Vision screening school aged

Genel Bakış

Görme taraması, okul çağındaki çocukların göz sağlığını kontrol etmek için yapılan basit bir testtir. Bu taramalar sayesinde çocukların uzağı veya yakını net göremediği gibi sorunlar erken fark edilir.

Evet, okul çağındaki her 4 çocuktan yaklaşık 1'inde düzeltilmemiş bir görme sorunu vardır. Bu nedenle düzenli tarama önemlidir.

Görme taramaları özellikle 5-12 yaş arası okul çağındaki çocuklara uygulanır. Ailede gözlük kullanan bireyler varsa veya çocukta şikayetler varsa daha erken yaşlarda da yapılması önerilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Baş ağrısı
• Gözleri kısarak bakma
• Okurken parmakla takip etme
• Tahtayı net görememe
• Sık göz kaşıma veya ovalama

Çocuklarda belirtiler

• Derslerde başarısızlık
• Yazı yazarken kafayı çok eğme
• Top veya oyun arkadaşlarını kaçırma
• Televizyona çok yakından bakma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bu yaş grubu için geçerli değildir. Görme taraması okul çağı çocuklar içindir.

Nedenler

Ana nedenler

• Miyopi (uzağı net görememe)
• Hipermetropi (yakını net görememe)
• Astigmatizma (bulanık görme)
• Şaşılık (göz kayması)
• Ambliyopi (göz tembelliği)

Risk faktörleri

• Ailede gözlük kullanma öyküsü
• Prematüre doğum
• Göz yaralanmaları
• Uzun süre yakından çalışma (tablet, bilgisayar)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Gözde ani ağrı, kızarıklık veya akıntı varsa
• Görmeyi etkileyen bir kaza veya darbe olduysa
• Çocuk birdenbire gözlerini kapatıyor veya şaşı yapıyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Okul taramaları dışında her yıl düzenli göz muayenesi önerilir
• Gözlük kullanan çocuklar yılda bir kez göz doktoruna gitmelidir

Tanı

Görme taraması genellikle okul sağlık taramaları sırasında yapılır. Bir sağlık personeli (hemşire veya aile hekimi) çocuğun belirli bir mesafeden harfleri veya şekilleri okumasını ister.

Yapılabilecek testler

• Eşel (Snellen) tablosu ile uzak görme testi
• Yakın görme testi
• Renk körlüğü testi (Ishihara plakları)
• Göz kayması (örtme testi)

Randevunuzda neler beklenir

Taramada sorun bulunursa, çocuk bir göz doktoruna yönlendirilir. Göz doktoru daha detaylı muayene ile göz numarasını ölçer ve uygun tedaviyi belirler. Göz damlası kullanılabilir, bu birkaç saat bulanık görmeye neden olabilir.

Tedavi

Tedavi, altta yatan soruna bağlıdır. Çoğu durumda gözlük kullanımı yeterli olur. Göz tembelliği için kapama tedavisi veya özel damlalar kullanılabilir. Şaşılık cerrahi müdahale gerektirebilir.

Evde kişisel bakım

• Gözlüklerin düzenli olarak takılması
• Ekran süresinin sınırlandırılması (günde 2 saatten az)
• Açık havada vakit geçirme
• Gözleri ovuşturmaktan kaçınma

Tıbbi tedaviler

Gözlük veya kontakt lens gibi düzeltici araçlar en sık kullanılan tedavidir. Göz tembelliğinde, sağlam gözün kapatılması veya atropin içeren damlalar kullanılabilir. Şaşılık durumunda bazı egzersizler veya prizma lensler denenebilir. İlaç tedavisi sadece doktor kontrolünde uygulanır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Göz kayması (şaşılık) ameliyatla düzeltilebilir. Nadiren, katarakt veya diğer yapısal sorunlarda cerrahi gerekebilir. Ameliyat genellikle çocukluk döneminde yapılır ve başarı oranı yüksektir.

Bu durumla yaşamak

Gözlük kullanan çocuklar normal bir hayat sürebilir. Gözlüklerin temizliğine ve kırılmamasına dikkat edilmelidir. Spor yaparken uygun korumalı gözlükler tercih edilebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli göz muayenesi yaptırmak (yılda bir)
• Ekran başında uzun süre kalmamak, her 20 dakikada bir 20 saniye uzağa bakmak
• Güneş gözlüğü kullanmak (UV korumalı)
• Sağlıklı beslenmek (A, C, E vitamini ve çinko alımına dikkat)

Diyet ve egzersiz

Havuç, ıspanak, portakal gibi besinler göz sağlığına iyi gelir. Düzenli fiziksel aktivite ve açık hava oyunları miyopi riskini azaltabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görme sorunu olan çocuklar okulda zorlanabilir, özgüven eksikliği yaşayabilir. Ancak doğru tedavi ile çocuk kendini çok daha iyi hisseder. Gözlük takan çocukları desteklemek ve onlarla konuşmak önemlidir.

Önleme

Tamamen önlenemese de, bazı görme sorunlarının ilerlemesi erken tarama ile yavaşlatılabilir. Göz yaralanmalarından kaçınmak da önleyicidir.

Aşılar

Görmeyi doğrudan önleyen bir aşı yoktur.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı, okul çağındaki tüm çocuklara düzenli görme taraması yapılmasını önerir. Aile hekiminize veya okul sağlık birimine başvurarak tarama yaptırabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı göz tembelliği (ambliyopi)
• Okul başarısında düşüş
• Sosyal izolasyon, düşük özgüven
• Baş ağrısı ve göz yorgunluğu

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edildiğinde çocukların büyük çoğunluğu normal bir görme düzeyine kavuşur. Gözlük, lens veya gerekirse cerrahi ile sorunlar büyük ölçüde çözülür. Erken tanı, uzun vadede daha iyi sonuçlar sağlar.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) – Görme Sağlığı ↗

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı – Okul Sağlığı Taramaları ↗ · Türkiye
• Türk Oftalmoloji Derneği ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.