Diş Rengi Değişikliği (Diş Lekelenmesi)

Genel Bakış

Diş rengi değişikliği, dişlerin doğal renginin sarı, kahverengi, gri ya da beyaz lekeler şeklinde farklılaşmasıdır. Lekeler dişin sadece dış yüzeyinde olabilir (buna 'dış kaynaklı' yani dişin dışından gelen lekelenme denir) ya da dişin iç katmanlarında yer alabilir (buna 'iç kaynaklı' denir). Çoğu zaman ağrı yapmayan, sadece görünümü etkileyen bir durumdur; ama bazen altta yatan bir diş sorununun da habercisi olabilir.

Evet, çok yaygındır. Yetişkinlerin büyük bir kısmı zamanla dişlerinde sararma veya lekelenme fark eder; çocuklarda da beyaz lekeler ya da renk değişimleri sık görülür.

Herkesi etkileyebilir. Çay, kahve, kola gibi renkli içecekleri sık tüketenler, sigara kullananlar, ağız bakımı düzensiz olanlar ve ileri yaştaki kişilerde daha sık görülür. Çocuklarda diş gelişimi sırasında geçirilen bazı hastalıklar ya da kullanılan bazı ilaçlar da renk değişikliğine yol açabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dişlerin genel olarak sarımsı bir renk alması
• Diş yüzeyinde kahverengi veya sarı lekeler, özellikle diş eti hizasında
• Dişlerde beyaz, tebeşir gibi görünen lekeler veya bantlar
• Dişlerin arasında ve çatlaklarında biriken koyu renkli çizgiler
• Eski dolguların ya da kaplamaların kenarında renk farkı
• Tek bir dişin diğerlerinden farklı, daha koyu görünmesi

Çocuklarda belirtiler

• Süt ya da kalıcı dişlerde beyaz, opak lekeler (çok fazla florür alımına bağlı olabilir)
• Diş yüzeyinde kahverengi-turuncu birikintiler
• Bir düşme veya çarpma sonrası dişin renginin değişmesi
• Diş gelişimi sırasında geçirilen yüksek ateşli hastalıklar sonrası renk farkı
• Diş fırçalama alışkanlığı oturmadığı için plak ve leke birikimi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşla birlikte diş minesinin incelmesi ve alttaki daha koyu katmanın görünmesiyle genel sararma
• Diş eti çekilmesiyle ortaya çıkan kök yüzeylerinde koyulaşma
• Yıllar içinde diş yüzeyindeki çatlaklarda biriken lekeler
• Eski dolgu ve kaplamaların zamanla renk değiştirmesi
• Ağız kuruluğu yapan durumlar veya ilaçlar nedeniyle artan leke birikimi

Nedenler

Ana nedenler

• Dış kaynaklı lekeler: çay, kahve, kola, kırmızı şarap gibi renkli içecekler, sigara ve tütün ürünleri, bazı renkli yiyecekler
• Ağız bakımının düzensiz olması sonucu diş yüzeyinde plak ve diş taşı birikmesi
• Diş gelişimi sırasında çok fazla florür alınması (beyaz lekeler)
• Diş gelişimi sırasında kullanılan bazı antibiyotikler veya geçirilen yüksek ateşli hastalıklar
• Dişe alınan darbe sonrası dişin içindeki dokunun etkilenmesi
• Yaşla birlikte diş minesinin incelmesi
• Kanal tedavisi görmüş dişte zamanla renk değişimi
• Eski dolgu, kaplama gibi malzemelerin zamanla renk değiştirmesi
• Bazı antiseptik gargaraların uzun süre kullanımı
• Ağız kuruluğu

Risk faktörleri

• Sigara ve diğer tütün ürünlerini kullanmak
• Çay, kahve, kola ve asitli içecekleri sık tüketmek
• Dişleri günde iki kez fırçalamamak ve diş ipi kullanmamak
• Diş hekimi kontrolünü düzenli yaptırmamak
• Ağız kuruluğu yaratan durumlar veya ilaçlar kullanmak
• Dişe darbe alma öyküsü olmak
• Ailede benzer renklenme eğilimi bulunması
• Çocuklukta diş gelişimi döneminde yoğun florür alımı ya da uzun süreli hastalık geçirmiş olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bir darbe sonrası dişin renginin aniden değişmesi
• Renk değişikliğiyle birlikte diş ağrısı ya da sıcak-soğuk hassasiyeti
• Diş etinde şişlik, apse benzeri bir görünüm veya ağızda kötü tat
• Kırık ya da çatlak diş

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Fırçalamaya rağmen geçmeyen lekeler
• Diş eti hizasında biriken koyu renkli çizgiler
• Genel sararma nedeniyle görünümden rahatsız olmak
• Eski dolgu veya kaplamalarda renk farkı fark etmek
• Çocuğunuzun dişlerinde beyaz veya kahverengi lekeler görmek

Tanı

Diş hekimi önce dişlerinizi gözle muayene eder, ardından size sorular sorar: ne zamandır fark ettiniz, hangi dişler etkilendi, darbe aldınız mı, hangi içecekleri sık tüketiyorsunuz, kullandığınız ilaçlar var mı? Bu bilgiler lekenin dış yüzeyde mi yoksa dişin içinde mi olduğunu anlamaya yardımcı olur. Gerekirse röntgen istenir.

