Vertigo (Baş Dönmesi) için Hazırlık Rehberi

Genel Bakış

Vertigo, kişinin kendisinin veya çevresindeki nesnelerin dönüyormuş gibi hissettiği bir baş dönmesi türüdür. Genellikle iç kulaktaki denge sisteminden kaynaklanır ve bir hastalık değil, altta yatan bir sorunun belirtisidir.

Vertigo oldukça yaygındır; her 100 kişiden yaklaşık 15-20'si hayatının bir döneminde vertigo yaşar.

Vertigo her yaşta görülebilir, ancak 40 yaş üstü kadınlarda ve 60 yaş üstü bireylerde daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dönme hissi
• Denge kaybı
• Bulantı veya kusma
• Göz hareketlerinde anormal sıçramalar (nistagmus)
• Baş hareketiyle artan semptomlar
• Soğuk terleme veya sersemlik hissi

Nedenler

Ana nedenler

• İyi huylu paroksismal pozisyonel vertigo (BPPV) – iç kulaktaki kristallerin yerinden oynaması
• Meniere hastalığı – iç kulakta sıvı birikmesi
• Vestibüler nörit – denge sinirinin iltihaplanması
• Migren kaynaklı vertigo
• Boyun kaynaklı (servikal) baş dönmesi

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Kafa travması öyküsü
• Viral enfeksiyonlar
• Stres ve yorgunluk
• Ailede vertigo öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Baş dönmesiyle birlikte konuşma güçlüğü, yüz veya kol kuvvet kaybı varsa
• Şiddetli baş ağrısı veya göğüs ağrısı eşlik ediyorsa
• Ani işitme kaybı yaşıyorsanız
• Bilinç bulanıklığı veya bayılma varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Baş dönmesi tekrarlıyorsa
• Günlük aktivitelerinizi etkiliyorsa
• Bulantı veya kusma ile birlikteyse
• Uzun süredir devam eden baş dönmesi

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler, ardından fizik muayene ve denge testleri yapar. Kesin tanı için genellikle ek testlere gerek duyulur.

Yapılabilecek testler

• Hasta hikayesi ve fizik muayene
• Dix-Hallpike testi (baş hareketleriyle vertigonun tetiklenmesi)
• Videonistagmografi (VNG) – göz hareketlerinin ölçümü
• İşitme testi (odyometri)
• Gerekirse Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında başınızı farklı pozisyonlara getirmeniz istenebilir. Bu, vertigonun türünü belirlemeye yardımcı olur. Testler genellikle ağrısızdır ve kısa sürer.

Tedavi

Vertigo tedavisi altta yatan nedene bağlıdır. Çoğu durumda manevra tedavileri, ilaçlar ve yaşam tarzı değişiklikleriyle kontrol sağlanır.

Evde kişisel bakım

• Vertigo atağı sırasında sakin bir yerde oturun veya uzanın
• Ani baş hareketlerinden kaçının
• Güvenliğiniz için yürürken tutunacak bir yer kullanın
• Stresi azaltın ve yeterince uyuyun
• Araç kullanmaktan veya merdiven inip çıkmaktan kaçının

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, altta yatan nedene göre dengeyi düzenleyen bazı ilaçlar veya iç kulaktaki kristallerin yerine oturması için özel baş hareketleri (örneğin Epley manevrası) önerebilir. İlaçlar yalnızca reçete ile kullanılmalıdır; bu nedenle size en uygun tedaviyi doktorunuz belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, ilaçla kontrol edilemeyen ve yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen vertigo türlerinde cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Bu karar mutlaka bir Kulak Burun Boğaz uzmanı tarafından verilmelidir.

Bu durumla yaşamak

Vertigo atağı sırasında panik yapmamaya çalışın. Güvenli bir pozisyon alın, derin nefes alın ve başınızı sabit tutun. Atağın geçmesini bekleyin ve günlük aktivitelere yavaşça dönün.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve stresten uzak durma
• Alkol ve kafeini sınırlamak
• Sigara içmemek
• Denge egzersizleri yapmak (fizyoterapist eşliğinde)
• Evde düşmeye karşı önlemler almak (halıları sabitlemek, gece lambası kullanmak)

Diyet ve egzersiz

Tuzlu gıdalar ve şeker bazı kişilerde vertigo ataklarını tetikleyebilir. Düşük tuzlu ve dengeli bir beslenme; düzenli ve yavaş tempolu egzersizler (yürüyüş, yoga gibi) denge sisteminin yeniden eğitilmesine yardımcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tekrarlayan vertigo atakları kaygı ve depresyona yol açabilir. Bu duyguların normal olduğunu bilin ve destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Vertigo her zaman önlenemez, ancak altta yatan nedeni bilmek ve tetikleyicilerden kaçınmak atak sıklığını azaltabilir. Düşme riskine karşı evde güvenlik önlemleri almak önemlidir.

Aşılar

Vertigo için doğrudan koruyucu bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Vertigo için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak risk faktörleriniz varsa düzenli kulak muayenesi önerilebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşme ve buna bağlı kırıklar
• İşitme kaybının kötüleşmesi
• Günlük yaşam aktivitelerinde kısıtlanma
• Anksiyete ve depresyon

Uzun vadeli görünüm

Vertigo atakları çoğu zaman tedaviyle kontrol altına alınabilir. Doğru tanı ve tedavi ile çoğu insan normal yaşamına döner. Bu süreçte sabırlı olmak ve doktorunuzun önerilerine uymak çok önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.