İşitme Kaybı: Doktorunuza Sormanız Gereken Sorular

Genel Bakış

İşitme kaybı, kulağın sesleri yeterince iyi algılayamaması durumudur. Bazı kişilerde hafif, bazılarında ise ileri derecede olabilir. Bu durum, kulağın farklı bölümlerindeki sorunlardan veya sinir hasarından kaynaklanabilir.

Evet, işitme kaybı oldukça yaygındır. Özellikle yaş ilerledikçe görülme sıklığı artar. Dünya genelinde her 5 kişiden 1'i bir miktar işitme kaybı yaşar.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Ancak yaşlılar, gürültülü ortamlarda çalışanlar, yüksek sesle müzik dinleyenler ve ailesinde işitme kaybı öyküsü olanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sesleri kısık duyma veya boğuk işitme
• Konuşmaları takip etmekte zorlanma
• Televizyon veya radyo sesini başkalarına göre çok açma ihtiyacı
• Kulak çınlaması (tinnitus)
• Kalabalık ortamlarda konuşulanları ayırt edememe

Çocuklarda belirtiler

• Okulda dersleri takip etmekte zorlanma
• Geç konuşma veya konuşmada gecikme
• Televizyona çok yakın oturma
• Sık sık 'Ne?' diye sorma
• Kulak enfeksiyonu geçmişi veya kulakta sıvı birikmesi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Sosyal ortamlardan kaçınma
• Yalnızlaşma ve içine kapanma
• Depresif ruh hali
• Konuşmaları duyamadığı için uygun olmayan cevaplar verme

Nedenler

Ana nedenler

• Yaşlanma (presbiakuzi)
• Uzun süre gürültüye maruz kalma
• Kulak enfeksiyonları
• Kulak kiri birikmesi
• Genetik (kalıtsal) faktörler
• Yüksek tansiyon, diyabet gibi bazı kronik hastalıklar
• Bazı ilaçlar (ototoksik ilaçlar)

Risk faktörleri

• Gürültülü iş ortamında çalışmak
• Yüksek sesle müzik dinlemek
• İleri yaş
• Ailede işitme kaybı öyküsü
• Sigara kullanmak
• Kulakları temizlemek için kulak çöpü veya benzeri sert cisimler kullanmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani işitme kaybı yaşarsanız en kısa sürede (tercihen ilk 24 saat içinde) doktora veya acil servise başvurun.
• Kulaktan kan gelmesi veya yüzde felç gelişmesi durumunda 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İşitmede fark ettiğiniz herhangi bir azalma için bir kulak burun boğaz (KBB) doktoruna muayene olun.
• Kulakta sürekli çınlama varsa
• Televizyon sesini giderek artırma ihtiyacı duyuyorsanız

Tanı

Doktor önce kulaklarınızı muayene eder, kulak zarınızı inceler. Ardından odyometri testi (işitme testi) yapılır. Bu test, hangi sesleri ne kadar iyi duyabildiğinizi ölçer.

Yapılabilecek testler

• Odyometri (işitme testi)
• Timpanometri (kulak zarı hareketliliğini ölçer)
• Otoakustik emisyon (kulak içindeki tüy hücrelerini değerlendirir)

Randevunuzda neler beklenir

İşitme testi sırasında ses geçirmez bir kabinde oturursunuz, kulaklık takar ve duyduğunuz sinyallere (düğmeye basarak) cevap verirsiniz. Test ağrısızdır ve genellikle 20-30 dakika sürer. Sonuçlar doktorunuza işitme kaybının tipi ve derecesi hakkında bilgi verir.

Tedavi

Tedavi, işitme kaybının nedenine, tipine ve şiddetine göre kişiye özel planlanır. Kulak kiri temizliği, ilaç tedavisi, işitme cihazı, cerrahi gibi farklı seçenekler denenebilir. Amaç; kalan işitme fonksiyonunu korumak ve yaşam kalitesini artırmaktır.

