Oral cancer visual screening

Genel Bakış

Ağız kanseri, dudak, dil, diş eti, yanak içi, damak ve ağız tabanı gibi bölgelerde oluşabilen bir kanser türüdür. Görsel tarama, hekimin ağzınıza bakarak anormal bölgeleri kontrol etmesidir. Bu tarama, kanseri erken evrede yakalamak için yapılır.

Ağız kanseri dünyada en sık görülen 10 kanser arasındadır. Türkiye'de de her yıl binlerce kişiye teşhis konulmaktadır. Görsel tarama sayesinde erken evrede yakalanması mümkündür.

Ağız kanseri her yaşta görülebilir ancak 40 yaş üstü erkeklerde daha sıktır. Sigara içenler, alkol kullananlar, HPV virüsü taşıyanlar ve ağız hijyenine dikkat etmeyenler risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ağız içinde iyileşmeyen yara (2 haftadan uzun süren)
• Beyaz veya kırmızı lekeler
• Dilde veya ağızda şişlik
• Yutma güçlüğü veya ağrı
• Dişlerde sallanma veya takma dişlerin uymaması
• Ağızda uyuşukluk
• Boyunda lenf bezi şişmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Hücrelerin DNA'sında meydana gelen değişiklikler sonucu kontrolsüz büyüme.
• Kesin nedeni bilinmemekle birlikte bazı tetikleyiciler vardır.

Risk faktörleri

• Sigara, puro, pipo veya tütün çiğneme
• Aşırı alkol tüketimi
• HPV (insan papilloma virüsü) enfeksiyonu
• Güneşe aşırı maruz kalan dudaklar
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya ilaçlar
• Kötü ağız hijyeni
• Ailede ağız kanseri öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ağızda 2 haftadan uzun süren yara
• Ağızda yeni bir şişlik veya kitle
• Yutma veya konuşma güçlüğü
• Açıklanamayan diş sallanması

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yılda bir kez diş hekimi veya aile hekimi kontrolü sırasında ağız muayenesi yaptırın.
• Sigara ve alkol kullanıyorsanız daha sık kontrol önerilir.

Tanı

Görsel tarama sırasında doktor ağzınızı ayna ve ışık kullanarak dikkatlice inceler. Şüpheli bir lezyon görürse biyopsi yaparak kesin tanı koymak için örnek alır.

Yapılabilecek testler

• Görsel muayene
• Biyopsi (doku örneği alma)
• Görüntüleme yöntemleri (bilgisayarlı tomografi, MR) lenf bezlerine yayılımı değerlendirmek için

Randevunuzda neler beklenir

Tarama ağrısızdır ve birkaç dakika sürer. Biyopsi gerekirse lokal anestezi yapılır, işlem sırasında hafif bir baskı hissedebilirsiniz. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

Ağız kanseri tedavisi, kanserin evresine, yerine ve genel sağlık durumunuza göre planlanır. Erken evrede cerrahi ile tamamen tedavi mümkün olabilir. İleri evrelerde cerrahi, radyoterapi (ışın tedavisi) ve kemoterapi (ilaç tedavisi) birlikte kullanılabilir.

Evde kişisel bakım

• Sigarayı bırakın ve alkol tüketimini azaltın.
• Ağız hijyeninize dikkat edin, düzenli diş fırçalayın.
• Sağlıklı beslenin, bol meyve ve sebze tüketin.
• Tedavi sonrası doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmayın.

Tıbbi tedaviler

Cerrahi: Tümörün ve çevresindeki bir miktar sağlıklı dokunun çıkarılması. Radyoterapi: Yüksek enerjili ışınlarla kanser hücrelerinin yok edilmesi. Kemoterapi: Ağızdan veya damardan alınan ilaçlarla tüm vücuttaki kanser hücrelerinin hedeflenmesi. Hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi gibi yeni yöntemler de kullanılabilir. Tedavi kararı mutlaka bir onkoloji uzmanı tarafından verilmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat genellikle erken evre ağız kanserlerinde ilk tedavi seçeneğidir. Tümörün boyutuna ve yayılımına bağlı olarak küçük bir kesiyle veya daha geniş bir cerrahiyle yapılabilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi sonrası ağız bakımına özen gösterin. Yumuşak gıdalar tüketin, aşırı sıcak veya baharatlı yiyeceklerden kaçının. Konuşma ve yutma güçlüğü yaşarsanız bir konuşma terapistinden yardım alabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Düzenli egzersiz yaparak bağışıklığınızı güçlendirin.
• Stresten uzak durmaya çalışın, hobiler edinin.
• Ağız hijyeninizi koruyun, diş hekimi kontrollerinizi aksatmayın.

Diyet ve egzersiz

Yumuşak, besleyici gıdalar tüketin (çorba, püre, yoğurt). Bol su için. Egzersiz olarak yürüyüş yapabilir, doktorunuza danışarak hafif aktiviteler ekleyebilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ağız kanseri tanısı ve tedavisi kaygı, üzüntü veya depresyona neden olabilir. Görünümdeki değişiklikler özgüveni etkileyebilir. Duygularınızı yakınlarınızla paylaşmak ve gerektiğinde bir psikologdan destek almak önemlidir.

Önleme

Ağız kanserinin kesin önlenmesi mümkün olmasa da risk faktörlerinden kaçınarak (sigara ve alkol kullanmamak, sağlıklı beslenmek, HPV aşısı yaptırmak) risk azaltılabilir.

Aşılar

HPV aşısı, ağız kanserine neden olabilen HPV virüsüne karşı koruma sağlar. Aşı takvimi için aile hekiminize danışabilirsiniz.

Tarama programları

Görsel tarama, ağız kanserinin erken teşhisi için en basit ve etkili yöntemdir. Yılda bir kez diş hekimi veya aile hekimi tarafından ağız muayenesi yapılması önerilir. Risk grubundaysanız (sigara içen, alkol kullanan) daha sık tarama gerekebilir. Sağlık Bakanlığı'nın Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM) ücretsiz tarama hizmeti sunmaktadır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanserin çevre dokulara (çene, dil, boğaz) yayılması
• Boyun lenf bezlerine ve diğer organlara (akciğer, karaciğer) sıçraması
• Yutma, konuşma ve nefes almada ciddi sorunlar
• Ağrı ve kilo kaybı

Uzun vadeli görünüm

Ağız kanseri erken evrede yakalandığında tedavi başarısı çok yüksektir. Görsel tarama sayesinde erken teşhis mümkündür. Tedavi sonrası düzenli kontroller ve sağlıklı yaşam ile uzun yıllar sağlıklı bir hayat sürülebilir. Unutmayın, her geçen gün tıptaki gelişmelerle umut artmaktadır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.