Age 60 bowel screening decision

Genel Bakış

Bağırsak kanseri taraması, henüz hiçbir belirti yokken, bağırsakta kanser ya da kansere dönüşebilecek polip adı verilen oluşumları bulmayı amaçlayan bir sağlık kontrolüdür. 60 yaş, bu taramaya başlamak için önerilen yaşlardan biridir.

Bağırsak kanseri, dünyada ve Türkiye'de sık görülen kanserlerden biridir. 60 yaş civarında görülme sıklığı artar. Tarama sayesinde birçok vaka erken teşhis edilir.

Tarama kararı özellikle 50-70 yaş arasındaki kişileri ilgilendirir. Ailede bağırsak kanseri öyküsü, obezite, sigara kullanımı gibi risk faktörleri olan kişilerde daha erken yaşta tarama da gerekebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bağırsak alışkanlığında değişiklik (kabızlık, ishal veya dışkı kıvamında değişme)
• Dışkıda kan (parlak kırmızı veya koyu renkli)
• Karında ağrı, şişkinlik veya kramp
• İstemsiz kilo kaybı
• Sürekli yorgunluk ve halsizlik
• Bağırsakların tam boşalmadığı hissi

Nedenler

Ana nedenler

• Bağırsak kanseri genellikle poliplerden (bağırsak iç yüzeyindeki küçük, iyi huylu büyümeler) zamanla gelişir.
• Hücrelerin DNA'sında meydana gelen değişiklikler (mutasyonlar) kontrolsüz büyümeye yol açar.
• Kesin neden her zaman bilinmez; genetik ve çevresel faktörler birlikte rol oynar.

Risk faktörleri

• 50 yaş üzerinde olmak
• Ailede bağırsak kanseri veya polip öyküsü
• Obezite (fazla kilo)
• Sigara kullanımı
• Aşırı alkol tüketimi
• Kırmızı et ve işlenmiş etleri fazla tüketmek
• Lifli gıdalardan az beslenmek
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Tip 2 diyabet ve inflamatuvar bağırsak hastalığı (Crohn, ülseratif kolit) gibi durumlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani karın ağrısı veya makattan şiddetli kanama varsa hemen 112’yi arayın.
• Birkaç gün içinde düzelmeyen karın ağrısı veya dışkıda bir kez kan görülmesi durumunda aynı gün doktora başvurun.
• Açıklanamayan kilo kaybı, sürekli yorgunluk ya da bağırsak alışkanlığında kalıcı değişiklik varsa en kısa sürede doktora görünün.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 50 yaşını geçtiyseniz ve daha önce bağırsak taraması yaptırmadıysanız, aile hekiminize veya Sağlık Bakanlığı’nın tarama birimlerine başvurarak gaitada gizli kan testi yaptırabilirsiniz.
• Ailede bağırsak kanseri olanlar daha erken yaşta tarama için doktora danışmalıdır.

Tanı

Bağırsak kanseri taraması ve tanısı için birkaç test kullanılır. Size en uygun testi doktorunuz belirleyecektir.

Yapılabilecek testler

• Gaitada gizli kan testi: Dışkıda gözle görülmeyen kanı tespit eder; 2 yılda bir yapılması önerilir.
• Kolonoskopi: Kalın bağırsağın bir kamera ile incelenmesi; polipler varsa aynı anda alınabilir.
• Sigmoidoskopi: Kalın bağırsağın alt kısmının incelenmesi.
• Sanal kolonoskopi (BT kolonografi): Bilgisayarlı tomografi ile bağırsağın görüntülenmesi.
• Dışkı DNA testi: Bazı durumlarda kullanılan bir testtir.

Randevunuzda neler beklenir

Önce gaitada gizli kan testi için evde bir örnek alıp laboratuvara göndermeniz istenebilir. Kolonoskopi öncesinde bağırsak temizliği için özel bir diyet ve ilaç kullanmanız gerekebilir. İşlem sırasında rahatlatıcı ilaç verilir, genellikle ağrısızdır. Sonuçlarınızı doktorunuz sizinle paylaşır ve gerekirse ileri tetkik planlar.

Tedavi

Eğer taramada bağırsak kanseri veya kansere dönüşme riski taşıyan polipler bulunursa, tedavi seçenekleri mevcuttur. Tedavi başarılı olabilir, özellikle erken evrede.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği aralıklarla kontrollerinizi yaptırın.
• Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve ideal kiloda kalmak tedavi sürecini destekler.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Stres yönetimi için destek alın.

Tıbbi tedaviler

Tedavi genellikle cerrahi, kemoterapi ve radyoterapi gibi yöntemlerin bir kombinasyonunu içerir. Hangi tedavinin uygulanacağı kanserin evresine, yerine ve kişinin genel sağlık durumuna bağlıdır. Doktorunuz sizin için en uygun planı yapacaktır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Erken evre bağırsak kanserinde veya büyük poliplerin çıkarılmasında ameliyat gerekebilir. Bazı durumlarda kolonoskopi sırasında polipler alınarak tedavi sağlanabilir.

Bu durumla yaşamak

Bağırsak kanseri tedavisi sonrası veya tarama kararı aşamasında günlük yaşamınızı sürdürebilirsiniz. Tedavi sürecinde dinlenmeye ve vücudunuzu dinlemeye özen gösterin. Normal aktivitelere yavaşça dönebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli yürüyüş gibi hafif egzersizler yapın.
• Stresten uzak durun, derin nefes egzersizleri deneyin.
• Aile ve arkadaşlarınızla iletişim halinde olun.
• Doktor kontrollerinizi aksatmayın.

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar (sebze, meyve, tam tahıllar) tüketmeye özen gösterin. Kırmızı et ve işlenmiş etleri sınırlayın. Bol su için. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz (örn. hızlı yürüyüş) yapmaya çalışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tarama sonucu veya kanser tanısı kaygı yaratabilir. Bu duygular normaldir. Psikolojik destek almak, konuşmak ve bilgi sahibi olmak kaygıyı azaltabilir. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten yardım isteyin.

Önleme

Tamamen önlemek mümkün olmasa da, düzenli tarama ile kanser öncesi polipler bulunup alınabilir. Sağlıklı yaşam tarzı da riski azaltır.

Aşılar

bağırsak kanseri için özel bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı, 50-70 yaş arası herkese 2 yılda bir gaitada gizli kan testi önermektedir. 60 yaş, bu taramayı yaptırmak için uygun bir dönemdir. Aile hekiminize veya Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri’ne (KETEM) başvurabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanser ilerleyerek çevre dokulara yayılabilir.
• Metastaz (kanserin karaciğer, akciğer gibi uzak organlara sıçraması) oluşabilir.
• Bağırsak tıkanıklığı, delinme veya şiddetli kanama gibi acil durumlar gelişebilir.
• Tedavi edilmezse yaşam süresi kısalır.

Uzun vadeli görünüm

Bağırsak kanseri erken teşhis edildiğinde tedavi başarısı yüksektir. Tarama sayesinde birçok kişi tamamen iyileşebilir. Her durumda, modern tıp imkanları ve kişiye özel tedavi planları umut vericidir. Doktorunuzla düzenli iletişimde kalmak en iyi sonucu almanıza yardımcı olur.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı Kanser Tarama Programı (KETEM) · Türkiye geneli

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.