Bademcik Ameliyatı Öncesi Sormanız Gereken Sorular

Genel Bakış

Bademcikler, boğazın her iki yanında bulunan, vücudun mikroplarla savaşmasında görev alan küçük lenf bezleridir. Bazı kişilerde bademcikler sık sık iltihaplanır (bademcik iltihabı/tonsillit) veya nefes almayı, yutmayı zorlaştıracak kadar büyür. Bu durumlarda doktorunuz bademcik ameliyatını (tonsillektomi) önerebilir. Bu yazıda, bademcik ameliyatı düşünüyorsanız doktorunuza sormanız gereken önemli soruları ve bu süreci anlatacağız.

Bademcik ameliyatı, dünyada en sık yapılan kulak burun boğaz ameliyatlarından biridir. Türkiye'de de sıkça uygulanmaktadır.

Çocuklarda ve genç erişkinlerde daha sık görülür. Boğaz enfeksiyonlarını sık geçiren veya uykuda nefes durması (apne) yaşayan kişilere önerilebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Boğaz ağrısı
• Yutkunma güçlüğü
• Bademciklerde kızarıklık ve şişlik
• Yüksek ateş
• Boyunda lenf bezlerinde şişlik
• Ağız kokusu

Çocuklarda belirtiler

• Yutma güçlüğü nedeniyle yemek yemek istememe
• Salya akması
• Huzursuzluk ve ağlama
• Uykuda horlama ve nefes kesilmesi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Boğazda uzun süreli ağrı ve yutma zorluğu
• Yutma sırasında kulağa vuran ağrı
• Nefes darlığı hissi
• Gece uykudan sık uyanma

Nedenler

Ana nedenler

• Viral enfeksiyonlar (soğuk algınlığı, grip)
• Bakteriyel enfeksiyonlar (A grubu beta-hemolitik streptokok)
• Bademciklerin tekrarlayan iltihaplanması
• Altta yatan bağışıklık sistemi sorunları

Risk faktörleri

• Sık geçirilen boğaz enfeksiyonları
• Ailede bademcik sorunu öyküsü
• Kalabalık ve kapalı ortamlarda bulunma
• Yetersiz beslenme ve bağışıklık sistemi zayıflığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı veya yutkunamama
• Ateşin 48 saatten uzun sürmesi
• Ağız içinde beyaz plaklar veya yara oluşması
• Boyunda sert, ağrılı şişlik

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sık sık (yılda 3'ten fazla) boğaz enfeksiyonu geçirme
• Bademciklerin büyüyüp uykuda nefes kesintisi yapması
• Bademcik ameliyatı öncesi doktorunuza sormanız gereken soruları hazırlayarak gitmek: Ameliyatın gerekliliği, riskleri, iyileşme süreci, alternatif tedaviler, hastanede kalış süresi gibi konuları öğrenmek

Tanı

Doktorunuz öncelikle şikayetlerinizi dinler ve boğazınızı bir ayna veya ışıkla muayene eder. Gerekirse parmakla bademcik bölgesini kontrol eder. Kesin tanı için boğaz kültürü veya kan testleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Boğaz kültürü (streptokok testi)
• Kan testleri (iltihap belirteçleri)
• Radyolojik görüntüleme (gereken durumlarda)
• Uyku testi (gece nefes durması şüphesi varsa)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında hafif bir öğürme hissi olabilir, ancak birkaç saniye sürer. Doktorunuz tanıyı koyduktan sonra tedavi seçeneklerini ve gerekliyse ameliyatı sizinle ayrıntılı konuşur. Sorularınız için size zaman ayıracaktır. Ameliyat öncesi şu soruları doktorunuza yöneltebilirsiniz: Ameliyat gerçekten gerekli mi? Ameliyatın yararları ve riskleri nelerdir? Ameliyat nasıl yapılacak, ne kadar sürecek? İyileşme dönemi nasıl geçer? Hangi belirtiler normal, hangileri acil bir durumu gösterir? Ameliyat dışında başka seçeneklerim var mı?

