Kırık İyileşmesi Öncesi Doktorunuza Sormanız Gereken Sorular

Genel Bakış

Kırık, bir kemiğin bütünlüğünün bozulması, yani çatlaması veya kırılmasıdır. Vücudumuz kırık kemiği zamanla kendiliğinden onarmaya çalışır; bu sürece kırık iyileşmesi denir. Bu süreçte doktorunuzla birlikte kararlar almanız, tedavinin başarısı için çok önemlidir. Kırık iyileşmesi başlamadan önce doktorunuza sormanız gereken birçok soru vardır.

Kırıklar çok sık görülür. Her yaş grubunda düşme, darbe veya kaza sonucu kırık oluşabilir.

Kırıklar herkesi etkileyebilir. Çocuklarda hareketli yaşam, yetişkinlerde iş ve trafik kazaları, yaşlılarda ise düşmeler kırıkların en yaygın nedenleridir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kırık bölgesinde şiddetli ağrı
• Şişlik ve morarma
• Kemiğin normal şeklinin bozulması
• Ağrı nedeniyle bölgeyi hareket ettirememe
• Dokununca hassasiyet

Çocuklarda belirtiler

• Çocukta huzursuzluk ve sürekli ağlama
• Kolu veya bacağı kullanmak istememe
• Şişlik ve dokunmaya karşı aşırı duyarlılık
• Hareket ederken veya kaldırırken acı çekme

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Düşme sonrası gelişen ağrı
• Bölgede şişlik ve hassasiyet
• Kalça, el bileği veya omuz gibi bölgelerde hareket güçlüğü
• Bazen belirgin şişlik olmadan da derin ağrı

Nedenler

Ana nedenler

• Düşme
• Trafik kazaları
• Spor sırasında darbe
• Kemik erimesi (osteoporoz) nedeniyle kemiklerin zayıflaması
• Kemik üzerine tekrarlayan aşırı yük binmesi

Risk faktörleri

• Yaş: Çocuklar ve yaşlılar daha yüksek risk altındadır
• Osteoporoz, kemik yoğunluğu azalmış kişiler
• Bazı spor dalları ve fiziksel aktiviteler
• Düşme riskini artıran denge sorunları
• Yetersiz kalsiyum ve D vitamini alımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kemik deriyi delmiş veya kırık açık görünüyorsa
• Kırık bölgede şiddetli ağrı ve şekil bozukluğu varsa
• Kırık sonrası bölgenin altı uyuşuyor veya soğuyorsa
• Kaza veya düşme sonrası ağırlık veremiyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kırık tedavisine başlamadan önce doktorunuzla iyileşme sürecini görüşün
• Alçı veya atel sonrası kontrol randevularına düzenli gidin
• İyileşme sürecinde herhangi bir sorunuz veya endişeniz olduğunda doktorunuza danışın

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve kırık bölgesini fiziksel olarak muayene eder. Ardından kırığı görmek için görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.

Yapılabilecek testler

• Röntgen
• Bilgisayarlı Tomografi (BT) - karmaşık kırıklarda gerekebilir
• Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR) - yumuşak doku hasarını değerlendirmek için
• Fizik muayene

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz kırığın tipini, yerini ve tedavi seçeneklerini açıklayacaktır. Bu görüşme sırasında şu soruları sorabilirsiniz: 'Bu kırık için hangi tedavi seçenekleri var?', 'Hangi seçenek benim için en uygun?', 'İyileşme ne kadar sürer?', 'Alçı mı yoksa atel mi kullanılacak?', 'Ne zaman normal aktivitelerime dönebilirim?'

