FIT positive next steps

Genel Bakış

FIT pozitif sonucu, dışkıda gizli kan testi (FIT) adı verilen bir tarama testinin pozitif çıktığı anlamına gelir. Bu, bağırsağınızdan az miktarda kan sızıntısı olabileceğini gösterir, ancak kesinlikle kanser olduğunuz anlamına gelmez. Çoğu zaman neden iyi huyludur (örneğin hemoroid veya polip).

Evet, 50 yaş üstü düzenli tarama yaptıran kişilerin yaklaşık %5-10'unda FIT pozitif çıkabilir.

FIT pozitifliği, 50-70 yaş arası düzenli tarama yaptıran herkesi etkileyebilir. Ailesinde kalın bağırsak kanseri öyküsü olanlar veya bağırsak hastalığı bulunanlar daha sık görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• FIT pozitifliğinin kendine ait bir belirtisi yoktur; çünkü test, belirti olmadan kanı tespit eder.
• Bazı kişilerde makattan kanama, dışkıda kan, karın ağrısı veya dışkılama alışkanlığında değişiklik olabilir.

Çocuklarda belirtiler

• FIT testi genellikle çocuklarda yapılmaz; bu bilgi çocuklar için geçerli değildir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı erişkinlerde FIT pozitifliği daha sık görülebilir, ancak ileri tetkik yapılmazsa kanser riski artar.
• Kolonoskopi işlemi yaşlılarda da güvenle yapılabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• İyi huylu polipler (bağırsak duvarındaki küçük et benzeri oluşumlar) kanamaya neden olabilir.
• Hemoroid (basur) veya anal çatlak
• Bağırsak iltihabı (divertikülit veya ülseratif kolit)
• Nadiren kalın bağırsak kanseri

Risk faktörleri

• 50 yaş üstü olmak
• Ailede kalın bağırsak kanseri öyküsü
• Sigara içmek, aşırı alkol tüketimi
• Sağlıksız beslenme (fazla işlenmiş gıda, az lif)
• Hareketsiz yaşam, obezite

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• FIT testiniz pozitif çıktıysa, hemen doktorunuzla iletişime geçin.
• Dışkınızda kan gördüyseniz veya karın ağrısı şiddetliyse acil servise gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Tarama programınızın bir parçası olarak her yıl veya 2 yılda bir FIT testi yaptırın.
• Doktorunuz kolonoskopi önerirse, bunu ertelemeyin.

Tanı

FIT testi sonucu pozitif çıktığında, doktorunuz sizi kolonoskopiye yönlendirecektir. Kolonoskopi, kalın bağırsağın içini bir kamera ile inceleyen bir işlemdir.

Yapılabilecek testler

• Kolonoskopi (altın standart test)
• Bazı durumlarda sanal kolonoskopi (BT kolonografi) veya sigmoidoskopi yapılabilir.
• Tam kan sayımı gibi kan testleri de istenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Kolonoskopi öncesi bağırsağınızı temizlemek için özel bir diyet ve ilaç kullanmanız gerekecek. İşlem sırasında hafif bir sedasyon (uyuşturucu ilaç) verilir, ağrı hissetmezsiniz. İşlem yaklaşık 20-30 dakika sürer ve aynı gün eve dönebilirsiniz. Polip bulunursa çıkarılır ve patolojiye gönderilir.

Tedavi

FIT pozitifliğinin tedavisi, altta yatan nedene bağlıdır. Çoğu durumda iyi huylu polipler kolonoskopi sırasında çıkarılır. Kanser saptanırsa tedavi seçenekleri vardır.

Evde kişisel bakım

• Bol lifli beslenin (sebze, meyve, tam tahıl)
• Günde en az 2 litre su için
• Düzenli egzersiz yapın
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Doktorunuzun önerdiği tarama takvimine uyun

Tıbbi tedaviler

Kolonoskopi sırasında polipler çıkarılır. Kanser saptanırsa cerrahi, radyoterapi veya kemoterapi gibi tedaviler gerekebilir. Tedavi seçenekleri kişiselleştirilir; doktorunuz size en uygun planı anlatacaktır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer kanser ilerlemişse veya büyük polipler çıkarılamazsa, cerrahi müdahale gerekebilir. Bu kararı doktorunuz sizinle birlikte verecektir.

Bu durumla yaşamak

FIT pozitif çıkması günlük yaşamınızı hemen etkilemez. Önemli olan gerekli tetkikleri gecikmeden yaptırmak ve sağlıklı alışkanlıkları sürdürmektir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş yapın
• Kilonuzu sağlıklı aralıkta tutun
• Stresi yönetmek için gevşeme teknikleri öğrenin

Diyet ve egzersiz

Liften zengin beslenme (günde 25-30 gram lif), kırmızı eti sınırlama, işlenmiş gıdalardan kaçınma bağırsak sağlığını destekler. Düzenli egzersiz bağırsak hareketlerini düzenler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Test sonucu pozitif çıktığında kaygı duymanız normaldir. Unutmayın, çoğu zaman iyi huyludur. Bu süreçte aileniz veya bir danışmanla konuşmak rahatlatıcı olabilir.

Önleme

FIT pozitifliğinin kendisi önlenemez, ancak kalın bağırsak kanserine dönüşmesi tarama ve polip çıkarılmasıyla önlenebilir. Sağlıklı yaşam tarzı riski azaltır.

Aşılar

...

Tarama programları

Düzenli FIT taraması, 50 yaşından itibaren her 2 yılda bir önerilir. Ailesel risk varsa daha erken yaşta başlanabilir. Sağlık Bakanlığı da ücretsiz tarama imkanı sunmaktadır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İyi huylu polipler zamanla kansere dönüşebilir.
• Tedavi edilmeyen kalın bağırsak kanseri diğer organlara yayılabilir (metastaz).
• Kansızlık, bağırsak tıkanıklığı gibi sorunlar gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis edilen kalın bağırsak kanserinin tedavi başarısı çok yüksektir (%90'ın üzerinde). FIT pozitifliği sizi harekete geçirmeniz için bir uyarıdır; gerekli tetkikleri yaptırırsanız, iyi bir sonuç alma olasılığınız çok yüksektir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı Kanser Daire Başkanlığı ↗ · Türkiye
• KETEM (Kanser Erken Teşhis ve Tarama Merkezleri) ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.