Diabetic eye screening

Genel Bakış

Diyabetik göz taraması, şeker hastalığına bağlı olarak gözde oluşabilecek hasarı erken yakalamak için yapılan bir göz muayenesidir. Bu tarama sayesinde diyabetik retinopati adı verilen göz hastalığı henüz belirti vermeden tespit edilebilir.

Diyabet hastalarının yaklaşık üçte birinde bir dönem diyabetik retinopati gelişir. Ancak düzenli tarama ve iyi kan şekeri kontrolü ile çoğu durum önlenebilir veya kontrol altına alınabilir.

Diyabetik göz hastalığı, hem Tip 1 hem de Tip 2 diyabet hastalarını etkiler. Özellikle kan şekeri kontrolü zayıf olan, tansiyonu yüksek veya uzun süredir diyabeti olan kişiler bu hastalık için daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bulanık görme
• Gece görüşünde azalma
• Uçuşan noktalar, lekeler veya çizgiler görme
• Renkleri soluk veya farklı görme

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda diyabetik göz hastalığı genellikle erken evrede hiçbir belirti vermeyebilir. Bu nedenle diyabetli çocukların düzenli olarak göz taramasından geçmesi çok önemlidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı bireylerde diyabetik retinopati sıklıkla katarakt veya yaşa bağlı makula dejenerasyonu ile karıştırılabilir. Bu yüzden düzenli göz muayeneleri ayrıt edici tanı için kritiktir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yüksek kan şekeri seviyelerinin gözün arka kısmındaki (retina) küçük kan damarlarına zarar vermesi

Risk faktörleri

• Uzun süreli diyabet (10 yıldan fazla)
• Kontrolsüz kan şekeri (yüksek HbA1c)
• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Sigara kullanımı
• Hamilelik (gestasyonel diyabet)
• Böbrek hastalığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani görme kaybı yaşarsanız derhal 112'yi arayın
• Gözde ani ağrı veya kızarıklık varsa aynı gün acil servise başvurun

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Diyabet tanısı aldıysanız ve henüz göz taraması yaptırmadıysanız en kısa sürede bir göz doktoruna başvurun
• Yılda en az bir kez rutin göz dibi muayenesi yaptırın
• Kan şekeriniz veya tansiyonunuz değiştiğinde doktorunuza danışın

Tanı

Göz doktoru, göz bebeklerinizi genişleten damlalar kullanarak gözün arka kısmını (retina) detaylı bir şekilde inceler. Bu muayene ağrısızdır ve genellikle 15-20 dakika sürer.

Yapılabilecek testler

• Göz dibi muayenesi (oftalmoskopi) – retina ve kan damarlarının görüntülenmesi
• Görme keskinliği testi – bir harf tablosu ile görme netliğinizin ölçülmesi
• Göz tansiyonu ölçümü (tonometri) – glokom riskini değerlendirmek için
• Optik koherens tomografi (OCT) – retinanın katmanlarının ayrıntılı görüntülenmesi
• Floresein anjiyografi – damar kaçağını tespit etmek için özel bir boya kullanılarak yapılan görüntüleme

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında göz bebeklerinizi büyütmek için damlalar damlatılır. Bu damlalar birkaç saat boyunca ışığa karşı hassasiyet ve bulanık görmeye neden olabilir. Bu nedenle yanınızda güneş gözlüğü bulundurmanız ve muayene sonrası araç kullanmamanız önerilir.

Tedavi

Tedavi, gözdeki hasarın evresine göre belirlenir. Erken dönemde kan şekeri, tansiyon ve kolesterolü kontrol altında tutmak hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir. İleri evrelerde ise çeşitli tıbbi ve cerrahi yöntemler uygulanır.

Evde kişisel bakım

• Kan şekerinizi düzenli olarak ölçün ve doktorunuzun belirlediği hedef değerlerde tutun
• Sağlıklı ve dengeli beslenin, işlenmiş gıdalardan ve şekerli içeceklerden kaçının
• Haftada en az 150 dakika tempolu yürüyüş gibi orta yoğunlukta egzersiz yapın
• Sigara içiyorsanız bırakmak için destek alın
• Göz yorgunluğunu azaltmak için bilgisayar kullanırken sık sık mola verin ve gözlerinizi dinlendirin

Tıbbi tedaviler

İleri evre diyabetik retinopati için lazer tedavisi (fotokoagülasyon) uygulanarak sızdıran damarlar kapatılabilir. Makula ödemi (sarı noktada şişlik) varsa göz içine enjeksiyon tedavisi yapılabilir. Bu enjeksiyonlar damar büyümesini engelleyen ilaçları içerir. Tedavi planınızı göz doktorunuz belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ciddi kanama veya retina dekolmanı (retinanın yerinden ayrılması) durumlarında vitrektomi ameliyatı gerekebilir. Bu ameliyatta göz içindeki kanlı sıvı temizlenir ve retina onarılır.

Bu durumla yaşamak

Diyabetik göz hastalığıyla yaşarken düzenli kontrol ve kan şekeri takibi en önemli alışkanlıklarınız olmalıdır. Günlük yaşamınızda gözlerinizi dinlendirmeye özen gösterin ve herhangi bir görme değişikliğini doktorunuza bildirin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Güneşli havalarda UV korumalı güneş gözlüğü takın
• Uzun süre ekrana bakarken 20-20-20 kuralını uygulayın (her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca 6 metre uzağa bakın)
• Göz kuruluğu için doktorunuzun önerdiği yapay gözyaşı damlalarını kullanın
• Düzenli olarak kan basıncınızı ve kolesterolünüzü ölçtürün

Diyet ve egzersiz

Diyabet dostu bir beslenme planı uygulayın: tam tahıllar, yeşil yapraklı sebzeler, yağlı balıklar (somon, sardalya) ve antioksidan açısından zengin meyveler (yaban mersini, çilek) tüketin. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite yapın (tempolu yürüyüş, bisiklet, yüzme).

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görme kaybı riskiyle yaşamak kaygı ve stres yaratabilir. Bu duygular normaldir. Doktorunuzla veya bir psikologla konuşarak duygusal desteğinizi artırabilirsiniz. Ayrıca diyabetli bireyler için düzenlenen destek gruplarına katılmak da size iyi gelebilir.

Önleme

Diyabetik göz hastalığı tamamen önlenemese de, düzenli göz taramaları ve iyi bir diyabet yönetimi ile görme kaybı büyük oranda önlenebilir veya geciktirilebilir.

Tarama programları

Diyabet tanısı alan herkes, tanı konulduğu yıl içinde bir göz dibi muayenesi yaptırmalı ve göz doktorunun önerdiği sıklıkta (genellikle yılda bir) taramalara devam etmelidir. Tarama sırasında herhangi bir sorun görülmezse bile düzenli aralıklarla kontrol yapılması gerekir. Sağlık Bakanlığı, diyabetik retinopati taramasını birinci basamak sağlık hizmetleri kapsamında desteklemektedir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı görme kaybı ve körlük
• Glokom (göz tansiyonu) gelişme riskinde artış
• Katarakt oluşumunun hızlanması
• Retina dekolmanı (retinanın yerinden ayrılması)

Uzun vadeli görünüm

Diyabetik göz hastalığı erken evrede yakalandığında tedavi ile görme kaybı çoğunlukla önlenebilir. Düzenli taramalar, kan şekeri kontrolü ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları sayesinde diyabetli bireyler uzun yıllar boyunca iyi bir görme seviyesini koruyabilir. Umut verici olan, günümüzdeki tedavi seçeneklerinin sürekli gelişmesidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.