Osteoporoz: Doktorunuza Sormak İstediğiniz Sorular

Genel Bakış

Osteoporoz, kemiklerin zamanla zayıflayıp iç yapısının gözenekli hale geldiği bir kemik hastalığıdır. Halk arasında 'kemik erimesi' olarak bilinir. Sağlıklı kemikler yoğun ve sağlamdır; osteoporozda kemik yoğunluğu azalır, kemikler kırılmaya daha müsait hale gelir.

Evet, oldukça yaygındır. Özellikle 50 yaş üstü kadınlarda sık görülür; ancak erkeklerde ve ileri yaşlarda da ortaya çıkabilir.

Menopoz sonrası kadınlar, ileri yaştaki yetişkinler, ailesinde osteoporoz öyküsü olanlar, bazı kronik hastalıklara sahip kişiler ve uzun süre kortizon içeren ilaç kullananlar risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Osteoporoz çoğu zaman hareket veya bir düşme sonrası oluşan kırıkla fark edilir.
• Sırt ve bel ağrısı (omurga çökmesi nedeniyle)
• Boy kısalması veya kambur duruş
• Küçük bir darbeyle bile kemiklerin kolayca kırılması

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda osteoporoz çok nadirdir; genellikle başka bir hastalığa veya ilaç kullanımına bağlı olarak gelişebilir. Eğer çocuğunuzda sık kırıklar, kemik ağrısı veya gelişim geriliği varsa mutlaka bir çocuk hekimine danışın.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda osteoporoz sıklıkla kalça, el bileği veya omurga kırıklarıyla kendini gösterir. Düşme sonrası şiddetli ağrı ve hareket kısıtlılığı görülebilir. Ayrıca boy kısalması ve kamburluk artabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yaşlanma ile kemik yapım ve yıkım dengesinin bozulması
• Menopoz sonrası östrojen düzeyinin düşmesi
• Düşük kalsiyum ve D vitamini alımı
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Bazı hastalıklar ve ilaçlar (kortizon içerenler)

Risk faktörleri

• Kadın olmak ve 50 yaşın üzerinde olmak
• Ailede osteoporoz veya kırık öyküsü
• Düşük vücut ağırlığı veya zayıf olmak
• Sigara içmek ve fazla alkol kullanmak
• Yetersiz beslenme, denge problemleri, uzun süreli hareketsizlik veya yatak istirahati

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani ve şiddetli sırt/bel ağrısında, düşme sonrası hareket kısıtlılığında ve kırık şüphesinde hemen acil servise gidin.
• Şiddetli ağrı ile birlikte bacakta uyuşma, güçsüzlük veya idrar/ gaita kontrolünün kaybı varsa acildir.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 50 yaş üstüyseniz ve düşme korkunuz varsa aile hekiminize kemik sağlığınızı değerlendirmesini isteyin.
• Menopoza girdiyseniz veya risk faktörlerine sahipseniz kemik yoğunluğu ölçümü için doktorunuzdan randevu alın.

Tanı

Osteoporoz tanısı, ayrıntılı bir tıbbi öykü, fizik muayene ve kemik yoğunluğu ölçümü (DXA veya dansitometri) ile konur. Bu test, omurga ve kalçadaki kemik yoğunluğunu değerlendirir.

Yapılabilecek testler

• Kemik yoğunluğu ölçümü (DXA) — ağrısız bir röntgen yöntemidir.
• Kandaki kalsiyum ve D vitamini düzeylerini kontrol etmek için kan testleri.
• FRAX risk aracı — doktorunuzun bazı risk faktörlerini kullanarak kırılma olasılığını hesaplaması.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz sırt ağrınızı, geçirdiğiniz kırıkları, aile öykünüzü ve kullandığınız ilaçları sorar. Kemik yoğunluğu testi genellikle 15-20 dakika sürer, ağrılı değildir. Sonuçlara göre doktorunuz size risk durumunuzu ve tedavi seçeneklerini anlatacaktır. Bu süreçte doktorunuza, test sonucunun ne anlama geldiğini, kırık riskinizi ve yapmanız gerekenleri mutlaka sorabilirsiniz.

