AAA screening invitation explained

Genel Bakış

Karın ana atardamarı (aort) duvarında balonlaşma ve genişlemedir. Buna abdominal aort anevrizması (AAA) denir.

65 yaş üstü erkeklerde yaklaşık %2-5 oranında görülür. Sigara içenlerde risk daha yüksektir.

Özellikle 65 yaş üstü erkekler, sigara içenler, yüksek tansiyonu olanlar ve ailesinde AAA öyküsü bulunanlar risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu AAA hiçbir belirti vermez.
• Büyük anevrizmalarda karında atan bir kitle hissi, sırt veya karın ağrısı olabilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda çok nadirdir. Doğumsal olabilir ancak belirti vermez.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Karın veya sırt ağrısı
• Karında nabız gibi atan his
• Bacaklarda uyuşma veya güçsüzlük

Nedenler

Ana nedenler

• Aort duvarının zayıflaması ve genişlemesi.
• En sık neden damar sertliğidir (ateroskleroz).

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• Yüksek tansiyon
• Erkek cinsiyet
• 65 yaş üstü olmak
• Ailede AAA öyküsü
• Damar sertliği (ateroskleroz)
• Obezite

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi biri varsa hemen acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 65 yaş üstüyseniz veya risk faktörleriniz varsa doktorunuza AAA taraması yaptırmayı sorun.
• Ailenizde AAA öyküsü varsa daha erken yaşta tarama isteyin.

Tanı

Karın ultrasonu ile aort görüntülenir. Bu basit, ağrısız ve radyasyon içermeyen bir testtir.

Yapılabilecek testler

• Karın ultrasonu (en sık kullanılan tarama yöntemi)
• Bilgisayarlı tomografi (BT) anjiyografi (detaylı görüntüleme için)

Randevunuzda neler beklenir

Sırtüstü yatarken karnınıza jel sürülür ve prob ile görüntü alınır. İşlem 15-20 dakika sürer, herhangi bir ağrı veya rahatsızlık hissetmezsiniz.

Tedavi

Tedavi anevrizmanın boyutuna, büyüme hızına ve genel sağlık durumunuza bağlıdır. Küçük anevrizmalar düzenli takip edilir, büyük veya hızlı büyüyenlerde cerrahi düşünülür.

Evde kişisel bakım

• Sigara içiyorsanız bırakın
• Tansiyonunuzu kontrol altında tutun
• Sağlıklı beslenin ve düzenli egzersiz yapın
• Stresten uzak durun

Tıbbi tedaviler

Kan basıncını düşürmek ve kalp damar sağlığını korumak için doktorunuz ilaç önerebilir. Hangi ilacın sizin için uygun olduğuna doktorunuz karar verecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Anevrizma çapı 5.5 cm'i geçtiğinde veya yılda 1 cm'den hızlı büyüdüğünde cerrahi onarım gerekebilir. Açık cerrahi veya endovasküler (kapalı) yöntemlerle yapılır.

Bu durumla yaşamak

Küçük anevrizmanız varsa düzenli doktor kontrollerine gidin. Belirtilerinizi takip edin ve ani ağrı durumunda acile başvurun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmeyin
• Sağlıklı kilonuzu koruyun
• Tansiyonunuzu düzenli ölçtürün
• Stresi yönetmek için gevşeme teknikleri uygulayın

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu bir beslenme düzeni izleyin (sebze, meyve, tam tahıl, az yağlı). Düzenli yürüyüş gibi orta yoğunlukta egzersiz yapın, ancak ağır kaldırma gibi ani basınç artışı yapan hareketlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sağlık endişesi yaşamak normaldir. Ailenizle veya doktorunuzla konuşmak rahatlatabilir. Gerekirse psikolojik destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Tamamen önlenemese de risk faktörlerini azaltarak (sigara bırakma, tansiyon kontrolü) ve düzenli tarama ile erken teşhis mümkündür.

Tarama programları

65 yaş üstü erkeklere tek seferlik ultrason taraması önerilir. Sigara içmiş veya ailede AAA öyküsü varsa tarama daha erken başlatılabilir. Sağlık Bakanlığı'nın ulusal tarama programı kapsamında davet mektubu alabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Anevrizma yırtılması (rüptür) hayatı tehdit eden iç kanamaya yol açar.
• Anevrizma içinde pıhtı oluşumu ve pıhtının bacak damarlarına atması (emboli)

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis edilen küçük anevrizmalar düzenli takiple uzun yıllar sorunsuz izlenebilir. Büyük anevrizmalarda başarılı cerrahi tedavi sonrası yaşam beklentisi normale yakındır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.