Tedavi

Kırık tedavisinin amacı, kemik parçalarını doğru pozisyonda tutarak kemiğin kendi kendini onarmasına yardımcı olmaktır. Tedavi, alçı, atel, istirahat veya cerrahi müdahale gibi yaklaşımları içerebilir. Tedaviye başlamadan önce doktorunuza iyileşme süreci, ağrı, rehabilitasyon ve beklenen sonuçlar hakkında sorular sormak önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Kırık bölgeyi dinlendirin ve yüksek tutarak şişliği azaltın
• Doktorunuzun onayı olmadan ağrı kesici veya başka bir ilaç kullanmayın
• Alçı veya ateli kuru tutun ve su ile temas ettirmeyin
• Doktorunuzun önerdiği hareket veya egzersizleri yapın

Tıbbi tedaviler

Kırığın türüne ve yerine göre doktorunuz alçı, atel veya fonksiyonel cihazlar önerebilir. Bazı durumlarda ağrı kontrolü için ilaçlar reçete edilebilir; ancak bu ilaçların isim ve dozları mutlaka doktorunuzun yönlendirmesine göre belirlenmelidir. Gerekli görülürse fizik tedavi programı da verilebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı kırıklarda kemik parçaları yerinden oynamış veya eklem yüzeyini etkilemiş olabilir. Bu gibi durumlarda kemiği düzeltmek ve sabitlemek için cerrahi müdahale önerilebilir. Ameliyat kararı öncesinde doktorunuza ameliyatın risklerini, iyileşme sürecini ve alternatifleri sormalısınız.

Bu durumla yaşamak

Kırık iyileşirken günlük aktiviteleriniz geçici olarak kısıtlanabilir. Alçı veya atelinizi koruyarak, doktorunuzun verdiği talimatlara uyarak ve kontrollerinizi aksatmayarak iyileşme sürecini destekleyebilirsiniz. Günlük yaşamda yardım isteyebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin; sigara iyileşmeyi yavaşlatır
• Doktorunuzun önerdiği şekilde bölgeyi kullanın
• Ağır kaldırmaktan ve düşme riski oluşturan aktivitelerden kaçının
• Düzenli uyku ve dengeli beslenmeye özen gösterin

Diyet ve egzersiz

Kırık iyileşmesi için vücudun yeterli kalsiyum, protein ve D vitamini alması önemlidir. Beslenmenize süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler ve protein kaynakları ekleyebilirsiniz. Ancak takviye kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışın. Fizik tedavi ve doktor kontrolündeki egzersizler, kas gücünüzü ve eklem hareketliliğinizi geri kazanmanıza yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren iyileşme süreci kaygı, üzüntü veya çaresizlik hissine neden olabilir. Bu duygular normaldir. Bu süreçte hissettiklerinizi doktorunuz veya sevdiğiniz kişilerle paylaşmak size iyi gelebilir. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almak, duygusal olarak daha güçlü hissetmenizi sağlayabilir.

Önleme

Kırıklar tamamen önlenemese de, düşme riskini azaltarak ve kemik sağlığını koruyarak kırık olasılığını azaltmak mümkündür.

Aşılar

Açık kırıklarda tetanos aşısı önemlidir. Doktorunuz aşı durumunuzu kontrol edecek ve gerekiyorsa aşı yapacaktır. Aşılar genel sağlık korumasında da önemlidir.

Tarama programları

Osteoporoz riski yüksek olan kişilerde kemik yoğunluğu ölçümü önerilebilir. Bu sayede zayıf kemikler erken tespit edilip kırıklar önlenebilir. Düzenli sağlık kontrolleri bu açıdan değerlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kemiğin kaynamaması (iyileşmenin gerçekleşmemesi)
• Kemiğin yanlış pozisyonda kaynaması ve şekil bozukluğu
• Eklem sertliği ve hareket kısıtlılığı
• Kas zayıflığı ve güç kaybı
• Uzun süreli ağrı ve işlev kaybı

Uzun vadeli görünüm

Kırıkların çoğu, uygun tedavi ve düzenli doktor takibi ile başarıyla iyileşir. İyileşme süresi kişiden kişiye değişmekle birlikte, çoğu insan zamanla eski aktivitelerine dönebilir. İyileşme sürecinde sabırlı olun ve doktorunuzun yönlendirmelerine uyun. Kendinize iyi bakmanız, sağlıklı beslenmeniz ve dinlenmeniz bu süreçte en önemli adımlardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.