydalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İnatçı kaşıntı ve kaşıma sonucu ciltte açık yaralar, kabuklanma ve izler oluşabilir.
• Bakteriyel enfeksiyonlar gelişebilir; kızarıklık, akıntı ve ağrıya neden olabilir.
• Uyku eksikliği, yorgunluk ve günlük işlerde verim düşüşü yaşanabilir.
• Görünür döküntüler sosyal kaygı, utanç ve özgüven sorunlarına yol açabilir.
• Nadiren cilt enfeksiyonları yayılarak sistemik enfeksiyonlara (vücuda yayılan enfeksiyon) neden olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Egzama kronik, yani uzun süreli bir cilt hastalığıdır. Ancak iyi haber şu ki çoğu kişi düzenli cilt bakımı ve doğru tedavi ile belirtilerini kontrol altına alabilir. Çocukluk döneminde başlayan egzamalar büyüme döneminde azalabilir veya tamamen kaybolabilir. Bugün egzamanın yönetimi için birçok etkili seçenek bulunmaktadır ve uzman bir doktorun rehberliğinde cildinize iyi bakarak günlük yaşamınızı çok az etkilenecek şekilde düzenleyebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.