Anatomy scan screening

Genel Bakış

Anatomi taraması (detaylı ultrason), gebeliğin 18-22. haftaları arasında yapılan bir testtir. Bu test, bebeğin organlarının, kemiklerinin ve vücut yapısının normal gelişip gelişmediğini kontrol etmek için kullanılır. Amaç, olası sağlık sorunlarını erken fark etmektir.

Evet, anatomi taraması Türkiye'de ve dünyada gebelik takibinin rutin bir parçasıdır. Sağlık Bakanlığı da bu taramayı önermektedir.

Bu tarama, gebeliğin bu döneminde olan tüm anne adaylarına önerilir. Herhangi bir risk faktörü olmasa bile yapılması tavsiye edilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Anatomi taraması bir hastalığın belirtileri için değil, bebeğin gelişimini değerlendirmek için yapılır. Bu nedenle annede herhangi bir belirti olması gerekmez.

Çocuklarda belirtiler

• Bu tarama doğum öncesi yapıldığı için çocuklarda belirti aranmaz.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bu tarama yalnızca gebelikte yapılır, yaşlılarla ilgili değildir.

Nedenler

Ana nedenler

• Anatomi taraması bir hastalık değildir; bebekte yapısal farklılıkların (anomali) tespiti için yapılır. Bu farklılıkların nedeni genetik faktörler, çevresel etkenler veya bilinmeyen sebepler olabilir.

Risk faktörleri

• Anne yaşının 35 üzerinde olması
• Ailede doğumsal anomali öyküsü
• Gebelikte bazı ilaçların kullanımı
• Kontrolsüz diyabet veya enfeksiyonlar
• Önceki gebeliklerde yapısal anomali görülmesi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Tarama sırasında ciddi bir sorun saptanırsa doktorunuz sizi hemen bir uzmana yönlendirecektir.
• Tarama sonrası açıklanamayan vajinal kanama veya sızıntı olursa acilen doktorunuza başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Tüm gebelerin anatomi taraması için 18-22. haftalar arasında planlı bir randevu alması önerilir.
• Daha önce risk faktörü olan annelerin tarama öncesinde doktorlarıyla görüşmesi uygundur.

Tanı

Anatomi taraması, bir ultrason cihazıyla yapılır. Cihaz, anne karnına yerleştirilen bir prob aracılığıyla ses dalgaları gönderir ve bebeğin görüntüsünü oluşturur.

Yapılabilecek testler

• Detaylı ultrason (2 boyutlu ve gerekirse 3 boyutlu)
• Gerekirse ek doppler ultrason (kan akışını değerlendirmek için)
• Şüpheli durumlarda ileri görüntüleme veya genetik testler (amniyosentez gibi) önerilebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Test genellikle 30-60 dakika sürer. Anne adayı sırtüstü yatar, karnına jel sürülür ve prob hareket ettirilir. Bebeğin pozisyonuna göre bazen yan dönmeniz veya kısa bir yürüyüş yapmanız istenebilir. Test sırasında ağrı olmaz, sadece hafif bir baskı hissedebilirsiniz.

Tedavi

Anatomi taraması bir tedavi değil, bir tarama testidir. Eğer bir sorun saptanırsa, tedavi planı sorunun türüne ve ciddiyetine göre belirlenir. Bazı durumlar doğumdan sonra tedavi edilirken, bazıları gebelik sırasında müdahale gerektirebilir.

Evde kişisel bakım

• Sağlıklı beslenme, folik asit takviyesi ve doktorun önerdiği vitaminleri düzenli kullanmak.
• Gebelikte alkol, sigara ve zararlı maddelerden uzak durmak.
• Düzenli doktor kontrollerine gitmek.

Tıbbi tedaviler

Saptanan yapısal sorunlara göre tedavi seçenekleri değişir. Bazı durumlarda gebelik sırasında ilaç tedavisi veya girişimsel işlemler uygulanabilir. Doğumdan sonra ise cerrahi müdahale veya özel bakım gerekebilir. Tedavi planı, uzman doktorlar (perinatolog, pediatrik cerrah vb.) tarafından oluşturulur. Hiçbir ilaç veya tedavi yöntemi doktor önerisi olmadan kullanılmamalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı doğumsal anomaliler (örneğin kalp delikleri, bağırsak tıkanıklıkları) doğumdan sonra cerrahi müdahale gerektirebilir. Ameliyatın zamanlaması bebeğin durumuna göre belirlenir.

Bu durumla yaşamak

Anatomi taraması sonucu normal çıkan gebeler günlük hayatlarına normal bir şekilde devam edebilir. Eğer bir sorun saptanırsa, doktorunuzun önerdiği takip ve tedavi planına uymanız önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli gebelik kontrollerine gitmek.
• Stresten kaçınmak ve yeterli dinlenmek.
• Doktorun onayladığı egzersizleri yapmak.
• Gerekli aşıları (örneğin tetanos) yaptırmak.

Diyet ve egzersiz

Gebelikte dengeli beslenme, protein, demir ve kalsiyum açısından zengin gıdalar tüketmek önemlidir. Hafif yürüyüşler ve prenatal yoga gibi aktiviteler genellikle güvenlidir. Ancak herhangi bir egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tarama sonucu beklenmeyen bir durum öğrenmek kaygı yaratabilir. Bu duygular normaldir. Duygusal destek almak için eşinizle, ailenizle veya bir psikologla konuşmaktan çekinmeyin. Unutmayın, erken tanı birçok durumda tedavi şansını artırır.

Önleme

Bazı doğumsal anomaliler tamamen önlenemez, ancak riski azaltmak mümkündür. Sağlıklı bir yaşam tarzı, folik asit takviyesi, enfeksiyonlardan korunma ve düzenli gebelik takibi riski azaltabilir.

Aşılar

Gebelik öncesi ve sırasında önerilen aşılar (kızamıkçık, tetanos, grip gibi) bazı enfeksiyonlara bağlı anomalileri önleyebilir. Aşı takviminiz için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Anatomi taramasının kendisi bir tarama testidir. Ayrıca ilk trimesterde yapılan ikili tarama ve daha sonra yapılan üçlü/dörtlü testler de bazı kromozomal anomalileri taramak için kullanılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bazı yapısal sorunlar doğumda veya sonrasında ciddi sağlık problemlerine yol açabilir.
• Tedavi edilmezse bebeğin solunum, beslenme veya kalp-damar sisteminde sorunlar gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Anatomi taraması sayesinde pek çok doğumsal anomali erken fark edilir. Erken tanı, uygun tedavi ve takip planıyla birçok bebek sağlıklı bir yaşama kavuşabilir. Her durumda doktorunuz size en iyi seçenekleri sunacaktır. Umudunuzu kaybetmeyin, tıp sürekli ilerlemektedir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı - Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Müdürlükleri · Türkiye geneli

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.