Yapılabilecek testler

• Gözle ve ışıkla yapılan ağız muayenesi
• Dişlerin ne zamandır ve nasıl renk değiştirdiğini anlatan tıbbi geçmiş görüşmesi
• Gerekli durumlarda diş röntgeni
• Dişin canlı olup olmadığını anlamak için sıcak-soğuk testi
• Küçük bir temizlik denemesiyle lekenin yüzeysel mi derin mi olduğunun görülmesi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle kısa ve ağrısızdır. Çoğu zaman iğne ya da karmaşık işlem gerekmez. Diş hekiminiz size nedeni ve seçenekleri sade bir dille anlatır.

Tedavi

Tedavi tamamen lekenin nedenine bağlıdır. Önce diş taşı ve plak temizliği yapılır; çoğu zaman bu bile görünümde belirgin bir düzelme sağlar. Yüzeysel lekeler bu şekilde geçmezse, diş hekiminiz diş beyazlatma ya da yüzey düzenleme gibi seçenekleri konuşur. Dişin içinden kaynaklanan renklenmelerde ise altta yatan sorunun tedavi edilmesi gerekir.

Evde kişisel bakım

• Dişlerinizi günde iki kez, florürlü diş macunuyla, yaklaşık iki dakika fırçalayın
• Her gün diş ipi veya arayüz fırçası kullanın
• Çay, kahve ve kola gibi renkli içecekleri pipetle içmeyi deneyin, içtikten sonra ağzınızı suyla çalkalayın
• Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durun
• Limon, karbonat gibi sert ev yöntemleriyle diş ovmayın; bunlar mineye zarar verip sararmayı artırabilir
• Diş hekimi kontrolünüzü düzenli olarak yaptırın

Tıbbi tedaviler

Diş hekimi önce profesyonel diş taşı temizliği ve parlatma yapar. Yüzeysel lekeler için özel aşındırıcı toz veya fırça uygulamaları kullanılabilir. Uygun hastalarda diş beyazlatma (ağartma) işlemi, diş hekimi gözetiminde klinikte ya da evde kullanılan özel ürünlerle yapılabilir. Dişin yapısında bozukluk varsa ya da yüzeysel yöntemler yeterli olmazsa, diş rengine uygun dolgu, ince yaprak kaplama veya kron gibi restorasyon seçenekleri değerlendirilir. Dişin içinden kaynaklanan renklenmede kanal tedavisi yenilenmesi gerekebilir. Hangi yöntemin size uygun olduğuna diş hekiminiz birlikte karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Genellikle cerrahi bir işlem gerekmez. Sadece ileri derecede yapı kaybı olan, kırılmış ya da çekilmesi gereken dişlerde cerrahi yaklaşım gündeme gelebilir.

Bu durumla yaşamak

Diş rengi değişikliği günlük yaşamı çoğu zaman engellemez. Düzenli ağız bakımı ve renk yapan alışkanlıkları azaltmak, hem mevcut görünümü korur hem de yeni lekeleri yavaşlatır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve tütün ürünlerini bırakmak
• Renkli içecekleri ölçülü tüketmek ve sonrasında ağzı suyla çalkalamak
• Günde iki kez diş fırçalamayı ve diş ipi kullanmayı alışkanlık hâline getirmek
• Şekerli ve asitli yiyecek-içecekleri sınırlamak
• Düzenli diş hekimi kontrolü yaptırmak

Diyet ve egzersiz

Bol su içmek ağız kuruluğunu azaltır ve leke birikimini yavaşlatır. Peynir, yoğurt, süt gibi kalsiyum kaynakları ve çiğ sebzeler diş sağlığına yardımcı olur. Egzersiz doğrudan diş rengini etkilemez; ama genel sağlığı desteklediği için ağız sağlığına da katkı sağlar.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Diş rengi kişinin kendine güvenini ve sosyal rahatlığını etkileyebilir; bazı kişiler gülerken ellerini ağzına götürme ya da fotoğraflarda rahatsız olma gibi durumlar yaşayabilir. Bu duygular anlaşılırdır ve konuşulmaya değerdir. Eğer görünüm kaygısı günlük yaşamınızı, uykunuzu ya da ruh hâlinizi belirgin şekilde etkiliyorsa bir sağlık profesyonelinden destek isteyin. Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya en yakın acil sağlık hizmetine başvurun.

Önleme

Tamamen önlenemese de büyük ölçüde azaltılabilir. Düzenli ağız bakımı, renk yapan alışkanlıklardan uzak durmak ve düzenli diş hekimi kontrolü en etkili yoldur.

Tarama programları

Belirgin bir şikâyetiniz olmasa da 6-12 ayda bir diş hekimi kontrolü önerilir. Bu kontrollerde hem lekeler hem de erken dönemde diş çürüğü ve diş eti sorunları fark edilebilir. Sağlık Bakanlığı'nın aile diş hekimliği ve toplum ağız-diş sağlığı hizmetlerinden yararlanabilirsiniz; bulunduğunuz yerdeki en yakın sağlık kuruluşuna sorabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Lekelerin zamanla daha belirgin hâle gelmesi
• Diş taşı ve diş eti iltihabı riskinin artması
• Renk değişikliğinin altında yatan çürük veya çatlağın gözden kaçması
• Görünümle ilgili utanç ve özgüven azalması
• İleri durumlarda daha kapsamlı ve maliyetli tedavi ihtiyacı

Uzun vadeli görünüm

Genel olarak iyi haber şu: diş rengi değişikliğinin büyük bölümü kolayca düzeltilebilir ve çoğu zaman ağrısız bir süreçtir. Doğru nedeni bulup uygun adımı attığınızda görünüm belirgin şekilde iyileşir. Önemli olan, tek bir dişte ani değişim gibi uyarıcı belirtileri görmezden gelmemektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.