Tedavi

Bademcik iltihabının çoğu virüs kaynaklıdır ve dinlenme, bol sıvı, ağrı kesici (doktor önerisiyle) ile evde atlatılabilir. Bakteriyel enfeksiyonlarda doktorunuz uygun antibiyotiği reçete eder. Tekrarlayan enfeksiyonlar veya büyümeye bağlı sorunlar varsa ameliyat gündeme gelebilir.

Evde kişisel bakım

• Bol su ve ılık sıvılar için
• Tuzlu su ile gargara yapın (1 çay kaşığı tuz, 1 bardak ılık su)
• İstirahat edin, sesinizi az kullanın
• Yatak odasını nemli tutun
• Sigara dumanından uzak durun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrı ve ateş için uygun bir ağrı kesici önerebilir. Bakteriyel enfeksiyon tespit edilirse antibiyotik verir. Antibiyotikleri doktorun önerdiği süre ve dozda tamamlamak önemlidir. Ameliyat kararı, sizin şikayetleriniz, geçmiş enfeksiyon sayınız ve muayene bulgularınıza göre birlikte verilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bademcik ameliyatı (tonsillektomi), yılda 3 veya daha fazla bademcik iltihabı geçiren, bademcikleri aşırı büyüyüp nefes almayı engelleyen, uyku apnesi veya yutma zorluğu yaşayan hastalarda önerilebilir.

Bu durumla yaşamak

Ameliyat sonrası 1-2 hafta boğaz ağrısı, yutkunma güçlüğü ve kulak ağrısı normaldir. Bu sürede yumuşak, ılık ve ağrısız yiyecekler tüketmeye özen gösterin. Doktorunuzun önerdiği ağrı kesicileri düzenli kullanmanız rahatlatır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Bol sıvı tüketin
• Sigara ve alkol kullanmayın
• Uyku düzeninize dikkat edin
• Ellerinizi sık sık yıkayın

Diyet ve egzersiz

Ameliyat sonrası ilk günler yoğurt, çorba, püre, muz gibi yumuşak gıdalar tercih edin. Sıcak, asitli ve baharatlı yiyeceklerden kaçının. Normal aktiviteye doktorunuzun onayı ile dönebilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren boğaz ağrısı veya tekrarlayan hastalıklar günlük yaşamı ve uykuyu olumsuz etkileyebilir. Bu durumlarda kaygı veya mutsuzluk hissi yaşamanız normaldir. Hislerinizi doktorunuzla ve sevdiklerinizle paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek isteyebilirsiniz.

Önleme

Bademcik iltihabı tamamen önlenemese da, el hijyenine dikkat ederek, hasta kişilerle yakın temastan kaçınarak ve bağışıklık sistemini güçlü tutarak riski azaltabilirsiniz.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları, bademcik iltihabına yol açabilecek bazı enfeksiyonları önlemeye yardımcı olabilir. Aşı takvimi için aile hekiminize danışın.

Tarama programları

Bademcik sorunları için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak yıllık kontrollerde doktorunuz boğazınızı muayene edebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bademcik apsesi (peritonsiller apse) gelişebilir
• Orta kulak enfeksiyonlarına zemin hazırlayabilir
• Nefes yolu tıkanıklığı ile uyku apnesi kötüleşebilir
• Streptokok enfeksiyonu kalp, eklem ve böbrekleri etkileyen romatizmal ateşe yol açabilir

Uzun vadeli görünüm

Bademcik iltihabı çoğu zaman tedaviyle tamamen iyileşir. Ameliyat sonrası boğaz ağrısı geçicidir ve 2 hafta içinde belirgin şekilde azalır. Tekrarlayan enfeksiyonlarınız varsa, ameliyat sonrası yaşam kaliteniz genellikle önemli ölçüde artar. Sağlık ekibiniz ve yakınlarınız bu süreçte yanınızda olacaktır.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.