Evde kişisel bakım

• Yüksek sesten kaçının, gerektiğinde kulak tıkacı kullanın.
• Kulak çöpü, ataç, kalem ucu gibi cisimlerle kulağı temizlemeyin.
• Kulaklıkla müzik dinlerken ses seviyesini %60'ın üzerine çıkarmayın.
• Kulakların ıslak kalmasına izin vermeyin, kurulayın ve tahrişten koruyun.
• İşitme cihazı kullanıyorsanız düzenli bakımını yaptırın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kulak kiri varsa çıkarabilir, enfeksiyon varsa uygun ilaçları (örneğin antibiyotik veya kortikosteroid damla) reçete edebilir. Kalıcı işitme kaybı varsa işitme cihazı veya cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. İlaç isimleri ve dozları yalnızca doktor tarafından belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda cerrahi tedavi önerilebilir. Örneğin; orta kulakta sıvı birikmesi (efüzyonlu otit) dirençli ise kulak tüpü takılabilir. Otoskleroz denilen kemik büyümesi varsa stapes cerrahisi yapılabilir. Koklear implant ise ileri derecede işitme kaybı olan bazı hastalar için uygundur.

Bu durumla yaşamak

İşitme kaybıyla yaşarken iletişim kurmanın yollarını geliştirmek önemlidir. Ailenize ve arkadaşlarınıza işitme güçlüğünüzü anlatın, sizinle konuşurken yüzünüze bakmalarını ve net konuşmalarını isteyin. Gerekirse yazılı notlar veya telefondaki yazılı mesajlardan yardım alın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Gürültülü ortamlardan uzak durun.
• Kulaklık kullanırken sesi düşük tutun.
• Düzenli olarak işitme kontrolü yaptırın.
• Sosyal etkinliklere katılmaktan vazgeçmeyin; kendinizi izole etmeyin.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite genel vücut sağlığını iyileştirir, kan dolaşımını artırır ve kulak sağlığını dolaylı olarak olumlu etkiler. Sigara ve aşırı alkolden kaçınmak da işitme sağlığını korur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İşitme kaybı; üzüntü, kaygı, sosyal izolasyon ve depresyon duygularına yol açabilir. Özellikle yaşlılarda bu duygular daha sık görülür. Bu duyguların normal olduğunu bilin ve hislerinizi sevdiklerinizle veya bir uzmanla paylaşın.

Önleme

Bazı işitme kaybı türleri önlenebilir. Gürültüden kaçınmak, işitme koruyucu ekipman kullanmak, kulakları doğru temizlemek ve düzenli kontrolleri aksatmamak en önemli koruyucu önlemlerdir. Ancak yaşlanmaya bağlı ve genetik nedenli işitme kayıplarını tamamen önlemek mümkün değildir.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları, orta kulak enfeksiyonlarının önlenmesine yardımcı olabilir. Özellikle çocuklarda ve kronik kulak enfeksiyonu geçirenlerde bu aşılar önerilebilir. Read

Tarama programları

Türkiye'de Sağlık Bakanlığı tarafından yenidoğan işitme taraması ücretsiz olarak yapılmaktadır. Ayrıca okul çağı çocuklarında da işitme taramaları düzenlenebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sosyal izolasyon ve yalnızlık
• Depresyon ve anksiyete
• Bilişsel işlevlerde gerileme (düşünme, hafıza sorunları)
• Günlük yaşam aktivitelerinde zorlanma
• Güvenlik risklerinde artış (trafik, duman alarmı gibi sesleri duyamama)

Uzun vadeli görünüm

İşitme kaybı çoğu zaman tedavi edilebilir. Doğru tanı, uygun cihaz kullanımı ve destekle pek çok kişi aktif ve dolu dolu bir yaşam sürebilir. Erken başvuru, sonuçları iyileştirir. Umutlu olmak ve destek almak önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.