Combined first trimester screening

Genel Bakış

Birleşik ilk trimester taraması, hamileliğin 11. ve 14. haftaları arasında yapılan bir testtir. Bu test, bebeğin Down sendromu (fazladan bir kromozom) veya diğer bazı kromozom sorunlarına sahip olma riskini değerlendirir. Test, anneden alınan kan örneği ve ultrason (ses dalgalarıyla bebeğin görüntülenmesi) ile bebeğin ensesindeki sıvı miktarının ölçülmesinden oluşur. Bu test kesin tanı koymaz, yalnızca risk seviyesini gösterir.

Bu test, Türkiye'de Sağlık Bakanlığı tarafından önerilen ve yaygın olarak uygulanan bir tarama testidir. Birçok anne adayına rutin hamilelik kontrollerinde önerilir.

Tarama, hamile olan tüm kadınlara önerilmekle birlikte, özellikle 35 yaş ve üzeri annelerde kromozom sorunu riski daha yüksek olduğu için bu grupta daha sık kullanılır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bu tarama testi, bebekte olabilecek kromozom sorunlarının belirtilerini değil, riskini ölçer. Annede herhangi bir belirti yoktur.

Çocuklarda belirtiler

• Kromozom sorunları olan bebeklerde doğumdan sonra bazı fiziksel özellikler veya gelişimsel gecikmeler görülebilir, ancak bu test bunları teşhis etmez.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bu test yetişkinler için geçerli değildir; sadece hamilelikte bebek için yapılır.

Nedenler

Ana nedenler

• Kromozom sorunları genellikle tesadüfi hücre bölünmesi hatalarından kaynaklanır. Annenin yaşı ilerledikçe bu hataların görülme sıklığı artar.

Risk faktörleri

• Anne yaşının 35 ve üzeri olması
• Ailede Down sendromu veya başka bir kromozom sorunu öyküsü
• Daha önce kromozom sorunu olan bir bebek doğurmuş olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bu tarama testi için acil bir durum yoktur. Ancak yukarıda belirtilen acil belirtilerden herhangi biri olursa hemen 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hamileliğin 11-14. haftaları arasında bu tarama testini yaptırmak için bir kadın doğum uzmanına başvurun.
• Düzenli hamilelik kontrollerinizi aksatmayın.

Tanı

Birleşik ilk trimester taraması iki aşamada yapılır: İlk olarak anneden bir kan örneği alınır, ardından ultrason ile bebeğin ensesindeki sıvı kalınlığı ölçülür. Sonuçlar bilgisayar programıyla birleştirilerek bir risk oranı hesaplanır.

Yapılabilecek testler

• Anne kanında PAPP-A ve serbest β-hCG hormonlarının ölçülmesi
• Ultrason ile ense kalınlığı (NT) ölçümü

Randevunuzda neler beklenir

Testin yapılması yaklaşık 30-45 dakika sürer. Kan alımı sırasında hafif bir batma hissedebilirsiniz. Ultrason sırasında bebeğinizin hareketlerini görebilirsiniz. Sonuç genellikle 1-2 hafta içinde doktorunuz tarafından size açıklanır.

Tedavi

Tarama testi sonucu yüksek risk gösterirse, bu bebeğin kesinlikle sorunu olduğu anlamına gelmez. Doktorunuz size tanı koymak için koryon villus örneklemesi (CVS) veya amniyosentez gibi invaziv testler önerebilir. Bu testler kesin tanı koyar. Tanı konulduktan sonra ailenin tercihine göre gebeliğin devamı veya sonlandırılması gibi seçenekler değerlendirilir. Tedavi kromozom sorununun kendisini değil, doğacak bebeğin ihtiyaçlarını karşılamaya yöneliktir.

Evde kişisel bakım

• Sağlıklı bir hamilelik için dengeli beslenin, doktorunuzun önerdiği folik asit gibi vitaminleri alın.
• Stresten uzak durmaya çalışın, yürüyüş gibi hafif egzersizler yapın.
• Test sonucunu beklerken kendinizi rahatlatacak hobiler edinin.

Tıbbi tedaviler

Tarama testi sonrası yüksek risk durumunda doktorunuz genetik danışmanlık hizmeti önerebilir. Tanı konulursa, bebeğin doğumdan sonra ihtiyaç duyacağı özel bakım planlanır. İlaç tedavisi kromozom sorunlarını iyileştirmez; ancak eşlik eden sağlık sorunları için ilaçlar kullanılabilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna doktorunuz karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda, kromozom sorununa eşlik eden kalp deliği gibi yapısal sorunlar varsa, doğumdan sonra ameliyat gerekebilir. Bu karar bebek doğduktan sonra uzman doktorlar tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Tarama testi sonucu normal çıkarsa, normal hamilelik sürecinize devam edebilirsiniz. Yüksek risk çıkarsa, kesin tanı için yapılacak testler hakkında doktorunuzla konuşun. Süreç boyunca kendinize iyi bakmanız önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyuyun, yeterli dinlenin.
• Alkol ve sigaradan uzak durun.
• Doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmayın.

Diyet ve egzersiz

Hamilelikte sağlıklı beslenme çok önemlidir. Bol sebze, meyve, tam tahıl ve protein tüketin. Doktorunuzun onayıyla hafif yürüyüşler yapabilirsiniz. Ağır egzersizlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tarama testi sonucu beklerken kaygılı hissetmek normaldir. Yüksek risk sonucu daha fazla endişe yaratabilir. Duygularınızı eşinizle, ailenizle veya bir uzmanla paylaşın. Unutmayın, yüksek risk her zaman sorun olduğu anlamına gelmez.

Önleme

Kromozom sorunlarını tamamen önlemek mümkün değildir. Ancak sağlıklı bir hamilelik için folik asit kullanımı, düzenli doktor kontrolleri ve sağlıklı yaşam tarzı riski azaltmaya yardımcı olabilir.

Aşılar

Bu durum için özel bir aşı yoktur. Ancak hamilelik öncesi gerekli aşılarınızı yaptırmak genel sağlığınız için önemlidir.

Tarama programları

Birleşik ilk trimester taraması işte bu amaçla yapılan bir testtir. Erken dönemde risk değerlendirmesi yaparak gerekli önlemlerin alınmasını sağlar.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bu tarama testi yapılmazsa, kromozom sorunu olan bir bebek erken fark edilmeyebilir.
• Doğum sonrası tanı konulduğunda aile hazırlıklı olmayabilir.
• Bazı bebeklerde doğumda acil müdahale gerektiren durumlar gözden kaçabilir.

Uzun vadeli görünüm

Kromozom sorunları olan bebeklerin çoğu, uygun bakım ve destekle mutlu ve sağlıklı bir yaşam sürebilir. Down sendromlu bireyler, erken eğitim ve sağlık desteğiyle bağımsız yaşama becerileri geliştirebilir. Unutmayın, her durumda ailenize ve bebeğinize en iyi bakımı sağlamak için doktorunuz size yol gösterecektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.