Skin cancer self check guidance

Genel Bakış

Cilt kanseri, deri hücrelerinin kontrolsüz şekilde büyümesidir. En sık görülen kanser türlerinden biridir. Erken teşhis edildiğinde tedavisi mümkündür.

Evet, cilt kanseri oldukça yaygındır ve görülme sıklığı her geçen yıl artmaktadır.

Cilt kanseri herkesi etkileyebilir, ancak açık tenli, sık sık güneş yanığı geçiren, çok sayıda beni olan veya ailesinde cilt kanseri öyküsü bulunan kişilerde risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Cildinizde yeni bir ben veya lezyon (yara, kabarıklık) oluşması
• Var olan bir benin şeklinin, renginin veya büyüklüğünün değişmesi
• Benin asimetrik (iki yarısı birbirine benzemeyen) olması
• Benin kenarlarının düzensiz, girintili çıkıntılı olması
• Benin birden fazla renk içermesi (siyah, kahverengi, kırmızı, beyaz gibi)
• Benin çapının 6 milimetreden (bir silgi ucundan) büyük olması
• Benin kaşınması, kanaması veya kabuk bağlaması

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda cilt kanseri nadirdir, ancak görülebilir. Belirtiler yetişkinlerdekiyle benzerdir: yeni benler, bende değişiklik, kanama.
• Çocuklarda görülen bazı benler doğumsaldır. Bunların büyümesi veya şekil değiştirmesi durumunda doktora danışılmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda cilt kanseri daha sık görülür. Genellikle güneş gören bölgelerde (yüz, kulak, eller, kollar) ortaya çıkar.
• Yaşlılarda iyileşmeyen yaralar, pullanma veya kabuklanma gösteren alanlar dikkatle izlenmelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Güneşten veya solaryum gibi yapay kaynaklardan gelen ultraviyole (UV) ışınlarına uzun süreli ve yoğun maruz kalmak
• Genetik yatkınlık (ailede cilt kanseri öyküsü)
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya ilaçlar

Risk faktörleri

• Açık tenli, sarışın veya kızıl saçlı olmak
• Güneşe kolay yanan, çil oluşan cilt tipine sahip olmak
• Çocukluk veya gençlik döneminde sık güneş yanığı geçirmek
• Çok sayıda bene (50'den fazla) veya atipik (düzensiz) benlere sahip olmak
• Ailede cilt kanseri öyküsü bulunması
• Organ nakli yapılmış olmak veya bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullanmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Herhangi bir beninizde yukarıda belirtilen değişikliklerden birini fark ederseniz en kısa sürede bir dermatoloji (cilt hastalıkları) uzmanına başvurun.
• Özellikle 30 yaşından sonra ortaya çıkan yeni bir ben varsa mutlaka gösterin.
• İyileşmeyen, kabuklanan veya kanayan bir yaranız varsa gecikmeden doktora gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yüksek risk grubundaysanız (açık ten, çok sayıda ben, aile öyküsü) yılda bir kez dermatolog tarafından cilt muayenesi yaptırmanız önerilir.
• Her ay kendi kendinize cilt kontrolü yapın ve bir değişiklik fark ederseniz doktora başvurun.

Tanı

Dermatoloji uzmanı, cildinizi özel bir büyüteç (dermatoskop) ile muayene eder. Şüpheli bir lezyon görülürse biyopsi (küçük bir parça alınarak patolojik inceleme) yapılır.

Yapılabilecek testler

• Dermatoskopi: Cilt yüzeyinin büyütülerek incelenmesi
• Biyopsi: Lezyondan küçük bir doku örneği alınması
• Patoloji: Alınan örneğin mikroskop altında incelenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktor tüm cildinizi kontrol edecektir. Biyopsi yapılacaksa bölge uyuşturulur, işlem kısa sürer ve genellikle rahatsızlık vermez. Sonuçlar birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

Cilt kanserinin tedavisi; kanserin türüne, büyüklüğüne, yerine ve yayılıp yayılmadığına bağlıdır. Erken evrede yakalanan cilt kanserleri genellikle basit cerrahi ile tamamen çıkarılabilir.

Evde kişisel bakım

• Tedavi sonrası doktorunuzun önerdiği şekilde yara bakımını yapın
• Güneşten korunmaya devam edin (geniş spektrumlu güneş kremi, şapka, koruyucu giysi)
• Düzenli olarak cildinizi kendi kendinize kontrol edin ve takip randevularınızı kaçırmayın

Tıbbi tedaviler

Tedavi yöntemleri şunları içerebilir: cerrahi olarak çıkarma, dondurma (kriyoterapi), lazer tedavisi, radyoterapi (ışın tedavisi), immünoterapi (bağışıklık sistemini güçlendiren ilaçlar) veya hedefe yönelik tedaviler. Hangi tedavinin size uygun olduğunu doktorunuz belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cilt kanserinin en yaygın tedavisi cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Çoğu erken evre cilt kanseri, lokal anestezi altında yapılan basit bir işlemle alınabilir. İleri evrelerde daha geniş cerrahi veya lenf düğümlerinin çıkarılması gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Cilt kanseri teşhisi konduktan sonra düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın. Cildinizi her ay kendi kendinize kontrol edin ve yeni veya değişen lezyonları not edin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Güneşin en yoğun olduğu saatlerde (10:00-16:00) gölgede kalın
• Dışarı çıkarken geniş spektrumlu, en az SPF 30 koruma faktörlü güneş kremi sürün ve 2 saatte bir yenileyin
• Geniş kenarlı şapka, güneş gözlüğü ve UV korumalı giysiler kullanın
• Solaryum gibi yapay bronzlaşma cihazlarını kullanmayın

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek bağışıklık sisteminizi güçlendirir. Bol sebze ve meyve tüketin. Düzenli egzersiz yapmak da genel sağlığınız için faydalıdır. Herhangi bir özel diyet kısıtlaması yoktur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Cilt kanseri teşhisi kaygı ve strese neden olabilir. Duygusal destek almak önemlidir. Aileniz, arkadaşlarınız veya bir psikologla konuşmak rahatlamanıza yardımcı olabilir.

Önleme

Cilt kanserinin büyük bir kısmı, güneşten korunma önlemleriyle önlenebilir. Güneş kremi kullanmak, koruyucu giysiler giymek ve solaryumdan kaçınmak en etkili yöntemlerdir.

Tarama programları

Kendi kendine cilt muayenesi, erken teşhis için en önemli tarama yöntemidir. Risk grubundaysanız yıllık dermatolog kontrolü önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanserin çevre dokulara yayılması
• Lenf düğümlerine veya diğer organlara (metastaz) sıçraması
• Tedavi edilmezse cilt kanseri hayatı tehdit edebilir

Uzun vadeli görünüm

Erken evrede yakalanan cilt kanserlerinde tedavi başarısı çok yüksektir ve tamamen iyileşme mümkündür. Düzenli takip ve korunma ile nüks (tekrarlama) riski azaltılabilir. Umutlu olmak ve gerekli önlemleri almak hayat kurtarır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.