Retinopathy screening appointment

Genel Bakış

Retinopati taraması, gözün arka kısmındaki ışığa duyarlı tabaka olan retinanın hasarını erken dönemde tespit etmek için yapılan bir göz muayenesidir. Bu tarama özellikle şeker hastalığı olan kişilerde görme kaybını önlemek için düzenli olarak yapılmalıdır. Tarama basit ve ağrısızdır.

Evet, retinopati en sık şeker hastalığına bağlı olarak ortaya çıkar. Şeker hastalığı olan her 3 kişiden 1'inde bir miktar retinopati gelişebilir. İyi kan şekeri kontrolü ile bu risk azaltılabilir.

Retinopati en çok şeker hastalığı (diyabet) olan kişileri etkiler. Ayrıca yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve sigara kullananlarda da risk artar. Şeker hastalığı süresi uzadıkça retinopati görülme olasılığı yükselir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Erken dönemde hiçbir belirti olmayabilir.
• Bulanık veya dalgalı görme.
• Renkleri soluk görme.
• Gece görüşünde zorluk.

Çocuklarda belirtiler

• Genellikle belirti vermez, ancak çocuklarda da görülebilir.
• Gözlük numarasında sık değişiklik.
• Tek gözde kayma veya odaklanma sorunu.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Şeker hastalığı süresi uzun olan yaşlılarda daha sık görülür.
• Görme azalması yavaş yavaş fark edilir.
• Okuma veya yakın işlerde zorlanma.

Nedenler

Ana nedenler

• Kan şekerinin uzun süre yüksek seyretmesi (şeker hastalığı), retina damarlarına zarar verir.
• Yüksek tansiyon, retina damarlarını daraltarak beslenmeyi bozar.
• Yüksek kolesterol damar tıkanıklıklarına yol açabilir.

Risk faktörleri

• Şeker hastalığı (Tip 1 veya Tip 2).
• Uzun süredir şeker hastası olmak (10 yıl ve üzeri).
• Kan şekeri kontrolünün iyi olmaması (yüksek HbA1c değerleri).
• Yüksek tansiyon veya yüksek kolesterol.
• Sigara kullanmak.
• Gebelik (gebelik diyabeti olanlarda).

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'Acil' bölümünde belirtilen belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.
• Ani görme kaybı veya gözde şiddetli ağrı varsa gecikmeden acile başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Şeker hastalığınız varsa tanı anından itibaren yılda en az bir kez göz dibi muayenesi yaptırın.
• Risk faktörleriniz varsa (tansiyon, kolesterol, aile öyküsü) doktorunuzun önerdiği sıklıkta tarama yaptırın.
• Gözlük numaranız sık değişiyorsa veya görüşünüzde farklılık hissederseniz.

Tanı

Retinopati tanısı göz dibi muayenesi ile konur. Göz doktorunuz, damlalarla göz bebeklerinizi büyüttükten sonra özel bir aletle retinanızı inceler.

Yapılabilecek testler

• Görme keskinliği testi (harfli tablo).
• Göz dibi muayenesi (fundus muayenesi).
• Optik koherens tomografi (OCT): Retina katmanlarının ayrıntılı görüntülenmesi.
• Flöresein anjiyografi: Damarları görmek için bir boya enjekte edilmesi.

Randevunuzda neler beklenir

Tarama sırasında göz bebeklerinizi genişletmek için damla damlatılır. Bu damlalar birkaç saat süreyle bulanık görmeye ve ışığa hassasiyete yol açabilir. Bu nedenle randevuya güneş gözlüğüyle gelmeniz ve araç kullanmamanız önerilir. Muayene 20-30 dakika sürer ve ağrısızdır.

Tedavi

Retinopatinin tedavisi hasarın evresine bağlıdır. Erken evrelerde genellikle sadece düzenli takip yeterlidir. İlerlemiş vakalarda lazer tedavisi, göz içi iğneleri veya cerrahi gerekebilir. Tedavi, görme kaybını önlemeyi veya yavaşlatmayı hedefler.

Evde kişisel bakım

• Kan şekeri seviyenizi düzenli olarak kontrol edin ve doktorunuzun önerdiği hedeflerde tutun.
• Kan basıncınızı ve kolesterolünüzü kontrol altında tutmak için düzenli ilaçlarınızı kullanın.
• Düzenli göz muayenelerini aksatmayın.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak için yardım alın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, ilerlemiş retinopatide lazer fotokoagülasyon (zararlı damarları yakma) veya anti-VEGF ilaçları içeren göz içi enjeksiyonları önerebilir. Bu tedaviler görme kaybını yavaşlatabilir ve bazı durumlarda görmeyi iyileştirebilir. Tedavi seçeneği size özel olarak belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Retina dekolmanı (retinanın yerinden ayrılması) veya ciddi kanama durumunda vitrektomi adı verilen cerrahi müdahale gerekebilir. Ameliyat genellikle son çare olarak düşünülür.

Bu durumla yaşamak

Retinopati ile yaşarken en önemli şey düzenli sağlık kontrolleridir. Kan şekerinizi, tansiyonunuzu ve kolesterolünüzü kontrol altında tutmak için ilaçlarınızı düzenli alın. Ayrıca yılda en az bir kez göz muayenesi yaptırın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı beslenme: Sebze, meyve, tam tahıl ve yağsız protein ağırlıklı beslenin.
• Düzenli egzersiz: Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite hedefleyin.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Kan şekeri ve tansiyon takibi yapın.

Diyet ve egzersiz

Diyabetiniz varsa, kan şekerinizi dengelemek için düşük glisemik indeksli yiyecekler tercih edin. Yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi aktiviteler hem kan şekeri kontrolüne hem de genel sağlığa katkı sağlar. Diyet ve egzersiz programınızı doktorunuzla veya bir diyetisyenle planlayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görme kaybı endişesi kaygı ve strese yol açabilir. Bu duygular normaldir. Duygusal destek almak için ailenizle, arkadaşlarınızla veya bir psikologla konuşmayı düşünebilirsiniz. Retinopati tedavi edilebilir ve çoğu insan erken müdahale ile görme yetisini korur.

Önleme

Retinopati tamamen önlenemese de, kan şekeri, tansiyon ve kolesterolün kontrol altında tutulmasıyla risk büyük ölçüde azaltılabilir. Düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme ve sigaradan uzak durmak da koruyucudur.

Tarama programları

Şeker hastalığı tanısı alan herkesin, tanı anından itibaren yılda en az bir kez göz dibi muayenesi yaptırması önerilir. Screening, hastalığı belirti vermeden yakalayarak tedaviyi mümkün kılar.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tedavi edilmeyen retinopati ilerleyerek kalıcı görme kaybına yol açabilir.
• Retina dekolmanı (retinanın yırtılıp ayrılması).
• Göz içi kanama (vitreus hemorajisi).
• Makula ödemi (sarı noktanın şişmesi ve bulanık görme).

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve uygun tedavi ile retinopatinin ilerlemesi durdurulabilir veya yavaşlatılabilir. Çoğu kişi düzenli tarama ve tedavi ile görme yetisini korur. Şeker hastalığı kontrol altına alındığında retinopati riski önemli ölçüde azalır. Umut verici haber, tedavilerin sürekli gelişmesidir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Diyabet Vakfı · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.