Vertigo: Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Süreci

Genel Bakış

Vertigo, kişinin kendisinin ya da çevresinin dönüyormuş gibi hissettiği bir denge bozukluğudur. Normal baş dönmesinden farklıdır; vertigo genellikle iç kulaktaki denge organlarından veya beyindeki denge merkezlerinden kaynaklanır.

Oldukça sık görülür. Her 100 kişiden yaklaşık 3 ila 5'i hayatının bir döneminde vertigo yaşar.

Vertigo her yaşta görülebilir. Ancak 40 yaş üstü yetişkinlerde, kadınlarda ve daha önce kafa travması geçirmiş kişilerde daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dönme hissi, sanki etraf veya kendi vücudunuz dönüyormuş gibi
• Denge kaybı, sendeleme veya ayakta durmakta zorlanma
• Bulantı veya kusma
• Göz hareketlerinde kontrolsüz atma (nistagmus)
• Kulak çınlaması veya işitme azlığı
• Soğuk terleme ve baş dönmesine eşlik eden huzursuzluk

Çocuklarda belirtiler

• Ani dengesizlik veya düşme
• Çocuğun tutunarak yürümesi
• Huzursuzluk, ağlama veya kusma
• Gözlerin kontrolsüz hareket etmesi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Düşme riskinde belirgin artış
• Yürürken tutunma ihtiyacı
• Yataktan kalkarken daha şiddetli baş dönmesi
• Denge kaybına bağlı olarak ev dışına çıkmaktan kaçınma

Nedenler

Ana nedenler

• İyi huylu pozisyonel vertigo (BPPV): Baş hareketiyle tetiklenen, iç kulaktaki denge kristallerinin yer değiştirmesi
• Meniere hastalığı: İç kulakta sıvı basıncının artması
• Vestibüler nörit: Denge sinirinin iltihaplanması
• Migrenle ilişkili vertigo
• İç kulak enfeksiyonları
• Nadiren beyin, kalp veya damar hastalıkları

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Kadın cinsiyet
• Stres ve kaygı
• Yetersiz uyku
• Fazla tuz tüketimi
• Kafa travması öyküsü
• Geçirilmiş iç kulak enfeksiyonları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Baş dönmesiyle birlikte konuşma bozukluğu, yüzde uyuşma veya güçsüzlük varsa
• Ani işitme kaybı yaşıyorsanız
• Bayılma veya şiddetli göğüs ağrısı eşlik ediyorsa
• Sürekli kusma nedeniyle su içemiyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Baş dönmesi haftalarca sürüyor veya sık sık tekrarlıyorsa
• Denge kaybı düşmelere yol açıyorsa
• Kulak çınlaması veya işitme azlığı varsa
• Baş hareketleriyle her gün tetiklenen dönme hissi yaşıyorsanız

Tanı

Doktor önce şikayetlerinizi dinler, ardından başınızı belirli yönlere çevirerek göz hareketlerinizi ve baş dönmenizi değerlendirir. Gerekirse duyma ve denge testleri istenir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene ve nörolojik muayene
• Baş pozisyonu testleri
• İşitme testi
• Denge testleri
• Gereken durumlarda görüntüleme yöntemleri

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında baş dönmesi yaşayabilirsiniz; bu genellikle kısa sürelidir ve tanı için önemli bilgi verir. Testler çoğunlukla ayaktan yapılır ve hastanede kalmayı gerektirmez.

Tedavi

Tedavi, vertigonun nedenine göre kişiye özel planlanır. Amaç belirtileri azaltmak, düşmeleri önlemek ve yaşam kalitesini artırmaktır. Doğru tedaviyle çoğu hastada belirgin iyileşme sağlanır.

Evde kişisel bakım

• Ani baş hareketlerinden kaçının
• Baş dönmesi başlarsa sabit bir noktaya bakın ve oturun
• Yataktan kalkarken önce yavaşça doğrulun
• Yeterince su için ve alkolden kaçının
• Aşırı tuzlu besinleri sınırlayın
• Evde takılma ve düşme risklerini azaltın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz altta yatan nedene göre belirtileri hafifletmek için ilaçlar, iç kulaktaki kristalleri yerine oturtmayı hedefleyen baş pozisyonu hareketleri veya denge egzersizleri önerebilir. İlaç ve doz seçimi mutlaka hekim tarafından yapılmalıdır; reçetesiz ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi çok nadir durumlarda, örneğin Meniere hastalığı gibi ilaç ve egzersizlere yanıt vermeyen durumlarda veya altta yatan başka bir sorun saptandığında değerlendirilebilir.

Bu durumla yaşamak

Vertigo atakları gelip geçicidir. Atak sırasında sakin kalmak, aniden hareket etmemek ve güvenli bir yerde oturmak önemlidir. Hareketlerinizi yavaş ve kontrollü yapmak denge kaybını azaltır. Hangi hareketlerin atağı tetiklediğini not almak faydalı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyuyun ve stresten uzak durmaya çalışın
• Ani dönüş hareketlerinden kaçının
• Kafein ve sigarayı azaltın
• Evde ve koridorlarda iyi aydınlatma sağlayın
• Araba kullanırken vertigo hissederseniz aracı güvenli bir yerde durdurun

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenin ve yeterli sıvı alın; aşırı tuzdan kaçının. Yürüyüş ve doktor önerisiyle yapılan denge egzersizleri, dengeyi geliştirmeye yardımcı olabilir. Egzersize atak dönemlerinde değil, sakin dönemlerde başlayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Vertigo, kontrolü kaybetme korkusu nedeniyle kaygıya ve depresyona yol açabilir. Bu durumun sizin suçunuz olmadığını bilmek ve duygularınızı ailenizle paylaşmak önemlidir. Gerekirse bir ruh sağlığı uzmanından destek alabilirsiniz.

Önleme

Vertigo her zaman önlenemez, ancak düşme riskini azaltmak, stresi yönetmek, yeterli uyumak ve altta yatan hastalıkları düzenli takip ettirmek atakların sıklığını azaltabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşme ve düşmeye bağlı yaralanma riskinde artış
• Anksiyete ve dışarı çıkmaktan kaçınma davranışı
• İş ve sosyal yaşamda kısıtlanma
• Nadiren altta yatan ciddi bir hastalığın fark edilmemesi

Uzun vadeli görünüm

Vertigo tekrarlayabilen bir durum olsa da çoğu insan doğru tanı ve tedaviyle iyileşir veya ataklarını kontrol altına alır. Denge zamanla telafi edilebilir; uzman desteğiyle yaşam kalitesini korumak mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.