Vertigo: Baş Dönmesi ve Doktorunuza Sormanız Gerekenler

Genel Bakış

Vertigo, kişinin kendisinin ya da çevresinin döndüğünü hissettiği bir baş dönmesi türüdür. Dengeden sorumlu iç kulak veya beyin bölgelerindeki bir sorundan kaynaklanabilir.

Evet, vertigo oldukça yaygındır. Toplumda her 10 kişiden yaklaşık 1'i hayatının bir döneminde vertigo yaşar.

Vertigo her yaşta görülebilir; ancak kadınlarda ve 40 yaşın üzerindeki kişilerde daha sıktır. İleri yaşta düşme riski arttığı için bu grupta daha dikkatli olunmalıdır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çevrenin veya kendi bedeninizin döndüğünü hissetme
• Denge kaybı veya düşme hissi
• Mide bulantısı ve kusma
• Baş hareket ettikçe artan dönme hissi
• Terleme, çarpıntı ve halsizlik
• Kulak çınlaması veya işitmede değişiklik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda vertigo daha az görülür, ancak kulak enfeksiyonlarından sonra ortaya çıkabilir.
• Çocukta denge kaybı, düşme, tutunma isteği veya göz hareketlerinde anormallik görülebilir.
• Çocuk baş dönmesini 'her şey dönüyor' şeklinde ifade edebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Denge kaybı daha belirgindir ve düşme riski yüksektir.
• Baş dönmesi eşliğinde halsizlik ve bayılma hissi olabilir.
• Kullanılan ilaçların yan etkisi olarak vertigo gelişebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• İç kulaktaki denge kristallerinin yerinden oynaması (Benign paroksismal pozisyonel vertigo, kısaca BPPV olarak bilinir)
• İç kulakta sıvı basıncının artması (Meniere hastalığı)
• Denge sinirinin iltihaplanması (vestibüler nörit)
• Migren atakları
• Kafa travması veya boyun yaralanmaları
• Bazı ilaçların yan etkileri

Risk faktörleri

• İlerleyen yaş
• Daha önce vertigo geçirmiş olmak
• Stres ve uykusuzluk
• Ailede migren veya denge hastalığı öyküsü bulunması
• Sigara kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil belirtilerle karşılaşırsanız hemen 112'yi arayın.
• Vertigo günlük aktivitelerinizi engelliyorsa veya düşmenize neden olduysa doktora başvurun.
• Belirtiler birkaç günden uzun sürüyorsa doktora başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif ve tekrarlayan vertigo atakları yaşıyorsanız bir KBB (kulak burun boğaz) uzmanından randevu alın.
• Muayene ve denge testleri için doktorunuzun önerilerini izleyin.

Tanı

Doktor, şikâyetlerinizi dinleyerek ve fizik muayene yaparak başlar. Ardından baş ve göz hareketlerini değerlendiren testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Dix-Hallpike testi: Başınız belirli bir yöne çevrilirken dönme hissinin tetiklenip tetiklenmediği kontrol edilir.
• Videonistagmografi (VNG): Göz hareketlerinin bir kamera ile izlenerek denge sisteminin değerlendirilmesidir.
• İşitme testi (odyometri): İç kulak fonksiyonlarını değerlendirmek için işitme yeteneğiniz ölçülür.
• Görüntüleme testleri: Beyin veya iç kulakla ilgili başka bir sorundan şüpheleniliyorsa MR veya BT taraması istenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Bu testler genellikle ağrısızdır. Muayene sırasında baş dönmesi hissedebilirsiniz; bu geçicidir. Tanı konulduktan sonra doktorunuz size tedavi seçeneklerini anlatacaktır.

Tedavi

Vertigo tedavisi, altta yatan nedene göre planlanır. Amaç baş dönmesini kontrol etmek, dengeyi iyileştirmek ve atakların tekrarlanmasını önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Ani baş ve vücut hareketlerinden kaçının.
• Başınızı hafif yüksekte tutarak dinlenin.
• Sessiz, sakin ve iyi aydınlatılmış bir ortamda durun.
• Araba sürmekten, merdiven kullanmaktan ve yüksek yerlere çıkmaktan kaçının.
• Düşmeyi önlemek için evinizde kaymaz zemin önlemleri alın.

Tıbbi tedaviler

Tedavide; pozisyonel vertigo için özel baş ve boyun hareketleri içeren manevralar (örneğin Epley manevrası), denge rehabilitasyonu için egzersizler, bulantı ve baş dönmesini azaltmaya yardımcı ilaçlar ve altta yatan hastalığa yönelik tedaviler kullanılabilir. Hangi tedavinin size uygun olduğuna yalnızca bir sağlık uzmanı karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, ilaç ve egzersiz tedavisine yanıt vermeyen şiddetli iç kulak hastalıklarında cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Bu karar, KBB uzmanı tarafından yapılacak detaylı incelemelerden sonra verilmelidir.

Bu durumla yaşamak

Vertigo atakları öngörülemez olabilir. Bu yüzden günlük yaşamınızda güvenlik önlemleri almak ve yanınızda yardımcı olabilecek birinin bulunmasını sağlamak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yataktan kalkarken veya sandalyeden doğrulurken yavaş ve kontrollü hareket edin.
• Ani dönme, eğilme ve yukarı bakma hareketlerinden kaçının.
• Yorgunluğu önlemek için düzenli uyuyun.
• Stresle başa çıkmak için nefes egzersizleri veya gevşeme teknikleri deneyin.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek, tuz tüketimini sınırlandırmak ve yeterince su içmek denge sağlığını destekleyebilir. Doktor ya da fizyoterapist eşliğinde yapılan denge egzersizleri, iyileşmeyi hızlandırabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Vertigo, kişinin yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir ve endişe, depresyon gibi duygusal zorluklara yol açabilir. Duygusal belirtilerinizi de bir doktorla paylaşmaktan çekinmeyin; gerekirse psikolojik destek alabilirsiniz.

Önleme

Vertigonun her türünü tamamen önlemek mümkün değildir. Ancak tetikleyici durumlardan kaçınmak, stresi yönetmek ve düşme riskine karşı önlem almak atakların sıklığını azaltabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşme ve buna bağlı yaralanmalar
• Altta yatan hastalığa göre işitme kaybı
• Günlük işleri yapamama ve yaşam kalitesinin düşmesi
• Kaygı ve depresyon

Uzun vadeli görünüm

Vertigo çoğu zaman kontrol altına alınabilen bir durumdur. Doğru tanı, uygun tedavi ve düzenli takip ile baş dönmesi azaltılabilir ve yaşam kalitesi büyük ölçüde iyileştirilebilir. Doktorunuzun önerilerine uymanız iyileşmenin en önemli parçasıdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.