Tedavi

Tedavinin amacı, kemik kaybını yavaşlatmak, kemik yoğunluğunu artırmak ve kırıkları önlemektir. Tedavi; yaşınıza, kemik yoğunluğu sonuçlarına, kırık riskinize ve genel sağlığınıza göre kişiselleştirilir. Doktorunuza tedavi seçeneklerini, potansiyel yan etkilerini ve tedavi süresini sormayı unutmayın.

Evde kişisel bakım

• Düzenli yürüyüş, dans veya hafif ağırlık kaldırma gibi kemikleri güçlendiren egzersizler yapmak.
• Yeterli kalsiyum ve D vitamini almak; gerekiyorsa doktorunuzun önerdiği takviyeleri kullanmak.
• Evde düşmelere karşı önlemler almak: kaymaz bantlar, yeterli aydınlatma, takılma riskini azaltmak.
• Sigara içmemek ve alkol tüketimini sınırlamak.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kemik kaybını azaltan veya kemik yapımını artıran ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar genellikle tablet, sprey veya enjeksiyon şeklindedir. Hangi ilacın size uygun olduğuna, tedavi süresine ve yan etkilere dair tüm sorularınızı doktorunuza sormalısınız. İlaçları doktorunuzun önerdiği şekilde ve dozda kullanmanız önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Osteoporozun kendisi için cerrahi genellikle gerekmez; ancak kalça gibi kırıklarda kırığı onarmak için cerrahi uygulanabilir. Ameliyat kararı ortopedi doktoru tarafından değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Günlük yaşamda düşmeleri önlemek için dikkatli hareket edin. Ağır kaldırmaktan kaçının, destek için evinize tutunma bantları yerleştirin. Yüksek topuklu ayakkabılar yerine kaymaz tabanlı ayakkabılar tercih edin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Egzersizi yaşamınızın bir parçası haline getirin; haftada en az 3-5 gün 30 dakikalık yürüyüşler yapın.
• Denge ve güçlendirme egzersizleri için fizyoterapistinizden program isteyin.
• Düzenli uyuyun, yeterli protein alın ve sağlıklı beslenin.

Diyet ve egzersiz

Kalsiyum açısından zengin süt, yoğurt, peynir, yeşil yapraklı sebzeler ve badem gibi besinleri yeterli miktarda tüketin. D vitamini için güneş ışığından faydalanın ve somon, sardalya gibi balıkları beslenmenize ekleyin. Egzersiz olarak yürüme, merdiven çıkma, hafif direnç egzersizleri iyi seçeneklerdir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Osteoporoz nedeniyle düşme ve kırılma korkusu yaşayabilirsiniz. Bu korku, günlük aktivitelerinizi kısıtlayabilir ve kaygıya neden olabilir. Unutmayın, duygularınızı doktorunuzla veya yakınlarınızla paylaşmak önemlidir. Gerekirse bir psikologdan veya destek grubundan yardım alabilirsiniz.

Önleme

Birçok kişide osteoporoz, sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, sigara ve alkolden kaçınma gibi önlemlerle önlenebilir veya geciktirilebilir. Ancak bazı risk faktörleri kontrol edilemeyebilir; bu nedenle riskinizi öğrenmek için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Kemik yoğunluğu taraması genellikle 65 yaş üstü kadınlar ve risk faktörü taşıyan kişiler için önerilir. Doktorunuz sizin için en uygun tarama zamanını belirleyecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalça, omurga ve el bileği başta olmak üzere sık kırıklar
• Kronik ağrı ve hareket kısıtlılığı
• Boy kısalması, kambur duruş ve denge kaybı
• Kırık sonrası bağımsızlığın azalması ve yaşam kalitesinin düşmesi

Uzun vadeli görünüm

Osteoporoz tanısı almak endişe verici olabilir; ancak düzenli tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle kemik kaybı yavaşlatılabilir, kırık riski azaltılabilir. Çoğu kişi aktif ve bağımsız bir yaşam sürdürebilir. Tedavinizle ilgili soruları doktorunuza yöneltmekten çekinmeyin.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.