50 yaş mamografi kararı

Genel Bakış

Mamografi, meme dokusunun röntgen ile görüntülenmesidir. 50 yaşına geldiğinizde meme kanserini erken yakalamak için yapılan bu tarama, herhangi bir şikayetiniz olmasa bile önerilir. Erken teşhis sayesinde tedavi daha başarılı olur.

Evet, meme kanseri kadınlarda en sık görülen kanser türlerinden biridir. 50 yaş üstü kadınlar risk altındadır.

Başta kadınlar olmak üzere, nadiren erkeklerde de görülebilir. Ailede meme kanseri öyküsü olan kişiler daha yüksek risk taşır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ele gelen sertlik veya kitle
• Meme derisinde çekilme, portakal kabuğu görünümü
• Meme başında akıntı, çökme veya yara
• Koltuk altında şişlik veya bezeler

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda meme kanseri çok nadirdir; bu belirtiler başka nedenlerle de ortaya çıkabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşla birlikte meme dokusu incelir, bu nedenle mamografideki görüntüler daha nettir.
• Yaşlılarda kitle dışında meme başı akıntısı veya cilt değişiklikleri daha sık görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Meme kanserinin kesin nedeni bilinmemekle birlikte, hücrelerin kontrolsüz çoğalması sonucu oluşur.
• Genetik mutasyonlar (BRCA1 ve BRCA2 gibi) riski artırır.
• Uzun süreli hormon kullanımı, alkol tüketimi ve obezite de katkıda bulunabilir.

Risk faktörleri

• Yaş (50 yaş üstü)
• Ailede meme veya yumurtalık kanseri öyküsü
• Erken adet görme (12 yaş öncesi) veya geç menopoz (55 yaş sonrası)
• Hiç doğum yapmamış olmak veya ilk doğumu 30 yaşından sonra yapmak
• Aşırı kilolu olmak
• Alkol kullanmak
• Daha önce meme kanseri geçirmiş olmak
• Yoğun meme dokusu (mamografide görüntüyü zorlaştırabilir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Memede yeni fark edilen ele gelen kitle
• Meme başından kan gelmesi
• Meme cildinde çekilme, kızarıklık, yara
• Koltuk altında şişlik

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 50 yaşına geldiğinizde aile hekiminize veya kadın doğum uzmanınıza danışarak mamografi randevusu alın.
• Aile öykünüz varsa (anne, kız kardeş, teyze vb.) doktorunuz daha erken yaşta tarama önerebilir.
• Düzenli doktor kontrolü ve kendi kendine meme muayenesi önemlidir.

Tanı

Mamografi, meme kanserini erken yakalamak için kullanılan bir tarama yöntemidir. Şüpheli durumda ultrason, MR veya biyopsi (parça alınması) yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Mamografi (her iki memenin röntgeni)
• Ultrason (şüpheli bölgenin detaylı incelenmesi)
• MR (özellikle yüksek riskli kişilerde)
• Biyopsi (iğneyle küçük parça alınıp patolojiye gönderilir)

Randevunuzda neler beklenir

Mamografi sırasında özel bir giysi soyunmanız istenir. Meme, iki plaka arasında birkaç saniye sıkıştırılır. Bu hafif rahatsızlık verebilir ancak geçicidir. İşlem 15-20 dakika sürer. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde doktorunuza iletilir.

Tedavi

Meme kanseri teşhisi konulursa tedavi, kanserin evresine, türüne ve kişisel özelliklere göre planlanır. Cerrahi, radyoterapi (ışın tedavisi), ilaç tedavileri ve hormon tedavileri kullanılabilir. Tedavi sürecinde doktorunuz size en uygun seçenekleri anlatacaktır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği randevuları aksatmayın.
• Tedavi sırasında beslenmenize dikkat edin, bol sebze ve meyve tüketin.
• Fiziksel aktiviteyi ihmal etmeyin; yürüyüş gibi hafif egzersizler yapabilirsiniz.
• Yorgunluk, ağrı gibi yan etkiler konusunda doktorunuzla konuşun.

Tıbbi tedaviler

Tedavi seçenekleri arasında cerrahi (tümörün çıkarılması veya memenin alınması), radyoterapi (ışın tedavisi), kemoterapi (ilaçla tedavi), hormon tedavisi ve akıllı ilaçlar (hedefe yönelik tedaviler) bulunur. Hangi tedavinin uygulanacağına doktorunuz karar verecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Genellikle tümörün çıkarılması (lumpektomi) veya memenin tamamen alınması (mastektomi) gibi cerrahi seçenekler değerlendirilir. Doktorunuz en uygun yöntemi sizinle konuşacaktır.

Bu durumla yaşamak

Meme kanseri tedavisi sonrası düzenli kontrollere devam etmek önemlidir. Kendi kendine meme muayenesi yapmayı sürdürün. Yeni bir kitle veya değişiklik fark ederseniz hemen doktorunuza bildirin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı kilonuzu koruyun.
• Düzenli egzersiz yapın (haftada en az 150 dakika orta şiddetli aktivite).
• Alkol tüketimini sınırlayın veya bırakın.
• Sigara içmeyin.

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme (zeytinyağı, balık, sebze, meyve, tam tahıllar) önerilir. Kırmızı et ve işlenmiş gıdaları sınırlayın. Egzersiz, tedavi yan etkilerini azaltmaya ve genel sağlığı iyileştirmeye yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Meme kanseri tanısı ve tedavisi kaygı, üzüntü ve strese neden olabilir. Bu duygular normaldir. Psikolojik destek almak, destek gruplarına katılmak size iyi gelebilir.

Önleme

Meme kanserini tamamen önlemek mümkün olmasa da, sağlıklı yaşam tarzı seçimleri riski azaltabilir. Düzenli tarama ile erken teşhis hayat kurtarır.

Aşılar

Meme kanseri için bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

50 yaşından itibaren her 2 yılda bir mamografi çektirmek, Sağlık Bakanlığı tarafından önerilen tarama programıdır. Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM) ücretsiz mamografi hizmeti sunmaktadır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanserin büyüyerek çevre dokulara yayılması
• Lenf düğümlerine sıçraması (koltuk altı, köprücük kemiği çevresi)
• Uzak organlara metastaz yapması (kemik, karaciğer, akciğer, beyin)
• Tedavi edilmezse ilerleyici hastalık ve yaşam süresinin kısalması

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis edilen meme kanserinin tedavi başarısı çok yüksektir. Düzenli tarama sayesinde birçok kadın tamamen iyileşmekte ve normal yaşamına devam etmektedir. Tedavi seçenekleri gün geçtikçe artmakta ve yaşam kalitesi iyileşmektedir. Umutlu olmak için her zaman neden vardır.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• KETEM (Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri) · Türkiye geneli
• Meme Dostu Derneği · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.